1.5 Gewone celdeling (mitose)
1.5 Gewone celdeling (mitose)
Wat weet je nog?
Vorige les hebben we het gehad over chromosomen...
Waaruit zijn chromosomen opgebouwd?
Geen van deze
Alleen eiwit
DNA en eiwit
Alleen DNA
Wat is de functie van DNA?
Het regelt celdeling.
Het bevat erfelijke informatie en eigenschappen.
Het maakt chromosomen zichtbaar.
Het kleurt je ogen.
Hoe zijn beide chromosomen van een paar meestal?
Bijna altijd gelijk in grootte en vorm.
Soms gelijk en soms verschillend in grootte.
Altijd verschillend in grootte en vorm.
De grootte en vorm variëren sterk.
Wat is het totale aantal chromosomen in een lichaamscel van een mens?
64
92
23
46
Hoeveel chromosomenparen bevat elke celkern van een mens?
30
23
12
46
Leerdoel
Ik kan beschrijven hoe een gewone celdeling (=mitose) verloopt en wat het doel hiervan is.
Gewone celdeling= mitose
Doel is nieuwe cellen maken voor:
Groei
Herstel
Vervanging
Waarvoor zijn nieuwe cellen nodig?
Om een wond te herstellen
Om oude cellen te vervangen
Om te verslijten
Om te krimpen
Celdeling
Nieuwe cellen ontstaan door celdeling. Daarbij deelt een cel zich in tweeën.
Nieuwe lichaamscellen ontstaan in 3 fasen:
1 Kerndeling: de celkern deel zich in tweeën.
2 Celdeling: het cytoplasma deelt zich in tweeën zodat twee cellen ontstaan
3 Plasmagroei: de gedeelde cellen vormen extra cytoplasma
Hoe ontstaan nieuwe lichaamscellen?
Celdeling
Kerndeling
Fotosynthese
Plasmagroei
De gewone celdeling
Wat gebeurt er precies bij de gewone celdeling (mitose)?
Stap 1: Kopiëren
Stap 2: Spiraliseren
Stap 3: Kerndeling
Stap 4: Celdeling
Stap 5: Plasmagroei
Dat nemen we per stap met je door...
Stap 1: Kopiëren
Elk chromosoom vormt een kopie van zichzelf.
Je ziet dat hiernaast getekend boven de cel van stap 1.
De beide DNA-ketens zitten op één plaats nog aan
elkaar vast.
We noemen het nog 1 chromosoom, maar het heeft nu dubbel van zijn DNA.
Stap 2: Spiraliseren
De DNA-ketens van elk chromosoom rollen zich
op in een spiraal.
Hierdoor worden de chromosomen korter en dikker.
De chromosomen worden daardoor zichtbaar met een microscoop.
Stap 3: Kerndeling
De twee DNA-ketens van alle 46 chromosomen
gaan uit elkaar.
Het ene punt waarop ze aan elkaar vastzitten,
laat los.
Elke dochtercel krijgt één DNA-keten van elk
chromosoom.
Elke dochtercel bevat daardoor dezelfde informatie.
Hoeveel DNA-ketens krijgt elke dochtercel tijdens kerndeling?
Drie DNA-ketens van elk chromosoom
Geen DNA-ketens
Eén DNA-keten van elk chromosoom
Twee DNA-ketens van elk chromosoom
Stap 4: Celdeling
Tussen de kernen van beide dochtercellen ontstaan twee celmembranen.
Daardoor wordt het cytoplasma
van beide cellen gescheiden.
Er zijn nu twee dochtercellen ontstaan.
De moedercel bestaat niet meer, die
heeft zich in tweeën gedeeld.
Stap 5: Plasmagroei
De nieuwe cellen vormen extra cytoplasma
en worden groter.
Ze zijn nu even groot als de moedercel was
(die niet meer bestaat).
Overzicht
Huiswerk
Maken opdracht 1 t/m 6 van 1.5