P2 NED SL - Max Havelaar

• New lesson editor
• Nederlands
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 3

NED SL - P2: I, RESEARCHER

(een duik in de wetenschap van literatuur - geselecteerd uit het Canon van de Nederlandstalige literatuur, een lijst van 50 essentiële werken uit de literatuurgeschiedenis)

samen lezen

Slide titel

We duiken samen in twee verhalen uit Max Havelaar, volgens velen het belangrijkste Nederlandstalige boek ooit.

In het hartverscheurende 'Saïdjah en Adinda' volgen we hoe het koloniale systeem in Indonesië dramatische gevolgen heeft voor een jong koppel, en in de tijdloze fabel 'De Japanse Steenhouwer' leren we waarom het zo moeilijk is om gelukkig te worden.

https://literairecanon.be/canon-2025/max-havelaar

VOOR HET LEZEN - OPDRACHT 1

1. Stel dat je iemand anders zou kunnen zijn. In wie zou je dan willen veranderen? Je mag een bekend of onbekend persoon kiezen, levend of al lang dood, fictief of werkelijk in leven/geleefd. 

2. Waarom zou je dat willen? Denk je dat je dan gelukkiger of meer tevreden zou zijn? Waarom (niet)? (Wat betekent geluk/tevredenheid voor jou?)

• individueel

• 1-2 min. denktijd

• iedereen 30 sec. aan het woord

VOOR HET LEZEN - OPDRACHT 2

Een tweede piste waar we even over nadenken voor we een verhaal lezen:

1. Wat betekent onrechtvaardigheid voor jou?

2. Maak het concreet: welke situaties voel(d)en voor jou oneerlijk aan? Denk aan situaties uit het nieuws, maar even goed uit je eigen omgeving of zelfs hier op school. 

3. Waarom voelt dit als onrechtvaardig? Wat is het effect van dit onrecht op jou en de mensen die het (moeten) meemaken?

• individueel

• 1-2 min. denktijd

• enkelen worden aangeduid

VOOR HET LEZEN - OPDRACHT 3

Zijn verhalen volgens jullie goeie manieren om je te doen nadenken over onrechtvaardige situaties?

• Welk verhalen/series/films… lazen, hoorden of zagen jullie onlangs die je deden nadenken over een probleem in de wereld? 

• Heeft dat meer effect dan een artikel over dat probleem in de krant? Waarom (niet)

• groepjes van 3

• 3 min. reflectietijd

• enkelen worden aangeduid

TIJDENS HET LEZEN - parabel 'De Japanse steenhouwer'

Neem een pen of markeerstift en duid opvallende woorden of zinnen aan in de tekst met volgende symbolen:

NA HET LEZEN -

parabel 'De Japanse steenhouwer'

Welke opvallende woorden of zinnen duidden jullie aan? En waarom?

• bespreking: 8 min.

• iedereen kan aan het

  woord komen

NA HET LEZEN -

parabel 'De Japanse steenhouwer'

• Vat het verhaal in je eigen woorden samen. Wat gebeurt er en waarom gebeurt het?

• Wat weet je over waar en wanneer het verhaal zich afspeelt? Wat weet je over het hoofdpersonage?

• Zie je een patroon in hoe de tekst opgebouwd is? Welk effect heeft dat op het verhaal?

• Doet het verhaal je denken aan andere verhalen die dezelfde stijl of sfeer hebben?

• Dit is een erg oud Aziatisch verhaal. Zou je kunnen zeggen dat het ook relevant is voor ons als 21steeeuwse inwoners van West-Europa? Welke les kunnen we eruit uit leren?

• Ben het je eens met die les of helemaal niet?

• bespreking: 8 min.

• iedereen kan aan het

  woord komen

INTRO

MAX HAVELAAR - MULTATULI

• Let goed op, straks volgen quizvragen!

• Maak notities in de tekstbundel.

INTRO

MULTATULI

• Multatuli 'ik heb veel (leed) gedragen' = pseudoniem voor Eduard Douwes Dekker

• 1820-1887

• groeide op in Amsterdam

• trok daarna met vader naar Batavia in Nederlands-Indië (later Indonesië)

• zag daar vele wantoestanden door Nederlandse koloniale bewind en onrechtvaardigheid van cultuurstelsel

MAX HAVELAAR (1860)

• behoort zowel tot genre realisme als romantiek

• een sleutelroman met een buitenliterair effect (the book that killed colonialism) - besproken tot in Tweede Kamer

• kaderverhaal waarin veel verhalen verwerkt zitten

• Saidjah en Adinda: parabel = kort, eenvoudig verhaal dat een moreel of filosofisch idee illustreert

  
  

• Let goed op, straks volgen quizvragen!

• Maak notities in de tekstbundel.

INTRO

kolonisatie Nederlands-Indië

Voor Nederland was Nederlands-Indië haar belangrijkste economische bezit. Om de winst maximaal te kunnen krijgen werd in 1830 het zogenaamde cultuurstelsel ingevoerd. Hierdoor kon Nederland voor een groot deel bepalen welke producten de Indonesische boeren verbouwden. Dit waren producten die veel opleverden op de Europese markt (zoals suiker en koffie), terwijl de Indonesiërs meer behoefte hadden aan producten als rijst om van te leven.

• Let goed op, straks volgen quizvragen!

• Maak notities in de tekstbundel.

IN HET KORT

kolonisatie Nederlands-Indië

• 1816 - Nederland koloniseert na eeuwen van handel de Indische archipel

• 1830 - Nederland voert cultuurstelsel in om de kolonie winstgevend te maken, de bevolking staat 1/5 van de landbouwopbrengsten af

• bevolkingsopbouw kent sterke hiërarchie: eerst de Europeanen, dan oosterlingen en tenslotte de oorspronkelijke bevolking - kinderen geboren uit Europeanen en inlanders zijn Indo-Europeanen

• begin 20ste eeuw - regering erkent uitbuiting en voert de Ethische Politiek in: er komt onderwijs, gezondheidszorg en meer rechten voor de oorspronkelijke bevolking

• uitbuiting blijft bestaan, dat wakkert het nationalisme aan - bevolking verzet zich tegen het gezag

• na WOII roept Soekarno de Indonesische onafhankelijkheid uit

• 1950 - na een bloedige strijd erkent Nederland de Republiek Indonesië

• Let goed op, straks volgen quizvragen!

• Maak notities in de tekstbundel.

https://npokennis.nl/longread/7894/hoe-regeerde-nederland-over-nederlands-indie

MAX HAVELAAR

MULTATULI

• Let goed op, straks volgen quizvragen!

• Maak notities in de tekstbundel.

Batavus Droogstoppel

Ernest Stern

Sjaalman

MAX HAVELAAR

MULTATULI

klokkenluider?

Wat betekent de pseudoniem Multatuli?

A

Ik heb veel gestreden.

B

Ik heb mijn doel bereikt.

C

Ik ben onterecht ontslagen.

D

Ik heb veel gedragen.

Wanneer werd het boek Max Havelaar voor het eerst gepubliceerd?

A

17de eeuw

B

18de eeuw

C

19de eeuw

D

20ste eeuw

Multatuli trok met zijn vader naar Nederlands-Indië waar hij later over de wantoestanden schreef. Hoe werd de hoofdstad van Indonesië vroeger genoemd?

A

Nederlands-Indië

B

Njai

C

Batavia

D

Koelies

Cultuurstelsel

In 1830 voert Nederland het cultuurstelsel in om de kolonie winstgevend te maken. Hoeveel van hun landbouwopbrengsten moesten lokale boeren afstaan?

De positie van de vrouw:

Hoe werd de inheemse vrouw bekeken/behandeld door Europese mannen?

Wanneer erkent Nederland de republiek Indonesië?

A

1870

B

1888

C

1920

D

1950

De positie van de vrouw:

Hoe werd de inheemse vrouw bekeken/behandeld door Europese mannen?

In 1988 werd de Stichting Max Havelaar opgericht met als doel een keurmerk op te zetten voor ... zodat boeren en arbeiders voor hun werk een 'eerlijk' of 'fair' loon krijgen. Voor welk product is dat?

A

suiker

B

koffie

C

rijst

D

thee

Slide titel

link

Slide titel

We duiken samen in twee verhalen uit Max Havelaar, volgens velen het belangrijkste Nederlandstalige boek ooit.

In het hartverscheurende 'Saïdjah en Adinda' volgen we hoe het koloniale systeem in Indonesië dramatische gevolgen heeft voor een jong koppel, en in de tijdloze fabel 'De Japanse Steenhouwer' leren we waarom het zo moeilijk is om gelukkig te worden.

TIJDENS HET LEZEN - parabel 'Saïdjah & Adinda'

Neem een pen of markeerstift en duid opvallende woorden of zinnen aan in de tekst met volgende symbolen:

NA HET LEZEN -

parabel 'Saïdjah & Adinda' - deel 1

• Wat weten we over waar en wanneer het verhaal zich afspeelt?

• Is er iets wat je hier niet begrijpt of wat je in de war brengt?

• De vader van Saidjah verliest zijn buffels. Waarom?

• Welk effect heeft dat op de vader? En op Saïdjah?

• Vind je het rechtvaardig wat er met Saïdjah en zijn familie gebeurt? Wat is er precies aan de hand?

• Welke opties heeft Saïdjah nog? Wat zou jij doen? Wat denk je dat er verder nog gebeurt?

• bespreking: 8 min.

• iedereen kan aan het

  woord komen

NA HET LEZEN -

parabel 'Saïdjah & Adinda' - deel 2

• Welke gevoelens gaan er allemaal door Saïdjahs hoofd in dit stukje? Vind je dat ze realistisch beschreven zijn? Kun je je inbeelden dat je in zijn situatie hetzelfde zou denken?

• Zou jij ooit overwegen om in het buitenland te gaan werken en je familie of liefje achter te laten? Begrijp je waarom veel mensen dat doen?

• Saïdjah zingt een lied. Wat zegt hij daarin? Wat vind je bijzonder aan de tekst?

• Lijkt het lied op andere melancholische liefdesliedjes die je weleens hoort? Op welke manier?

• bespreking: 8 min.

• iedereen kan aan het

  woord komen

NA HET LEZEN -

parabel 'Saïdjah & Adinda' - deel 3

• Wat vond je leuk, mooi of goed aan dit verhaal?

• Wat vond je niet goed?

• Doet het je denken aan iets wat je kent, eventueel uit verhalen (films, boeken, series, games) of uit het echte leven?

• Zag je tijdens het lezen het verhaal voor je ogen gebeuren? Hoe kwam dat?

• Vind je de personages realistisch? Zijn ze goed uitgewerkt? Waarom wel/niet?

• Heb je het gevoel dat dit verhaal meer is dan enkel een triest liefdesverhaal? Wil de schrijver er nog iets meer mee zeggen?

• bespreking: 8 min.

• iedereen kan aan het

  woord komen