G2b - 2 okt

Cijfers...
Welke cijfers krijgen jullie nog terug?
  • Presentatie 'isme'
  • Werkstuk slavernij

Toetsen de rest van het jaar?
  • Diagnostische toetsen
  • Misschien later 'echte toetsen', mondeling, opdracht, verslag??
NIEUW
Les 3 'De strijd om Haarlem'
1 / 29
next
Slide 1: Slide

This lesson contains 29 slides, with text slides.

Items in this lesson

Cijfers...
Welke cijfers krijgen jullie nog terug?
  • Presentatie 'isme'
  • Werkstuk slavernij

Toetsen de rest van het jaar?
  • Diagnostische toetsen
  • Misschien later 'echte toetsen', mondeling, opdracht, verslag??
NIEUW
Les 3 'De strijd om Haarlem'

Slide 1 - Slide

De Lage Landen
  • Rond 1550
  • Nederland, Luxemburg en België
  • Zeventien gewesten
  • Gewest: grotendeels zelfstandige staat
  • Hoofd van een gewest: edele heer

Of de Nederlanden

Slide 2 - Slide

De Nederlanden onder Karel V
  • Rond 1550 Karel V heer van de Lage Landen. 
  • Deze had hij verkregen door huwelijkspolitiek voorouders (groen) en oorlogen (oranje). 
  • Karel V bepaalde buitlandse politiek en voeren oorlogen. 

Slide 3 - Slide

Zelfbestuur
  • Geen eenheid
  • Elk gewest eigen regels, privileges, rechtspraak en bestuur.
  • Bestuur gewest = Gewestelijke Staten 

Gewestelijke Staten: Vergadering van adel, geestelijkheid en burgers. 
(staten --> standen)

Slide 4 - Slide

Overleggen
Sneller overleggen:
  • Bijeenkomst van afgevaardigden uit alle gewesten: Staten Generaal
  • Plaatsvervanger: landvoogd of landvoogdes




Slide 5 - Slide

Karel V streeft naar eenheid
Doelen Karel V in de Nederlanden:
  • De gewesten méér op dezelfde manier en vanuit dezelfde plaats (Brussel) besturen: centralisatie
  • Verspreiding protestantisme tegen gaan.

Hoe?
- Strengere straffen ketters
- Aanstellen stadhouder: plaatsvervanger in elk gewest.
- Stadhouder ook legeraanvoerder gewest

Slide 6 - Slide

Karel V
Regeerperiode Lage Landen: 1515 - 1555
Filips II
Regeerperiode Lage Landen: 1555 - 1581

Slide 7 - Slide

Filips II streeft naar eenheid
Doelen Karel V in de Nederlanden:
  • De gewesten méér op dezelfde manier en vanuit dezelfde plaats (Brussel) besturen: centralisatie
  • Verspreiding protestantisme tegen gaan.

Hoe?
- Strengere straffen ketters
- Aanstellen stadhouder: plaatsvervanger in elk gewest.
- Stadhouder ook legeraanvoerder gewest
Nog fanatieker dan zijn vader!

Slide 8 - Slide

Succes voor de opstandelingen



  • In 1572 probeert Willem van Oranje opnieuw de legers van Alva aan te vallen. 
  • Hoewel het niet helemaal volgens plan verloopt, is er succes:
  • Op 1 april 1572 veroveren de Watergeuzen de stad Den Briel
  • Vanaf dat moment durven meer steden voor de Prins van Oranje te kiezen, en hem ook (met geld) te steunen
Dit is een mooi plaatje, maar het is wél ruim 400 jaar na de inname van Den Briel door de Watergeuzen gemaakt. Hierdoor klopt de gebeurtenis wél, maar heeft de tekenaar er misschien zelf veel bij verzonnen. 

Kijk daarom altijd goed wanneer de bron is gemaakt én waarom de maker de bron heeft gemaakt.
1572-1579

Slide 9 - Slide

Belegerd en uitgemoord



  • Kiezen voor de Prins was voor de steden gevaarlijk.
  • De legers van Alva deden er alles aan om een stad terug te veroveren voor de koning van Spanje
  • Steden werden maandenlang belegerd en als een stad zich overgaf, vaak uitgemoord, zoals Naarden, Haarlem en Oudewater.
  • Leiden en Alkmaar hadden wel geluk en werden ze ontzet.
Bloedbad van Naarden (2)
Ook kwamen vanuit de naburige dorpen mensen naar Naarden, de straten van Naarden waren gevuld met handelaren om de geroofde buit op te kopen. De plunderende soldaten verkrachtten daarbij de vrouwen en meisjes.

Toen staken ze de hele stad in brand, om verstopte burgers te dwingen hun schuilplaatsen te verlaten. Deze burgers werden met dolken en vleesbijlen vermoord. Diegenen die verzet boden werden doodgemarteld, omringd door lachende soldaten. Men tapte bij de slachtoffers het bloed af en dronk dat als wijn. 

Lambertus Hortensius moest getuige zijn van de moord op zijn zoon, waarbij een Spaanse soldaat zijn zoons hart uitsneed en bij hem in het gezicht wierp. Ongeveer honderd burgers die nog door de besneeuwde weiden wisten te ontsnappen vielen alsnog in Spaanse handen, zij werden naakt aan hun voeten in bomen gehangen om dood te vriezen.

Bloedbad van Naarden (1)
Nadat de stad Naarden zich had overgegeven aan de Spanjaarden, beloofden de Spaanse troepen dat ze de bevolking met rust zouden laten. Dat deden ze niet...

De Spaanse bevelhebber Romero nodigde de inwoners uit in het stadhuis in gebruik. Er hadden zich daar ongeveer vijfhonderd mensen verzameld. Op dat moment sloegen de deuren open en verschenen Spaanse musketiers. Ze vuurden hun musketten op de dichte massa en sloegen de overgebleven mensen neer met het zwaard en degen. 

Veel van hen waren de toren ingevlucht en luidden de klok. De Spanjaarden dreven er de spot mee en staken de kerktoren daarna in brand, de slachtoffers, dood en levend verteerden tot as. De Spanjaarden vermoordden binnen enkele minuten bijna alle inwoners.

Toen drongen de Spanjaarden de huizen binnen. Burgers werden neergeschoten, hun huizen geplunderd, bewoners werden gedwongen de buit naar het Spaanse kamp te brengen, nadien werden zij als "dank" gedood. 

Slide 10 - Slide

Het Beleg van Alkmaar was de belegering van de stad Alkmaar tijdens de Tachtigjarige Oorlog door de Spanjaarden. Het beleg duurde van 21 augustus tot 8 oktober 1573 en eindigde in een ontzet: het koninklijke Spaanse leger moest het beleg opgeven nadat Willem van Oranje opdracht had gegeven om de dijken rond Alkmaar door te steken. 

Alkmaar was een van de eerste Hollandse steden die ontzet werden en die de Spanjaarden dus met succes hadden weten te weerstaan.
Het Spaanse leger
Een belegering duurde vaak maanden. Om zich te beschermen tegen weer en wind werden complete tentenkamp rondom de stad gebouwd.
Deze tekening is goed te vergelijken met een stripverhaal: je ziet namelijk de Spaanse legerleider, Don Frederik, op verschillende plaatsen staan.
De schansen van het Spaanse leger. Schansen waren bedoeld om zich te beschermen tegen de aanvallen vanaf de stadsmuren. Schansen waren vaak aarden wallen, versterkt met houten palen en planken.
De schansen van het Spaanse leger. Schansen waren bedoeld om zich te beschermen tegen de aanvallen vanaf de stadsmuren. Schansen waren vaak aarden wallen, versterkt met houten palen en planken.
De vestingswerken van de stad Alkmaar waren niet al te best en niet volledig: delen van de stad waren niet verdedigd. In alle haast werden de stadswallen met veel aarde, modder, vuilnis en bouwpuin gebouwd.
Aanvallen is veel gevaarlijker dan verdedigen. Dat is ook goed te zien aan de hoeveelheid slachtoffers. Aan de kant van Alkmaar zijn er ongeveer 50 mensen omgekomen, aan de kant van de Spanjaarden minimaal 500!

Dit zou natuurlijk anders zijn geweest als de stad was ingenomen door de Spanjaarden...
Het Beleg van Alkmaar was de belegering van de stad Alkmaar tijdens de Tachtigjarige Oorlog door de Spanjaarden. Het beleg duurde van 21 augustus tot 8 oktober 1573 en eindigde in een ontzet: het koninklijke Spaanse leger moest het beleg opgeven nadat Willem van Oranje opdracht had gegeven om de dijken rond Alkmaar door te steken. 

Alkmaar was een van de eerste Hollandse steden die ontzet werden en die de Spanjaarden dus met succes hadden weten te weerstaan: "Bij Alkmaar begint de victorie

Slide 11 - Slide

Slide 12 - Slide

Pacificatie van Gent
De Spaanse soldaten beginnen te plunderen. Geen soldij ontvangen.

Alle gewesten verklaren samen:
  • Spaanse soldaten verdijven
  • Tegen centralisatie en meer zelfstandigheid gewesten
  • Voorlopig geen aandacht verschillen godsdienst
1576

Slide 13 - Slide

Schuilkerk
Buitenkant
Schuilkerk 
Binnenkant

Slide 14 - Slide

Zelfbestuur
  • Geen eenheid
  • Elk gewest eigen regels, privileges, rechtspraak en bestuur.
  • Bestuur gewest = Gewestelijke Staten 

Gewestelijke Staten: Vergadering van adel, geestelijkheid en burgers. 
(staten --> standen)

Slide 15 - Slide

Slide 16 - Slide

Vrede van Munster
1648
In 1648 werd de Vrede van Munster gesloten:
  • De Zuidelijke Nederlanden blijven bij Spanje.
  • Spanje erkende de noordelijke Nederlanden als onafhankelijke staat.
  • De Republiek zal de zuidelijke gwesten niet meer proberen te veroveren.
  • De rivier de Schelde blijft gesloten. (einde haven Antwerpen --> Amsterdam nieuwe grote handelsstad)
EINDE TACHTIGJARIGE OORLOG

Slide 17 - Slide

Slide 18 - Slide

Generaliteitslanden
  1. Brabant
  2. Zeeuws-Vlaanderen
  3. Delen van Limburg

Deze gebieden werden bestuurd door de Staten-Generaal

Gewesten die bij de Unie van Atrecht hoorden. Hadden gekozen voor de katholieke Spanjaarden. Zijn veroverd door stadhouder Maurits

Slide 19 - Slide

Holland en Drenthe

Holland:
  • was het machtigste gewest.
  • betaalde 58% van de uitgaven Republiek
  • 'Wie betaald, bepaald'

Drenthe:
  • wel een eigen besuur van het gewest
  • geen vertegw. in de Staten-Generaal
  • betaalde 1% van de belastingen

Slide 20 - Slide

Schuilkerk
Buitenkant
Schuilkerk 
Binnenkant

Slide 21 - Slide

Moord!
10 juli 1584



  • Filips II had Willem van Oranje in 1580 vogelvrij verklaard: iedereen mocht hem ongestraft vermoorden en zou daarvoor goed worden beloond.
  • Na een mislukte aanslag door Jean Jaureguy (1582), lukte het de Fransman Balthasar Gerards wél om Willem van Oranje te vermoorden.
Balthasar begaf zich op dinsdag 10 juli 1584 rond het middaguur naar het Prinsenhof met de mededeling dat hij Willem wilde spreken. Willems vrouw Louise van Coligny schijnt nog bezorgd te hebben gevraagd wie dat ongure type wel was, maar werd gerustgesteld. 

Willem meldde Balthasar dat hij hem na het middageten te woord zou staan. Balthasar keerde terug naar herberg De Diamant om zijn pistolen te halen.

Rond half twee verliet het gezelschap de eetzaal. Toen Willem van Oranje zijn voet op de eerste trede van de trap zette schoot Balthasar hem van dichtbij in de borst en de zij. De prins zakte in elkaar en sprak - volgens het officiële verslag - zijn beroemde laatste woorden: "Mon Dieu, ayez pitié de mon âme, et de ce pauvre peuple!", vertaald als: "Mijn God, heb medelijden met mij en mijn arme volk!". 

Volgens recente onderzoeken zou hij op slag dood moeten zijn geweest en heeft hij deze woorden niet gezegd.

Slide 22 - Slide

 Unie van Atrecht   

 1579



  • Na de Pacificatie van Gent zien we dat calvinisten in de zuidelijke gewesten de katholieken proberen weg te jagen. Dit leidt weer tot onrust bij de zuidelijke gewesten.

  • De zuidelijke katholieke gewesten gaan samenwerken in de Unie van Atrecht. Onder leiding van de Hertog van Parma. 
  • Groot deel huidig België aanhangers Spanjaarden. 



Slide 23 - Slide

 Unie van Utrecht

 1579



  • Samenwerking tussen de zeven noordelijke Nederlanden (en Gent en Antwerpen).
  • Tegen de landvoogd en de Spaanse koning. 

Slide 24 - Slide


Acte van Verlatinghe
1581




  • Een vorst die hun Prins, min of meer, ter dood veroordeeld, mag niet meer onze heer zijn!
  • De Noordelijke Nederlanden besluiten Filips II af te zetten: 'ze verlaten hem als land'.
  • Dat gebeurt in het document: de Acte van Verlatinghe.
Minister-President Mark Rutte laat de Acte van Verlatinghe zien aan oud-president Barack Obama van de Verenigde Staten.

Het document heeft vermoedelijk óók een belangrijke rol gespeeld in Amerika: toen het land zich in 1776 onafhankelijk verklaarde van Engeland, is er een grote kans dat ze even gespiekt hebben in het Nederlandse document. Net zoals de Nederlanders wilden ok de Amerikanen namelijk van hun koning af!
Klik hier

Slide 25 - Slide


De Republiek der Verenigde Nederlanden
1588







  • Bij gebrek aan een geschikte kandidaat als vorst of koning, besluiten de Noordelijke Nederlanden verder te gaan als Republiek.
  • De 'baas' in de Republiek werd de Staten-Generaal, de standenvergadering
Kaart

Slide 26 - Slide


Oorlog en vrede
1588-1648





  • Na 1588 werd er vooral gevochten in het oosten van de Republiek en in de Zuidelijke Nederlanden (België/Noord-Frankrijk)
  • Tussen 1609 en 1621 werd 12 jaar lang niet gevochten: het Twaalfjarig bestand
  • In 1648 sloten de Staten-Generaal in de Duitse stad Münster vrede met Spanje. 
De Vrede van Münster maakte niet alleen een einde aan de Tachtigjarige Oorlog tussen Spanje en de Nederlanden, maar ook aan de Dertigjarige Oorlog. Dit was een grote Europese oorlog tussen katholieken en protestanten.

Slide 27 - Slide

Generaliteitslanden
  1. Brabant
  2. Zeeuws-Vlaanderen
  3. Delen van Limburg

Deze gebieden werden bestuurd door de Staten-Generaal

Gewesten die bij de Unie van Atrecht hoorden. Hadden gekozen voor de katholieke Spanjaarden. Zijn veroverd door stadhouder Maurits

Slide 28 - Slide

Holland en Drenthe

Holland:
  • was het machtigste gewest.
  • betaalde 58% van de uitgaven Republiek
  • 'Wie betaald, bepaald'

Drenthe:
  • wel een eigen besuur van het gewest
  • geen vertegw. in de Staten-Generaal
  • betaalde 1% van de belastingen

Slide 29 - Slide