Thema 3 Erfelijkheid
b2 genen
Thema 3 Erfelijkheid
b2 genen
Genen kunnen aan of uit staan, dit hangt samen met de functie die de cellen hebben.
Het gen dat codeert voor het maken van pigment staat dus wel aan in de huid, maar niet in de lever
b2 Genen leerdoel
Je kunt omschrijven wat homozygoot, heterozygoot, dominant, recessief en intermediair fenotype betekenen
Erfelijkheid
Het staat allemaal in onze genen.
Cel
Celkern
Chromosoom
GEN
Allel
Chromosomen en Genen
Een chromosoom bevat de informatie voor meerdere erfelijke eigenschappen
Een gen is een deel van een chromosoom met de informatie voor één erfelijke eigenschap
Cel en DN
genen en allelen
Van gen naar allel
Een allelenpaar bevat de informatie voor een erfelijke eigenschap (haartype)
Beide allelen kunnen verschillend zijn (krullend en stijl haar)
Cel en DN
Homozygoot
Iemand met twee dezelfde allelen
Heterozygoot
Iemand met twee verschillende allelen
Cel en DN
Vaak is 1 van de 2 allelen DOMINANT
DOMINANT -> allel wat altijd tot uiting komt in het fenotype
RECESSIEF -> allel dat alleen tot uiting komt als er geen dominant allel is
Cel en DN
Genotype geef je aan met lettercombinaties
Hoofdletter voor dominant allel: A
Kleine letter voor recessief allel: a
Er zijn dus 3 genotypen
AA = homozygoot dominant
Aa = Heterozygoot
aa = Homozygoot recessief
Erwtenplanten
Bij erwtenplanten is het allel voor rode bloemkleur dominant. Het allel voor witte bloemkleur is recessief
homozygoot of heterozygoot homozygoot voor witte bloemkleur
voor rode bloemkleur AA of Aa aa
Checkvraag
Een allel heeft 2 varianten: B en b
- Wat is het genotype van homozygoot dominant
- Wat is het genotype van homozygoot recessief
- Wat is het genotype van heterozygoot
Intermediair fenotype
Intermediair fenotype
Er is geen dominant en geen recessief allel
Beide allelen zijn even sterk. Je krijgt een mengvorm van de eigenschap
Intermediair fenotype
b2 Genen leerdoel
Je kunt omschrijven wat homozygoot, heterozygoot, dominant, recessief en intermediair fenotype betekenen
Wat gaan we doen?
Leerdoel check: waar sta je?
Vervolg b2 Genen
Inoefenen opdr 4 blz 176
Verder met instructie
Eigenschappen doorgeven
Homozygoot: 2 dezelfde allelen
Heterozygoot: 2 verschillende allelen
Dominant: allel dat altijd tot uiting komt in het uiterlijk
Recessief: allel dat alleen tot uiting komt als er geen dominant allel is
Zelf aan de slag
Lezen b2 Genen
Inzicht opdrachten maken: 5 -6 blz 176
Verlengde uitleg
Op een rijtje....
Chromosomen liggen in de celkern.
Chromosomen bestaan uit strengen DNA.
DNA bevat codes voor verschillende eigenschappen.
Een stukje chromosoom met de code voor 1 eigenschap is
een gen
Al deze informatie bij elkaar heet het genotype
Chromosomen en genen
- Al jouw lichaamscellen bevatten 46 chromosomen met de informatie voor al jouw erfelijke eigenschappen.
- Alle chromosomen komen in paren voor en zijn dus dubbel aanwezig. De twee chromosomen van een paar zijn aan elkaar gelijk. Ze bevatten genen voor dezelfde erfelijke informatie.
- In lichaamscellen komen de allelen dus in paren voor.
Lichaamscel met chromosomen, genen en alleen
- De chromosomen komen in paren voor.
- De allelen komen ook in paren voor.
- Een allelenpaar bevat de informatie voor één erfelijke eigenschap
Wat zijn chromosomen?
Waar bevinden zich de erfelijke eigenschappen?
Overal in het lichaam
In elke celkern
In elke geslachtscel
In elke cel
Wat is de juiste volgorde van groot naar klein
cel-celkern-DNA-chromosoom-gen
cel-celkern-chromosoom-gen-DNA
cel-celkern-chromosoom-DNA-gen
cel-celkern-DNA-gen-chromosoom
chromosomen bij de bevruchting
Op welk moment wordt het genotype van iemand bepaald?
Tijdens de celdelingen
Bij bevruchting
Tijdens innesteling
Bij de geboorte
Gen
Celkern
DNA
Chromosomen
Allelen
Hoeveel chromosomen bevat de kern van een cel in je oog? En hoeveel paren chromosomen bevat de kern van een cel in je huid?
Bevat ieder chromosoom 1 of meerdere genen?
1 gen
meerdere genen
dat is per chromosoom verschillend
dat is niet te zeggen
In een lichaamscel komen genen komen voor in paren.
Waar
Niet waar
Welke genen kom je tegen in een levercel?
Alleen genen die te maken hebben met de lever
Alle genen die een mens heeft
Helft van de genen
Kwart van de genen
Bevatten een maagcel en een cel uit bot van je vinger dezelfde genen?
In de afbeelding hiernaast zijn vier chromosomen schematisch getekend. Welk chromosoom vormt een paar met chromosoom 1? Leg je antwoord uit.
b2 Genen leerdoel
Je kunt omschrijven wat homozygoot, heterozygoot, dominant, recessief en intermediair fenotype betekenen