26-05-18 Overgang & Osteoporose

1 / 82
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBSP apothekersassistentenMBOStudiejaar 1

This lesson contains 82 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 150 min
Report this lesson

Items in this lesson

Ja elke vrouw is anders, maar welke klachten zij kunnen ervaren gaan we in deze les naar kijken. 

Programma & Lesdoelen  


  • Terugblik & vragen

  • Overgang

  • Osteoporose & vitamine D 


Lesdoelen:

- Ik ken de kenmerkende overgangsklachten die kunnen voorkomen.

- Ik weet op welke overgangsklachten behandeld kunnen worden. 

- Ik weet op welke wijze osteoporose ontstaat

- Ik weet welke factoren van invloed zijn op het ontstaan van osteoporose

- Ik weet wat de gevolgen en risico's zijn van osteoporose

- Ik weet welke medicatie wordt gebruikt en welke gebruiksadviezen ik dien te geven





 


Theorie toepassen in medicatiebewaking, aantal casussen.

Welke vragen heb jij nog?


Hoofdstuk 14 - Anticonceptie en overgangsklachten

Hoofdstuk 25.5 - Vitamine            Calcium            Osteoporose



ZZ Middelen Vitamine D (+ calcium)



This item has no instructions

  ♀ Geslachtorganen


FSH


LH


Menstruatiecyclus


Oestrogeen


Progesteron

Spotting


Doorbraakbloeding


Menopauze


Climacterium


Primaire dysmenorroe 


Secundaire dysmenorroe 





Kun jij de volgende begrippen beschrijven?

Endometriose


IUD = intra uterine device


OAC =orale anticonceptie


Feedbacksysteem


Levonorgestrel


Ulipristal



Oestrogeen: aangemaakt in eierstok, verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van vrouwelijke geslachtskenmerken, zoals borstvorming en de menstruatiecyclus. Daarnaast reguleert het de vochthuishouding, ondersteunt het de vruchtbaarheid en beschermt het je botten

Progesteron: corpus luteum zorgt voor 2e deel opbouw baarmoederslijmvlies. 

Welke anticonceptie methode is zeer betrouwbaar?

A

Borstvoeding

B

IUD

C

Temperaturen

D

Pessarium

B = intra uterine device = spiraaltje
temperaturen wordt ingezet bij periodieke onthouding. 


Borstvoeding:  Wegblijven van menstruatie tijdens borstvoeding.

Tijdens borstvoeding is anticonceptie met alleen progestageen (minipil, spiraal, implantatiestaafje, prikpil) de veiligste keuze, omdat oestrogeen de melkproductie kan verminderen. 

Er moet 24 uur per dag ‘borstvoeding op verzoek’ worden gegeven. Dit met tussenpozen van niet meer dan vier uur overdag en niet meer dan vijf uur ‘s nachts. Kolven is niet gelijk aan een voeding aan de borst, want de zuigreflex is belangrijk voor de juiste hormoonbalans, en dus de bescherming.


Wat zijn voordelen en nadelen van een koperspiraaltje?

Voordeel: betrouwbare anticonceptiemethode zonder hormonen, ook bij diarree en overgeven.  Relatief lage kosten, hoeft maar 1x geplaats te worden per 5-10 jaar. 

Hoeft er na het plaatsen niet dagelijks aan te denken. 

Nadeel: plaatsen door arts, kan meer krampen geven, kan soms vergroeien, niet beschermd tegen soa's. 

Na welke anticonceptiemethode duurt het even voor je vruchtbaar bent?

A

Anticonceptiepleister

B

Anticonceptiering

C

Anticonceptiestaafje

D

Prikpril

D prikpil : 6-12 mnd soms zelfs 18 mnd.  

Anticonceptiestaafje (Implanon): binnen enkele dagen tot drie weken.

Ring en pleister vrijwel direct na verwijderen.


Ring+ pleister bevatten oestrageen en progestageen

Staafje + prikpil bevatten alleen progestageen. 



Wat is GEEN werking van de OAC?

A

Baarmoederslijmvlies wordt minder opgebouwd

B

Geen verdere eicelrijping

C

Geen ovulatie

D

Slijmvlies baarmoederhals meer doorlaatbaar voor zaadcellen

D

Maakt juist minder doorlaarbaar

Wanneer is de OAC het minst betrouwbaar?

A

Begin stopweek

B

Einde stopweek

C

Halverwege de stopweek

D

Na menstruatie

B

Welke OAC combinatiepreparaat is eerste keuze volgens NHG ?

A

cyproteron 2mcg / ethinylestradiol 35mcg

B

levonorgestrel 150mcg / ethinylestradiol 30mcg

C

levonorgestrel 75mcg / ethinylestradiol 20mcg

D

levonorgestrel 125mcg / ethinylestradiol 50mcg

B

Ant A = Diane 35

Ant C = tweede keuze

Ant D = Microgynon 50  > eerstegeneratie

Levonorgestrel behoort tot de groep progestageen, en is....

A

implantaat

B

minipil

C

morning after pil

D

prikpil

C

Implantaat = etonogestrel

Minipil = desogetrel

Prikpil = medroxyprogesteron

Norlevo = Morning afterpil levonorgestrel


Norethisteron = uitstel menstruatie

Ullipristal = morning afterpil = EllaOne

Welke NSAID adviseer je voor meisje van 12 jaar bij menstuatie pijn ?

A

Acetylsalicylzuur of Carbasalaatcalcium

B

Diclofenac of Ketoprofen

C

Ibuprofen of Naproxen

D

Paracetamol

C

A: mag vanaf 12 jaar, maar geeft bij een kleine groep vrouwen verlichting. Eerste keus is diclofenac, ibuprofen, ketoprofen en naproxen. 

B:  diclofenac vanaf 14 jaar

ketoprofen vanaf 15 jaar

C: ibuprofen kan vanaf 6 jaar

6-11 jaar 20-30 mg/kg per dag verdeeld over 3 dosis. Max. 3 dgn. 

400 start, elke 4-6 uur 200-400 mg. max 1200mg/dag

Naproxen vanaf 12 jaar. 220-275 elke 12 uur, max. 550/dag.  Volw. 2-3/dag evt. dubbele startdosis, max 875/dag

https://kennisbank.knmp.nl/article/UA-standaarden/NSAIDs/intro.html

This item has no instructions

Jonge vrouw, 16 jaar, heeft menstruatiepijn, zij vraagt om goede pijnstiller. Op jouw vraag welke medicatie zij gebruikt geeft zij als antwoord: Terbutaline turbuhaler Welk advies geef jij deze jonge vrouw?

Terbutaline turbuhaler verwijst naar astma. Dit is een contra- indicatie voor NSAID's. Er staat in de zelfzorgstandaard:

Geef bij astma alleen een NSAID's mee als de klant eerder een NSAID heeft gebruikt en toen geen benauwdheidsklachten heeft gegeven. Als een NSAID's niet geschikt is, geef dan paracetamol in voldoende hoge dosering. Bij twijfel raadpleeg het AIS en voer het gnm in. 

MFB's > Contra indicatie

Deze CI eerder behandeld; absolute en relatieve CI

Een vrouw van 28 jaar vraagt in de handverkoop een doosje sint janskruid= hypericum. Op jouw vraag welke medicatie zij gebruikt geeft zij als antwoord: de pil (oac) Welk advies geef jij deze vrouw?

De betrouwbaarheid van de pil kan afnemen als er tegelijkertijd gnm worden gebruikt die de afbraak van gnm in de lever versnellen = IA. Hypericum is een voorbeeld van zo'n gnm. De verminderde werking kan zich uitten in een doorbraakbloeding, spotting of zelfs zwangerschap.

Invoeren in het AIS en eventueel ander anticonceptie aanraden (spiraal, condoom).


Medicatiebewaking

- Wat controleer je bij ontvangst van dit recept?

- Tot welke farmaceutische groep behoort het gnm?

- Wat kun je dus verder over het gnm vertellen?

- Wat valt je op aan dit recept?

- Op welke FTP dien je alert te zijn? 

- Controleer het etiket, welke stickers dien je erbij te plakken?

- Welke overige informatie geef je bij afleveren?

W.P

Historie: 

31-12-2025 ETHINYLESTRADIOL/LEVONORGESTREL TABL. 50/150UG

01-08-2025 ETHINYLESTRADIOL/LEVONORGESTREL TABL. 50/150UG


Voor kerntaak 3 recept met etiket controleren. 

Vrouw is in overgang, omdat er minder oestrogeen aangemaakt wordt dan sterkere pil. Een omzetting van 30 naar 50 kan dus voorkomen bij vrouwen boven 40 jaar, zij komen met klachten van doorbraakbloedingen bij HA. 


Medicatiebewaking

- Wat controleer je bij ontvangst/uitgifte van recept?

Naam, geboortedatum, adresgegevens, vaststellen dat het de juiste patient is. (Kt1 wp1)

- Tot welke farmaceutische groep behoort het gnm?

Combinatiepreparaten geslachthormonen

- Wat kun je dus verder over het gnm vertellen?

Wordt ingezet om menstruatie te reguleren, zie leeftijd vrouw. 

- Wat valt je op aan dit recept?

Ze slikt de pil door, geen stopweek

- Op welke FTP dien je alert te zijn?  MFB, gebruik

- Controleer het etiket, welke stickers dien je erbij te plakken? Let op voorschrijver en sterkte

- Welke overige informatie geef je bij afleveren? Korte tijd meegeven, geen iter, verwijs huisarts 

W.P

Dit recept mooi bruggetje naar onderwerp van vandaag. 

https://kennisbank.knmp.nl/article/medisch_farmaceutische_beslisregels/protocol/359-1.html

Hormonale anticonceptie >= 52 jaar (359-1)

Het risico op hart- en vaatziekten en borstkanker is verhoogd bij gebruik van de combinatiepil en neemt toe met de leeftijd. 

Verschillende fase rondom de overgang

Premenopauze: De fase voordat er symptomen van de menopauze optreden.

Perimenopauze: De periode waarin de menstruatie onregelmatig wordt en symptomen kunnen beginnen.

Menopauze: De laatste menstruatie in het leven van een vrouw.

Postmenopauze: De fase na de menopauze, waarin de symptomen kunnen aanhouden.



De overgang

Overgang: geleidelijk verlopend biologisch proces dat op middelbare leeftijd begint.  

Door veranderingen in de hormoonhuishouding treden er lichamelijke veranderingen op. 


Climacterium: periode van hormonale veranderingen


Menopauze: moment waarop de menstruatie volledig wegblijft.             pas achteraf vast te stellen, na 1 jaar niet menstrueren. 


Vroegtijdige overgang: menopauze op een leeftijd < 40 jaar


Veranderingen beginnen meestal vanaf 40e jaar. 

Menstruatie wordt onregelmatiger en zal uiteindelijk uitblijven. 

Afsluiting vruchtbare periode van de vrouw

Je oestrogeengehalte is niet meer in balans met je progesterongehalte.

Progesteron wordt aangemaakt net na de ovulatie. Minder ovulatie, minder aanmaak progesteron.

Oestrogeen wordt in de eierstokken aangemaakt, ook dit gebeurt minder en dus zal de oestrogeenspiegel dalen. 


Je wordt geboren met alle eicellen die je ooit zult hebben. Je maakt tijdens je leven geen nieuwe eicellen aan. Het hoogste aantal eicellen dat je ooit had, was toen je nog in de baarmoeder van je moeder zat: een vrouwelijke foetus van 20 weken heeft ongeveer zeven miljoen eicellen . Bij je geboorte, is dit aantal gedaald tot ongeveer twee miljoen en wanneer je in de puberteit komt en je menstruatie begint (wanneer je ongesteld wordt), heb je nog tussen de 300.000 en 500.000 eicellen over.

Veranderingen in de hormoonspiegel geeft ook lichamelijke veranderingen. Welke veranderingen kun jij bedenken en verklaren?

Oestrogeen wordt ook in kleine hoeveelheden in bijnieren en vetcellen aangemaakt, lichaam gaat compenseren (buikje).


Klachten:

huid en slijmvliezen zijn droger met als gevolg van bijkomende klachten.



This item has no instructions

Overgangsklachten

  • Achteruitgang van het slijmvlies van het geslachtsorgaan               m.a.g.  afscheiding (=fluor), jeuk , vaginaal bloedverlies, pijn bij geslachtsgemeenschap.

  • Botontkalking = osteoporose

  • Onregelmatige menstruatie, ook in hevigheid

  • Opvliegers: aanvallen van transpireren en warmtesensaties ('s nachts) 


Ook veel genoemd:

  • depressie

  • slapeloosheid

  • lusteloosheid

  • geagiteerd (gejaagdheid)

Naast de veranderingen in de menstruatiecyclus kunnen de volgende klachten voorkomen. Ieder vrouw is anders, maar dit zijn de veel genoemde klachten. 

Oestrogeen tekort zorgt voor verder ontstaan van botontkalking. 

This item has no instructions

Hoe noemen een behandeling met gnm die een stof vervangen, die normaal door het lichaam zelf wordt aangemaakt ?

A

Causale therapie

B

Substitutietherapie

C

Symptomatische therapie

D

Preventieve therapie

This item has no instructions

Wanneer worden oestrogenen als medicatie ingezet ?

Oestrogenen worden gebruikt bij klachten in de overgang, bij ontwikkelingsstoornis van het geslachtsorgaan, bij stoornissen in de menstruatiecyclus. 



Behandeling 

  • Nog menstruatiecyclus aanwezig: 50UG ethinylestradiol (EE) 

  • Indien geen cyclus: alleen toedienen van oestrogeen. 

       Let op combinatietherapie aangeraden               waarom?

  • Geen baarmoeder,  alleen oestrogenen           waarom?

Belangrijk bij overgangsklachten is regulering van menstruatiecyclus.

Na menopauze continu combinatie.

Oestrogeen = ethinylestradiol

Sub50 1e generatie, zwaardere pil. 

Progesteen als combinatie om opgebouwde slijmvlies af te stoten. 

Geen baarmoeder, geen progestagenen omdat afstoten niet nodig is. 

Oestrogenen i.c.m. 12-14 dgn/mnd progestagenen om slijmvlies af te stoten = ontrekkingsbloeding

Anticonceptie bij overgang


Hoelang:

  • Voorkeur: zo kort mogelijk

  • Vasomotorische klachten: half-1 jaar (daarna opnieuw beoordelen)

Nadelen groter dan de voordelen

Voordeel; beschermt tegen botontkalking

Nadeel= bijwerkingen

  • Verhoogd risico op mamacarcinoom

  • Veneuze trombo-embolie

  • Acuut myocardinfarct of CVA (hart- en vaatziekten)




Vasomotorische klachten zijn lichamelijke reacties veroorzaakt door het verwijden en vernauwen van bloedvaten= opvliegers en nachtelijk zweten. 

MFB > overige > 

Hormonale anticonceptie >= 52 jaar (359-1)


https://kennisbank.knmp.nl/article/medisch_farmaceutische_beslisregels/protocol/359-1.html


Hormonale preparaten



  • Lokale toediening

  • Oraal enkelvoudige preparaten

  • Orale toediening met combinatie preparaten: Continue middelen en Sequentiële middelen



This item has no instructions

menstruatie nog aanwezig?

geen baarmoeder

menstruatie voorbij

continue toedienen oestrogenen

alleen oestrogenen

sub50- pil

Voor vrouwen die geen baarmoeder hebben is prostagen stof niet nodig. 

This item has no instructions

NHG standaard

De overgang

This item has no instructions

Veel verschillende websites met informatie om vrouwen te informeren.  https://www.vrouwenindeovergang.nl/overige-medicijnen-middelen-en-tips/

Nog even lachen?

 Osteoporose

This item has no instructions

OSTEOPOROSE

Osteoporose is een chronische aandoening van het skelet, waarbij de botmassa afneemt. Vrouwen meer dan mannen (2:1)



Er is een verschuiving van evenwicht tussen aanmaak en afbraak. 

Oestrogeen is essentieel voor sterke botten omdat het de botafbraak remt. 


Botontwikkeling

De ontwikkeling van het bot is een cyclisch proces

Osteoblasten: cellen die voor nieuw bot vormen

Osteoclasten: cellen die het beschadigd bot afbreken



Bij iedere botvervangingscyclus blijft er minder bot over. 

Het wordt in de volksmond ookwel botontkalking genoemd.

Maar die term klopt niet.

De verlaging van de botmassa

(Ca2+ ten opzichte van collageen is normaal), verstoring evenwicht in botaanmaak vs. botafbraak







Botmassa

Tot ongeveer het 25e jaar kent dit proces een positieve balans: de opbouw is groter dan de afbraak. De botsterkte neemt dus toe. Dan volgt een stabiele periode van 10 jaar

Wat zijn factoren spelen een rol bij het ontstaan van osteoporose? Welke factoren kun je beïnvloeden?

This item has no instructions

Risicofactoren

  • Leeftijd

  • Geslacht (vrouw)

  • Voorafgaande fracturen = botbreuken

  • Erfelijkheid

  • Laag lichaamsgewicht

  • Ernstige immobiliteit

  • Geneesmiddelgebruik            corticosteroïden 

  • Vroege overgang

  • Ziektes als reuma en diabetes

  • Roken

  • Alcohol

Corticosteroïden (zoals prednison en dexamethason) verhogen het risico op osteoporose (botontkalking) doordat ze de botaanmaak remmen en de calciumopname in de darmen verminderen. Hierdoor neemt de botdichtheid af en stijgt de kans op botbreuken.

https://kennisbank.knmp.nl/article/medisch_farmaceutische_beslisregels/protocol/7930-10.html

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroidgebruik (7930-10)

Een bijwerking van corticosteroïden is botontkalking. Dit komt doordat de aanmaak van botten wordt geremd. Ook neemt je lichaam minder calcium op in de darmen en verwijderen de nieren meer calcium uit het lichaam. Een andere bijwerking is dat het lichaam minder kalium opneemt.

Aan welke klachten kun je osteoporose herkennen?

Fracturen= botbreuken met namen in pols, onderarm en heup.

Wervelfracturen = breuken in het ruggemerg

Kleiner worden

Pijn

of geen klachten ervaren. 

Gevolgen van osteoporose

  • Botbreuk = fracturen             bijv. : wervelfractuur, polsfractuur, heupfractuur

  • Lengte verlies            figuurverandering, gaat soms gepaard met evenwicht verlies.

  • Pijn

  • Angst om te vallen

  • Geen verschijnselen

Botbreuk kan leiden tot invaliditeit


Pijn

Botbreuken.

Kleiner worden.

Verandering van figuur, met figuurproblemen en daarbij problemen met kleding.

Urineverlies doordat organen in de knel komen.

Evenwichtsverlies door verandering van figuur door inzakken van wervels en verandering wervelkolom.

Schuifelen om vallen te voorkomen.

Angst om te vallen en iets te breken. 








Op welke manier kun je het evenwicht bij osteoporose herstellen?

Botaanmaak te verhogen → osteoblasten vergroten.

Botafbraak te remmen→  osteoclasten verminderen. 

Preventieve therapie

Opbouw van sterke botten : 

             Voeding  (calcium en vitamine D)

             Beweging, bij voorkeur buiten

Wandelen in een groepjes stimuleert. 

Iederen beweging activeert via de spieren de botten en daarmee de botopbouw. Vaak en korte beweing is al effectief. 


Therapie osteoporose

  • Voeding

  • Beweging

  • Valpreventie            NHG Fractuurpreventie 

  • Medicijnen

Een aanpassing van het voedings- of leefstijlpatroon kan een groot verschil maken

Voldoende zuivelproducten eten/drinken → calcium voor de aanmaak.

Regelmatig buiten bewegen - 30 min.

Vitamine D

Matig zijn met alcohol en koffie. 

Stop met roken

Let op de juiste houding. Een bezoek aan de fysiotherapeut voor houdingsadviezen kan helpen.


Naast de preventieve behandeling waarin ook voeding en beweging de hoofdrol spelen is er veel aandacht voor valpreventie.

Tips met valpreventie

https://www.beteroud.nl/tips-tools/tips/6-tips-voor-valpreventie-ouderen



NHG standaard Fractuur preventie = osteoporose.


https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/fractuurpreventie

Calciumbehoefte

This item has no instructions

Calcium in voeding

Hoeveel melkproducten eet jij per dag?

Calcium zit vooral in melk en melkproducten, zoals kaas. Het zit ook in graanproducten, zoals volkorenbrood, en in bepaalde groene groenten, zoals boerenkool en spinazie.

Vitamine D

Extra inname van 10 µg (400 IE) vitamine D wordt geadviseerd voor:

- Kinderen jonger dan 4 jaar.

- Volwassenen en kinderen vanaf 4 jaar met een getinte of donkere huidskleur.

- Volwassenen en kinderen vanaf 4 jaar die onvoldoende buiten komen.

- Volwassenen en kinderen vanaf 4 jaar die buiten lichaamsbedekkende kleding (sluier of boerka) dragen.

- Zwangere vrouwen.

- Vrouwen vanaf 50 jaar.

- Mannen vanaf 70 jaar.


Extra inname van 20 µg (800 IE) vitamine D per dag wordt geadviseerd voor alle mannen en vrouwen vanaf 70 jaar.

Vitamine D wordt via de huid onder invloed van zonlicht opgenomen, maar ook via voeding. 

Vitamine D nodig voor de opnamen van Calcium, daarom vaak combinatie. 


10.000-25.000 IE productie per dag> zonlicht

Voeding: vette vis, ei, lever, melk.


Medicatie 

Volgens de richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie worden groepen actief uitgenodigd voor extra onderzoek naar hun botsterkte:

• mensen die behandeld worden met glucocorticoïden. Dit zijn corticosteroïden zoals prednison en medicatie die daarop lijkt.

• mensen ouder dan 50 jaar met een recente fractuur.

• mensen ouder dan 60 jaar met risicofactoren zonder dat ze een recente fractuur gehad hebben.

Het blijkt dat de mensen uit deze groepen met de juiste leefstijladviezen over voeding en beweging en eventueel medicatie botbreuken kunnen voorkomen.

Bisfosfonaten

Hebben een remmend effect op de botafbraak           Eerstekeuze geneesmiddel bij osteoporose.


Let op! Om irritatie te voorkomen is het belangrijk dat iemand de medicatie op een nuchtere maag inneemt met een vol glas leidingwater én minimaal een half uur daarna rechtop blijft zitten of staan. Iemand mag ook een half uur niet eten of andere medicatie innemen. 


Dosering: dagelijks of wekelijkse inname. Gedurende 5 jaar, dan nieuwe botmeting en mogelijk verlengen met 2 tot 5 jaar. 


IA met calcium             2 uur erna de calcium innemen. 

Hebben een remmend effect op de botafbraak door chemische adsorptie aan de hydroxyapatietkristallen in het bot. 

Als iemand start met bisfosfonaten is dat voor 5 jaar. Vijf jaar lang moet iemand dan 1x per week een tablet of het middel in drankvorm innemen.

Na 5 jaar wordt de botdichtheid opnieuw gemeten, en kan de arts eventueel besluiten om de behandeling te verlengen met nog 2 tot 5 jaar.



FK: Bisfosfonaten worden op grond van hun chemische structuur ingedeeld in stikstofhoudende en niet-stikstofhoudende bisfosfonaten. Ook worden ze op grond van hun ontwikkeling ingedeeld in eerste-, tweede- en derde-generatiebisfosfonaten. 

Clodroninezuur behoort tot de eerste-generatiebisfosfonaten; deze bisfosfonaten zijn het minst krachtig. Bisfosfonaten van de tweede generatie (alendroninezuur, ibandroninezuur, pamidroninezuur) bevatten een stikstofatoom in een zijketen; ze zijn 10–100 keer krachtiger dan middelen van de eerste generatie. 

Bisfosfonaten van de derde generatie (risedroninezuur, zoledroninezuur) bevatten een stikstofatoom in een heterocyclische ring en zijn tot 10.000 keer krachtiger dan middelen van de eerste generatie

Andere calciumregulerende gnm

                                               parenterale toediening          


Desonumab: remmen de activiteit van osteoclasten, dus de botafbraak. 


Romosozumab en Teriparatide zijn geneesmiddelen die de aanmaak van bot stimuleren, worden alleen voorgeschreven bij zeer ernstige osteoporose.             Na deze behandeling krijgt iemand altijd ook nog een kuur met geneesmiddelen met bisfosfonaten. Zo blijft het opgebouwde bot zo veel mogelijk behouden.


Biologicals   

Iemand moet na een desonumab-behandeling altijd nog nabehandeld worden met bisfosfonaten.


Maar ook Romosozumab en teriparatide  worden nabehandeld met bisfosfonaten, zo blijft het opgebouwde bot zo veel mogelijk behouden.

Overige calciumregulerende gnm

Parenterale toediening> biologicals

FK:  Denosumab

Kies voor de behandeling van osteoporose en fractuurpreventie in eerste instantie uit de bisfosfonaten alendroninezuur en risedroninezuur in combinatie met colecalciferol (vitamine D3) en, afhankelijk van de dagelijkse inname van de patiënt, calcium. Na een recente heupfractuur heeft een behandeling met zoledroninezuur de voorkeur. Bij het bestaan van een contra-indicatie, intolerantie of een slechte therapietrouw zijn alendroninezuur in drankvorm, zoledroninezuur, of denosumab alternatieven. Overweeg bij postmenopauzale vrouwen met ernstige osteoporose direct te starten met teriparatide of romosozumab.

Te leren geneesmiddelen

Deze zijn de vinden in hoofstuk 25!

ZELF TESTEN

De formele risicotest uit de CBO Medische Behandelrichtlijn.

Aan de hand van deze korte vragenlijst kun je snel zelf vaststellen wat je persoonlijke risico is. 


Heb je 4 of meer vragen met JA beantwoord dan heb je een verhoogd risico en dan is het verstandig om contact op te nemen met uw huisarts.

Vragen


Is uw gewicht lager dan 60 kg of heeft u een BMI lager dan 20 kg/m2 ?

 Nee

 ja


Wat is uw leeftijd?

 Jonger dan 60

 Tussen 60 en 70

 Ouder dan 70


Heeft u een botbreuk gehad na uw 50ste?

 Nee

 ja


Heeft één van uw ouders ooit een heup gebroken?

 Nee

 ja


Heeft u een slechte mobiliteit (4 weken of langer niet kunnen lopen)?

 Nee

 ja


Heeft u reumatoïde artritis?

 Nee

 ja


Bent u de afgelopen 12 maanden meer dan 1 keer gevallen?

 Nee

 ja


Heeft u diabetes, COPD, inflammatoire darmziekte (ontsteking aan de darm), verhoogde schildklierwerking of epilepsie?

extra tekst invoegen met meer uitleg

 Nee

 ja


Heeft u langer dan 3 maanden glucocorticoïden gebruikt?(cortison, hydrocortison, prednison, methylprednisolon, triamcinolon, dexamethason of betamethason)

 Nee

 ja


Score

0


Is je persoonlijke score 4 punten of meer dan heb je een verhoogd risico en is het advies contact op te nemen met de huisarts.

https://osteoporosevereniging.nl/osteoporose/onderzoek-en-diagnose/

This item has no instructions

Filpmje van LUMC over botaanmaak 

https://youtu.be/ge3pI8kLL90

This item has no instructions


Medicatiebewaking

- Wat valt je op aan dit recept?

- Tot welke farmaceutische groep behoort het gnm?

- Wat kun je dus verder over het gnm vertellen?

- Klopt de dosering?

- Controleer het etiket, welke stickers dien je erbij te plakken?

- Welke hulpmiddel lever je af?

- Welke VI folder lever je af?

W.P

EU

18 kg

Kinderdosering, 

voldoende oefening?

IBUPROFEN SUSP ORAAL 20MG/ML= 

op verpakking staat echter 100 mg/5ml


Verkeerde patiënt aangeschreven!! Let ook op huisarts.

Doseringscontrole

R\    Nurofen 20mg/ml

       S. 3 x 5 ml           EU

Stevin Lenning

18-08-2019         18 kg


Welke informatiebron ga je gebruiken?!


Voorstel: 

Kinderformularium : 3 mnd tot 12 jaar =  

7 - 10 mg/kg/dosis, zo nodig tot 3-4 x per dag. Max: 30mg/kg/dag, maar niet hoger dan 1.600 mg/dag. Maximale dosering per gift: 400 mg/dosis.

Jongere kinderen hebben veelal doseringen aan de bovenkant van de doseerrange nodig.


Informatorium: Kinderen oraal: gewoon preparaat kinderen ouder dan 12 jaar aanvankelijk 1200 mg per dag in 3-4 doses, in ernstige gevallen tot 1600 mg per dag in 3-4 doses.



Kinderformularium 200 - 400 mg/dosis, zo nodig max 6 x per dag. Max: 30mg/kg/dag, maar niet hoger dan 1.600 mg/dag. Maximale dosering per gift: 400 mg/dosis. Maximum bij kortdurend gebruik: 2400 mg/dag..

BIj kortdurend gebruik: max 600 mg/dosis tot 4 maal daags, max 2400 mg/dag.


Doseringscontrole

R\     Nurofen 20mg/ml

       S. 3 x 5 ml        EU       

Stevin Lenning

18-08-2019          18 kg


Kinderformularium:  3 mnd tot 12 jaar =

7 - 10 mg/kg/dosis, zo nodig tot 3-4 x per dag. 

Max: 30mg/kg/dag, maar niet hoger dan 1.600 mg/dag. 

Maximale dosering per gift: 400 mg/dosis.



range is 7x 18 = 126 mg - 180 mg per dosis, zonodig 3-4 per dag

30 mg x 18 kg = 540 mg

Voorstel: 3x 7,5 ml  (range 6,25 - 9 ml)x. Wijzigingen op het recept weergeven!

Kinderformularium : 3 mnd tot 12 jaar =  

7 - 10 mg/kg/dosis, zo nodig tot 3-4 x per dag. Max: 30mg/kg/dag, maar niet hoger dan 1.600 mg/dag. Maximale dosering per gift: 400 mg/dosis.

Jongere kinderen hebben veelal doseringen aan de bovenkant van de doseerrange nodig.


Informatorium: Kinderen oraal: gewoon preparaat kinderen ouder dan 12 jaar aanvankelijk 1200 mg per dag in 3-4 doses, in ernstige gevallen tot 1600 mg per dag in 3-4 doses.



Kinderformularium 200 - 400 mg/dosis, zo nodig max 6 x per dag. Max: 30mg/kg/dag, maar niet hoger dan 1.600 mg/dag. Maximale dosering per gift: 400 mg/dosis. Maximum bij kortdurend gebruik: 2400 mg/dag..

BIj kortdurend gebruik: max 600 mg/dosis tot 4 maal daags, max 2400 mg/dag.


Doseringscontrole na wijziging

R\     Nurofen 20mg/ml

       S. 3 x 5 ml     3x7,5 ml    EU       

Stevin Lenning

18-08-2019          18 kg


Kinderformularium:  3 mnd tot 12 jaar =

7 - 10 mg/kg/dosis, zo nodig tot 3-4 x per dag. 

Max: 30mg/kg/dag, maar niet hoger dan 1.600 mg/dag. 

Maximale dosering per gift: 400 mg/dosis.



range is 7x 18 = 126 mg - 180 mg per dosis, zonodig 3-4 per dag

30 mg x 18 kg = 540 mg

Voorstel: 3x 7,5 ml  (range 6,25 - 9 ml)x. Wijzigingen op het recept weergeven!

126mg /20mg = 6,25 ml        180mg/20= 9 ml      180mgx3 = 540mg per dag  is volgens max. 

Kinderformularium : 3 mnd tot 12 jaar =  

7 - 10 mg/kg/dosis, zo nodig tot 3-4 x per dag. Max: 30mg/kg/dag, maar niet hoger dan 1.600 mg/dag. Maximale dosering per gift: 400 mg/dosis.

Jongere kinderen hebben veelal doseringen aan de bovenkant van de doseerrange nodig.


Informatorium: Kinderen oraal: gewoon preparaat kinderen ouder dan 12 jaar aanvankelijk 1200 mg per dag in 3-4 doses, in ernstige gevallen tot 1600 mg per dag in 3-4 doses.



Kinderformularium 200 - 400 mg/dosis, zo nodig max 6 x per dag. Max: 30mg/kg/dag, maar niet hoger dan 1.600 mg/dag. Maximale dosering per gift: 400 mg/dosis. Maximum bij kortdurend gebruik: 2400 mg/dag..

BIj kortdurend gebruik: max 600 mg/dosis tot 4 maal daags, max 2400 mg/dag.



Medicatiebewaking

- Wat valt je op aan dit recept?

Voor kind, vraag dus altijd naar het gewicht.

- Tot welke farmaceutische groep behoort het gnm?

NSAID's 

- Wat kun je dus verder over het gnm vertellen?

Pijnstiller

- Klopt de dosering?

Nee, wijzigiging op het recept noteren

- Controleer het etiket, welke stickers dien je erbij te plakken?

Etiketfout, verkeerde patiënt aangeschreven

- Welke hulpmiddel lever je af?

Maatbekertje en/of dosepac met spuitje 7,5 ml

- Welke VI folder lever je af?

VI 8

W.P

EU

18 kg

tel arts    3x7,5 ml  RK

IBUPROFEN SUSP ORAAL 20MG/ML= 

op verpakking staat echter 100 mg/5ml


Verkeerde patiënt aangeschreven!! Let ook op huisarts.


Wat heb jij geleerd deze les?


This item has no instructions

Ben jij tevreden over wat je hebt geleerd deze les?

1

Ja, ik heb weer nieuwe dingen geleerd.

2

Heel veel wist ik al, kennis is opgefrist

3

Nee, ik heb niets nieuws geleerd

4

eigen mening

This item has no instructions

Leg uit waarom de term "botontkalking" niet klopt.

Herhaling volgende les