Les 5, theater en 2.3

Theater- les 5

Vwo4 - beschouwingen

1 / 41
next
Slide 1: Slide
New lesson editorArtSecondary Education

This lesson contains 41 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Theater- les 5

Vwo4 - beschouwingen

This item has no instructions

Zou je liever op do het 4e u de theorieles hebben ipv. di het 8e u

1

Nee, dinsdag het 8e u is prima

2

Ja, donderdag het 4e u zou denk ik wel beter zijn.

3

Mij maakt het niet uit

This item has no instructions

Wat weet je nog van de vorige les

This item has no instructions

This item has no instructions

Vraag 16a: Faust

Welke twee muzikale aspecten versterken de opwinding van Mefisto en zijn gehoor?

A

Een rustig tempo en zachte dynamiek

B

Een krachtig ritme en toenemende dynamiek

C

Een langzame melodie en lange stiltes

D

Een gelijkmatige begeleiding en zachte zang

Bij deze vraag kijken we uitsluitend naar wat we horen. Het krachtige ritme en de dynamiek versterken de opwinding. Let op: noem bij een muzikale vraag geen mimiek of beweging. Dat zijn theatrale middelen.

Vraag 16b: Faust

Welke twee niet-muzikale aspecten versterken de opwinding?

A

Tempo en ritme

B

Melodie en dynamiek

C

Mimiek en gebaren

D

Toonhoogte en klankkleur

Nu kijken we juist naar wat we zien. De gezichtsuitdrukkingen en gebaren versterken het dramatische effect. Bij een beschouwing moet je dat onderscheid tussen muziek en theater goed kunnen maken

This item has no instructions

Vraag 17: Die Dreigroschenoper

Waaraan hoor je dat Mackie Messer geen traditionele opera is?

A

Aan de eenvoudige melodie en liedachtige zang

B

Aan de virtuoze zang en grote orkestbezetting

C

Aan de lange instrumentale passages

D

Aan de ingewikkelde melodie en versieringen

Het nummer klinkt eerder als een populair lied dan als een traditionele opera-aria. Juist die toegankelijkheid past bij het karakter van Die Dreigroschenoper.

Vraag 18: Mackie Messer

Welke combinatie verklaart de kinderlijke eenvoud van het lied?

A

Grote toonhoogtesprongen en complexe ritmes

B

Veel versieringen en wisselende maatsoorten

C

Sterke tempowisselingen en ingewikkelde akkoorden

D

Een eenvoudige melodie en herhalend ritme

Bij deze vraag gaat het niet om de inhoud van de tekst, maar om de muzikale vormgeving. De melodie is eenvoudig en het ritme herkenbaar. Daardoor ontstaat een opvallend contrast met de gewelddadige inhoud.

This item has no instructions

Vraag 19: twee versies van Mack the Knife

Welke drie muzikale aspecten zijn geschikt om de uitvoeringen te vergelijken?

A

Decor, kostuum en belichting

B

Tempo, instrumentatie en zangstijl

C

Mimiek, houding en beweging

D

Verhaal, personages en locatie

Het gaat hier om hetzelfde lied, maar met een andere uitvoering. We vergelijken dus hoe het klinkt: bijvoorbeeld het tempo, de gebruikte instrumenten en de manier van zingen. Dat zijn concrete muzikale aspecten.

This item has no instructions

This item has no instructions

Vraag 20: Goldfinger

Wat kan het effect zijn van krachtige orkestmuziek met sterke dynamiek?

A

De scène krijgt een neutrale uitstraling

B

De scène wordt rustiger en intiemer

C

De scène krijgt meer spanning en dramatiek

D

De muziek verliest haar invloed op de scène

Bij deze vraag moeten jullie een stap verder gaan. Je benoemt niet alleen wat je hoort, maar legt ook uit wat de muziek met de scène doet. Denk aan spanning, dreiging en dramatiek

Theater: voorstelling

  • Teksttheater, bewegingstheater, muziektheater

  • Locatietheater en cabaret

  • De vijf W's: wie, wat, waar, wanneer, waarom?

Net als bij film kijken we bij theater naar voorstelling, vormgeving en betekenis. Bij de voorstelling gaat het om wat er gebeurt en welk soort theater we zien. Bij teksttheater staan woorden centraal, bij bewegingstheater het lichaam en bij muziektheater de combinatie van spel en muziek. Met de vijf W's kun je de voorstelling beschrijven.

Lichaam en stem

  • Lichaam: houding, gebaren, beweging, mimiek

  • Stem: volume, tempo, intonatie, accent

  • Samen bepalen ze hoe een personage overkomt

Een acteur vertelt niet alleen een verhaal met woorden. Een gebogen houding kan onzekerheid laten zien, terwijl grote gebaren juist kracht kunnen uitstralen. Ook de stem doet veel. Dezelfde zin kan door een andere intonatie ineens een heel andere betekenis krijgen

mise-en-scene

  • Plaatsing en beweging van acteurs

  • Decor en rekwisieten

  • Kostuums en grime

  • Belichting, kleur en geluid

Mise-en-scène kennen jullie al van film. Bij theater gaat het om de manier waarop alles op het podium is vormgegeven. Denk aan waar acteurs staan, welke kostuums ze dragen en hoe het decor eruitziet. De regisseur gebruikt deze middelen om sfeer en betekenis te creëren.

Speelstijl

  • Realistisch en naturalistisch spel

  • Method acting: sterke inleving

  • Commedia dell'arte: improvisatie en typetjes

  • Slapstick: fysieke humor

  • Vierde wand: grens tussen spel en publiek

Bij realistisch theater proberen acteurs geloofwaardig te spelen. Bij method acting leeft een acteur zich sterk in een personage in. Maar theater kan ook juist overdreven zijn, zoals bij commedia dell'arte of slapstick. En als een acteur rechtstreeks tegen het publiek spreekt, wordt de vierde wand doorbroken.

Betekenis

  • Vermaken en ontroeren

  • Maatschappelijke kritiek

  • Confronteren of vervreemden

  • Het publiek aan het denken zetten

Theater is niet alleen bedoeld om een verhaal te vertellen. Een voorstelling kan ook kritiek leveren op de samenleving of ons bewust laten nadenken over ons eigen gedrag. Bij de betekenis kijk je dus naar wat de makers willen bereiken en welk effect dat op het publiek heeft

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Steden

This item has no instructions

Wat weet je nog van de vorige les?

This item has no instructions

23. Waarom worden gotische kerken vaak 'kerk in de steigers' genoemd?

A

Omdat ze eruitzien als bouwplaatsen

B

Omdat ze veel steigers hebben aan de buitenkant

C

Vanwege de luchtbogen die op steigers lijken waar het 'echte' gebouw onder zit

D

Omdat ze vaak gerestaureerd moeten worden vanwege hun ouderdom

De luchtbogen aan de buitenkant lijken op een constructie van steigers. Maar ze zijn onderdeel van het gebouw en helpen de krachten van het gewelf af te voeren.

apsis

dwarsschip

koor

Doksaal

kooromgang

Straalkapellen

viering

middenschip

zijbeuken

portaal














This item has no instructions

25. Wat is kenmerkend voor gotische beeldhouwkunst ten opzichte van romaanse?

A

Schematischer en stijver

B

Minder aandacht voor emoties

C

Sterker verbonden met het muurvlak

D

Natuurlijker houding en plooival

In de gotiek worden beelden geleidelijk natuurlijker. Je ziet meer beweging, een geloofwaardiger plooival en meer emotie.

26. Wat is geen bedoelde functie van het roosvenster?

A

De vensters laten veelkleurig licht naar binnen

B

Op de vensters staan verhalen en personages uit de Bijbel afgebeeld

C

De vensters laten kou en warmte binnen in de kerk

D

de vensters hebben een didactische functie

et roosvenster heeft een religieuze en didactische functie. Het gekleurde licht draagt bij aan de sfeer en de voorstellingen vertellen Bijbelverhalen.

27. Welk onderdeel draagt het dakgewelf van een gotische kerk niet?

A

Kruisribgewelven en pijlers

B

Roosvensters

C

Luchtbogen

D

Steunberen

Roosvensters zijn openingen met glas-in-lood. De krachten van het gewelf worden via de constructie van ribben, pijlers, luchtbogen en steunberen opgevangen.

28. Welke ontwikkeling maakte kerkmuziek in de kathedralen rijker?

A

Het ontstaan van meerstemmige zang

B

Het verdwijnen van alle zang

C

Het uitsluitend gebruiken van instrumenten

D

Het vervangen van de mis door wereldlijke liederen

Naast het gregoriaans ontwikkelde zich meerstemmige kerkmuziek. Ook liturgisch drama maakte religieuze verhalen toegankelijker. Dat zijn twee ontwikkelingen die bij de oorspronkelijke vraag horen.

28. Welke reeks bevat de vijf vaste onderdelen van het ordinarium van de mis?

A

Introïtus, Kyrie, Credo, Sanctus, Gloria

B

Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei

C

Gloria, Credo, Alleluia, Sanctus, Kyrie

D

Kyrie, Credo, Graduale, Sanctus, Agnus Dei

De vijf onderdelen zijn Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus en Agnus Dei. Deze onderdelen vormen het ordinarium: de vaste gezongen teksten van de mis.

This item has no instructions

30. Wat is een cantus firmus?

A

Een instrumentale afsluiting

B

Een vrij geïmproviseerde solo

C

Een vaststaande melodie als basis

D

Een ritmisch patroon zonder melodie

De cantus firmus is een bestaande melodie die als basis dient voor een meerstemmige compositie. Bij Pérotin kan een gregoriaanse melodie bijvoorbeeld in lange tonen klinken, terwijl andere stemmen daarboven bewegen

31. Wat onderscheidt liturgisch drama van een gewone Bijbellezing?

A

Het verhaal wordt uitgebeeld met dialogen en spel

B

De tekst wordt uitsluitend voorgelezen

C

Er worden geen Bijbelverhalen gebruikt

D

De uitvoering bestaat alleen uit instrumentale muziek

This item has no instructions

Wat is de belangrijkste verandering in §2.3?

A

De kerk krijgt alle macht terug

B

De handel verdwijnt uit de steden

C

Burgers en stadsbesturen krijgen meer invloed

D

Kunst wordt uitsluitend religieus

Dit is de belangrijkste ontwikkeling die jullie moeten onthouden. De kerk blijft belangrijk, maar de stad en haar burgers krijgen steeds meer invloed op het bestuur, de samenleving en de kunst.

Steden

This item has no instructions

Van kerk naar stad

  • Groei van handel en steden

  • Burgerij krijgt meer macht

  • Meer wereldlijke opdrachtgevers

  • Kunst krijgt nieuwe functies

In de vorige paragrafen stond de kerk centraal. Maar vanaf de late middeleeuwen worden steden steeds belangrijker. Handel zorgt voor welvaart en burgers krijgen meer invloed. Dat zie je ook terug in de kunst. Niet alleen de kerk, maar ook stadsbesturen en rijke burgers geven opdrachten.

Het Palazzo Pubblico

  • Siena: belangrijk handelscentrum

  • Stadhuis aan het centrale plein

  • Symbool van stedelijke macht

  • Architectuur toont welvaart en zelfstandigheid

Het Palazzo Pubblico in Siena is een mooi voorbeeld van die veranderende machtsverhoudingen. Het is geen kerk, maar een stadhuis. De ligging aan het centrale plein en de indrukwekkende architectuur laten zien dat het stadsbestuur steeds belangrijker wordt.

Theater buiten de kerk

  • Religieuze voorstellingen op straat

  • Opvoeringen tijdens stadsfeesten

  • Volkstaal wordt belangrijker

  • Theater bereikt een groter publiek

We hebben net gezien dat het liturgisch drama in de kerk ontstond. In de steden verplaatsen voorstellingen zich steeds vaker naar buiten. Tijdens feesten worden Bijbelverhalen op straat gespeeld. Daarbij wordt de volkstaal gebruikt, zodat meer mensen de verhalen kunnen begrijpen.

Kunstenaars en burgers

  • Kunstenaars werken voor nieuwe opdrachtgevers

  • Steden tonen hun rijkdom met kunst

  • Meer aandacht voor het dagelijks leven

  • Vooruitblik op de renaissance

Doordat steden rijker worden, ontstaan nieuwe mogelijkheden voor kunstenaars. Ze werken niet meer alleen voor de kerk, maar ook voor burgers en stadsbesturen. Hun werk krijgt daardoor andere onderwerpen en functies. Deze ontwikkeling vormt een belangrijke voorbereiding op de renaissance.

32. Welke combinatie hoort bij gotische architectuur?

A

Rondbogen, dikke muren en kleine ramen

B

Tongewelven, rondbogen en lage gebouwen

C

Horizontale gevels, dikke muren en kleine ramen

D

Spitsbogen, luchtbogen en grote ramen

Bij gotiek moet je direct denken aan hoogte, licht en een skeletachtige constructie. Spitsbogen, kruisribgewelven en luchtbogen maken grote ramen mogelijk. Vergelijk dat met de zware muren en rondbogen van de romaanse bouwkunst.