Zorg en technologie & Ethiek
Zorg en technologie & Ethiek
This item has no instructions
Definitie zorgtechnologie
Zorgtechnologie is de toepassing van kennis en vaardigheden in de vorm van apparaten, procedures of systemen, ontwikkeld om een gezondheidsprobleem op te lossen en/of de kwaliteit van leven te verbeteren.
Bron: WHO 2007
This item has no instructions
Impact van zorgtechnologie
Technologische toepassingen beïnvloeden het zorgproces.
De toepassingen zorgen er voor dat in het zorgproces dingen kunnen gaan veranderen.
Ze beïnvloeden het handelen van zorgverleners en cliënten, ze doen iets met de relatie tussen deze twee groepen. Soms zal die invloed klein zijn, een andere keer groot.
This item has no instructions
Focus op cliëntgerichte zorg
Met als doel het bevorderen van de eigen regie en het langer thuis kunnen blijven wonen.
Technologie en hulpmiddelen kunnen daarin ondersteunend zijn.
De inzet hiervan moet passend zijn in specifieke situaties: Wat voegt het toe? Wat lost het op? Hoe is het helpend?
Een ethische reflectie is dan ook altijd nodig om tot een goede afweging te komen.
In dit alles neem je altijd ook jezelf mee. Wat is voor jou goede zorg? wat zijn belangrijke waarden zijn voor jou?
This item has no instructions
Welke waarden zijn voor jou belangrijk?
Veel mensen hebben nagedacht over wat goede zorg is.
Zij hebben nagedacht over wat voor hen de waarden zijn die ze daarin belangrijk vinden.
Waarden zijn opvattingen over wat men wenselijk vindt.
In dit geval wat mensen zelf wenselijk vinden wanneer het gaat om goede zorg.
This item has no instructions
Ethiek van data
Met behulp van (of door) zorgtechnologische toepassingen komt er steeds meer informatie van patiënten beschikbaar. Alles kan immers gemeten worden en in digitale systemen worden verwerkt.
Data die nodig is voor de behandeling, data die mensen zelf verzamelen met behulp van wearables.
Veel mensen vragen zich af of die data wel veilig opgeslagen wordt en wat er uiteindelijk mee wordt gedaan. Wat is dan goede en veilige zorg?
This item has no instructions
Bij de ethiek van data kan het om veel gaan.
De data die je zelf verzamelt met bijvoorbeeld je activity tracker, maar ook welke data je wel of niet wilt zien wanneer jij als patiënt inlogt in je eigen dossier.
Kies jij voor 'realtime inzage'? Wil jij, al eerder dan wellicht je arts, zien wat uitslagen zijn van onderzoeken die zijn gedaan? Waarom wel? Waarom niet? Welke rol heb je daar in als professional? Dat kan lastig zijn!
This item has no instructions
Ethische dilemma
Een ethische dilemma is een situatie waarin verschillende waarden met elkaar botsen.
Bij een ethisch dilemma is er nooit één goede oplossing omdat je altijd één van de twee waarden tekort doet.
This item has no instructions
Ethische dilemma's
Dilemma- twee keuzes.
Allebei de keuzes hebben positieve dingen en allebei hebben negatieve dingen.
Wat is de beste keuze in deze situatie?
KEuze tussen twee zaken die niet samen gaan
This item has no instructions
Vier belangrijkste waarden:
1. Autonomie (eigen regie/zelfstandigheid client)
2. Niet schaden (client geen schade toedoen)
3. Weldoen (bijdragen aan welzijn client)
4. Rechtvaardigheid (gelijke behandeling)
This item has no instructions
Eens of oneens?
Twee vrouwen willen bij de persoonlijke verzorging absoluut niet door mannen geholpen worden. Jij staat dit toe, omdat je van mening bent dat de vrouwen recht hebben om dit aan te geven.
This item has no instructions
Eens of oneens?
Een cliënt wil Facebookvrienden met je worden. Jij accepteert het vriendschapsverzoek.
This item has no instructions
Hulpmiddelen
Het gesprek over het 'goede doen' met betrekking tot digitale zorg en het inzetten van technologische toepassingen in de zorg, moet op alle niveaus plaatsvinden.
Het is aan iedereen om na te denken over de ethische aspecten.
Om het gesprek over digitale zorg en het inzetten van zorgtechnologische toepassingen te kunnen voeren, zijn er een aantal hulpmiddelen.
This item has no instructions
Moreel beraad
Moreel beraad is een gesprek op basis van een ethische kwestie. In steeds meer instellingen wordt deze methodiek toegepast.
Doel is om zicht te krijgen op het goede, dat in de betreffende kwestie in het geding is. Dat kan helpen bij het vinden van een uitweg uit het probleem.
Maar je kunt ook een moreel beraad houden om samen een standpunt te bepalen over een bepaald moreel geladen onderwerp.
This item has no instructions
Casus Henk
Henk is een professional in een verzorgingshuis voor mensen met dementie. 's Nachts gaan veel van zijn cliënten dwalen met het gevaar dat ze vallen. Henk zoekt naar een middel om valincidenten te voorkomen. Helaas is er onvoldoende personeel om 's nachts op diverse plekken in het pand aanwezig te zijn. Henk overweegt een video-systeem in te zetten dat hem alarmeert wanneer er veel beweging is en één van zijn cliënten misschien doolt. Enerzijds is Henk van mening dat hij goede zorg verleent door deze technologie in te zetten en zo het aantal valincidenten mogelijk te kunnen verminderen. Anderszijds staat de privacy van de cliënt hoog in het vaandel bij Henk en ziet hij het nadeel van videoregistratie.
Dilemma Henk
Doe ik er goed aan om een video-systeem in te zetten om de kwaliteit van zorg te verbeteren als ik daarmee inbreuk doe op de privacy van individuele cliënten?
This item has no instructions
Overwegingen en conclusie
In zijn overweging neemt Henk zich voor om meerdere perspectieven te bundelen, alvorens tot een keuze te komen. Hij besluit niet alleen zijn collega's te betrekken, maar ook de cliënt en zijn/haar netwerk. De families blijken uitermate positief te zijn en hebben daarnaast nuttige toevoegingen. Zo stellen zij voor om de registratie te voorzien van een filter zodat niet direct zichtbaar is wie er op een moment aan het dolen is. Henk heeft de positieve steun van het netwerk en kan op zoek gaan naar een videosysteem dat voldoet aan zijn eisen.
This item has no instructions
Casus Eva
Eva is begeleidster voor mensen met een psychiatrische stoornis die beschermd wonen. De organisatie waarvoor ze werkt wil een portaal invoeren waarin de cliënt de over hem geschreven rapportages kan inzien en aanpassingen daarop kan voorstellen. Eva onderschrijft dit belang maar maakt zich er ook zorgen over of het online meelezen met de rapportages de communicatie met haar cliënten beïnvloedt. Wat als die achterdochtige cliënt nu dingen verkeerd interpreteert? Moet ze anders gaan rapporteren dan dat ze tot nu toe deed?
Dilemma Eva
Hoe kan ik op een goede manier rapporteren over een cliënt?
Wat zou jij doen? Noteer onderstaand jouw antwoord
This item has no instructions
Dilemma's
This item has no instructions
Bij het wel of niet inzetten van digitale zorg of zorgtechnologische toepassingen, is er eigenlijk altijd sprake van een dilemma.
Deze nieuwe mogelijkheden in de zorg zorgen ervoor dat er iets verandert in het contact tussen patiënt en zorgverlener.
De casussen hebben je laten zien dat het geprek over deze toepassingen in bepaalde situaties het allerbelangrijkst is.
This item has no instructions
This item has no instructions
Overwegingen en conclusie
Eva besluit haar dilemma met collega's te delen. Samen bespreken ze het door en zoeken ze ernaar om het 'het goede' te doen. Het uitgangspunt dat uiteindelijk als 'het goede' voelt voor Eva was: 'we beslissen met cliënten en niet over cliënten. En om met cliënten samen te beslissen moeten zij geïnformeerd zijn en dus ten alle tijden toegang kunnen hebben tot hun dossier'. In het team kan deze vraag ook breder opgepakt worden. Hoe begeleiden wij patiënten die het moeilijk vinden om om te gaan met het opstellen van het dossier?
This item has no instructions