Les 3, deel 1/3: Genetische modificatie bij dieren

• Woordenschat
• Wereldoriëntatie
• +1
• Basisschool
• Groep 8

Les 3: Genetische modificatie bij dieren

DEEL 1

NB:
Dit lesmateriaal is tot stand gekomen in de periode 2021 - 2024 in het project UGO (Utrecht Gelijke Onderwijskansen) op basis van het curriculum van de voormalig Brede School Academie (BSA) Utrecht en in samenwerking met de gemeente Utrecht en de Utrechtse schoolbesturen PCOU Willibrord, SPO Utrecht en KSU. Het project UGO eindigt op 1 oktober 2024.

 

       weet je meer over DNA, genen en

       genetische manipulatie bij planten;

       heb je kennisgemaakt met tien

       nieuwe woorden.

     Aan het eind van dit deel van de les:

de introductie op de tekst

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

DNA en genen

De een heeft bruine ogen, bij de ander zijn ze blauw. Je kunt met je tong een rolletje maken, of je kunt het juist niet! Dat, en nog heel veel andere eigenschappen, heeft allemaal te maken met je DNA en je genen.

In de volgende slide kun je invullen wat je daar al over weet.

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Vul in waar jij aan denkt bij dit onderwerp.

DNA en genen

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

het introductiefilmpje

Vóórdat je in deel 2 van de les de tekst gaat lezen, ga je dit filmpje bekijken.

In het filmpje wordt uitgelegd wat DNA is en wat er gebeurt als dit wordt aangepast.

Klik op de link onder de afbeelding om het filmpje te starten.

klik  hier om de video te bekijken

de introductie <br>

terugblikken en vooruitkijken

de woordenschat

Vragen beantwoorden

In deze lessen ga je vaak vragen beantwoorden:

     Van sommige vragen staat het antwoord in de tekst of hoor of zie je het 

     antwoord in het introductiefilmpje. Dit zijn de lees- en kijkvragen.

     Bij andere vragen is dat niet zo. Daarop vind je je antwoord door goed na te

     denken over de informatie uit de tekst of het introductiefilmpje. Die vragen 

     noemen we denkvragen.

de introductie<br>

de woordenschat<br>

terugblikken en vooruitkijken<br>

Bij deze lessen hoort een hand-out met uitleg over hoe je op een goede manier antwoord geeft op de denkvragen. Vraag ernaar bij je leerkracht en maak steeds gebruik van de tips. Die gelden natuurlijk ook voor andere vragen!

Print de hand-out 'Denkvragen beantwoorden' voor je leerlingen uit en besteed er deze 1e les van het blok veel aandacht aan.

Het is de bedoeling dat de leerlingen steeds gebruik maken van de tips en handvaten die in de hand-out geboden worden en zich deze manier van antwoord geven eigen gaan maken.

Benoem dit regelmatig bij de open vragen.

Wat voor informatie wordt bewaard in DNA en genen?

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

In DNA en genen wordt informatie over allerlei eigenschappen van een mens, dier of plant bewaard. Dit kan over het uiterlijk gaan, zoals de bruine vacht van een hond, maar ook bijvoorbeeld over weerstand, zoals het niet kunnen krijgen van bepaalde ziektes.

Genetische manipulatie bij planten is dus heel nuttig om bijvoorbeeld te voorkomen dat de aardappelziekte een probleem wordt!

Maar welke nadelen kun je bedenken van genetische manipulatie?

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

woordenschat

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

modificeren

het gen

bestand zijn tegen

resistent

op de markt brengen

In de tekst die je in deel 2 van deze les gaat lezen, leer je tien nieuwe woorden.

Hier zie je alvast de eerste vijf:

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: resistent</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: niet gevoelig voor</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95); font-weight: bold">Voorbeeldzin</span><span style="color: rgb(38, 65, 95)">: <i>Sommige mensen raken resistent tegen antibiotica, omdat ze die te vaak hebben ingenomen. Het gevolg is dat dit medicijn niet meer helpt.</i></span></div>

4

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: modificeren</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: veranderen, aanpassen</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin</span>: <i>Voedingsmiddelen worden gemodificeerd om ze langer houdbaar te maken.</i></span></div>

1

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: het gen</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: het deeltje in de cel dat erfelijke eigenschappen bevat</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95); font-weight: bold">Voorbeeldzin</span><span style="color: rgb(38, 65, 95)">: <i>De kleur van je ogen, je haar, of je goed kunt sporten, intelligent bent of vrolijk van aard, het zit allemaal in je genen.</i></span></div>

2

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: bestand zijn tegen</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: ertegen kunnen</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin</span>: <i>Als ik een regenpak draag ben ik bestand tegen de regen.</i></span></div>

3

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: op de markt brengen</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: voor het eerst gaan verkopen</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin</span>: <i>Ieder jaar brengen ze nieuwe soorten snoep op de markt.</i></span></div>

5

Klik op het nummer bij het woord om de betekenis van het woord en een
voorbeeldzin te laten verschijnen.
Klik op het geluidsfragment om het woord te beluisteren.

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Kernbegrippen uit de tekst:

• modificeren
• het gen
• op de markt brengen
  

(zie ook 4.2.1 van de 'Algemene handleiding PO')

  de critici

onverantwoord

concurreren

de antibiotica

efficiënt

En hier de tweede helft van de nieuwe woorden:

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: efficiënt</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: met zo min mogelijk moeite zoveel mogelijk bereiken<br><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin</span>: <i>Als je veel huiswerk hebt, moet je je tijd efficiënt indelen, anders krijg je niet alles af.</i></span></div>

6

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: de antibiotica</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: de medicijnen tegen bacteriën</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin</span>: <i>Als je een bacteriële infectie hebt, schrijft de dokter vaak antibiotica voor.</i></span></div>

7

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: de critici</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: de mensen die kritiek geven (e.v.= de criticus)</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin</span>: De critici hadden de film als slecht beoordeeld.</span></div>

8

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: onverantwoord</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: dom en met een groot risico</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Voorbeeldzin</span>: <i>Het is onverantwoord om zonder jas de hele middag buiten te spelen als het vriest.</i></span></div>

9

<span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Woord</span>: concurreren</span><div><span style="color: rgb(38, 65, 95)"><span style="font-weight: bold">Betekenis</span>: proberen iets of iemand te verslaan</span></div><div><span style="color: rgb(38, 65, 95); font-weight: bold">Voorbeeldzin</span><span style="color: rgb(38, 65, 95)">: <i>De scholen waren met elkaar aan het concurreren tijdens het schoolvoetbaltoernooi. Ze wilden allebei winnen.</i></span></div>

10

Klik ook hier op het nummer bij het woord om de betekenis van het woord en een voorbeeldzin te laten verschijnen.
Klik op het geluidsfragment om het woord te horen.

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Spelen met de woorden: domino!

Leg de dominostenen op de juiste plek zodat elk woord naast de juiste betekenis staat. Het eerste steentje ligt er al! 

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Welke van deze woorden kende je al? Sleep ze naar het juiste vak.

de introductie<br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

<span style="font-weight: bold; color: rgb(23, 97, 151)">Ja, dit woord ken ik al</span><span style="color: rgb(23, 97, 151); font-weight: bold">.</span>

<span style="font-weight: bold; color: rgb(23, 97, 151)">Nee, dit woord ken ik nog niet.</span><br>

op de markt brengen

bestand zijn tegen

modificeren

onverantwoord

de antibiotica

resistent

het gen

concurreren

de critici

efficiënt

terugblikken & vooruitkijken

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Wat heb je geleerd over dit onderwerp?

DNA, genen en genetische manipulatie

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

De tekst die je in deel 2

gaat lezen, gaat over

het genetisch

modificeren van dieren.

In de volgende slide kun

je invullen wat 

je daar al over weet.

Tip: kijk nog even op slide 10 naar de betekenis van modificeren!

het onderwerp van de tekst

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

Wat weet je al over genetische modificatie bij dieren? (modificatie heeft met modificeren te maken!)

genetische modificatie bij dieren

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken

jij al

Je bent nu klaar met deel 1 van deze les. Veel plezier met deel 2!

de introductie <br>

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken