1.1 De Zijderoute

• Geschiedenis
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 2

Introduction

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen waarom Europese landen ontdekkingsreizen maakten.

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

PTO-boekje

Overzicht Periode 1

• Thema: Ontdekkers & Hervormers (1500-1600)
• Benodigde lesmaterialen: Chromebook, JdW-map (Cornell), etui

Week 1	Week 2	Week 3	Week 4	Week 5	Week 6	Week 7	Week 8	Week 9	Herhalingsweek
Nieuwe handels-routes: Opzoek naar Indië	Ontstaan van handels-rijken: Portugal	Ontstaan van handels-rijken: Spanje	De nieuwe wereld: Amerika	De nieuwe wereld: Amerika & SO	Reformatie: onrust in de kerk	De Opstand : Onrust in de Nederlanden	De Opstand: De Opstand breekt uit	Een nieuwe Republiek: der Zeven Verenigde Nederlanden & SO	Herhaling
		.

Tijd van Ontdekkers & Hervormers 

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Tijd van Ontdekkers en Hervormers 

(1500-1600)

Welke redenen om op ontdekkingsreis te gaan kan je terug zien op de prent?

Hoe veranderde de Europese maatschappij door de ontdekking van Amerika en de vestiging van een handelsrijk in Azië?

Welke redenen om op ontdekkingsreis te gaan kan je terug zien op de prent?

Perspectieven op het verleden

H1. De ontdekking van de wereld

Hoe veranderde de Europese maatschappij door de ontdekking van Amerika en de vestiging van een handelsrijk in Azië?

1.1 De Zijderoute

Waarom zochten Europeanen nieuwe handelsroutes overzee?

           Leerdoelen

• Je kent de betekenis van de volgende begrippen: Khan, Osmaanse rijk, Pax Ottomana, kraak, specerijen, zijderoute en peperdure handel. (R)
  
• Je kunt uitleggen waar de term “peperduur” vandaan komt. (T1)
  
• Je kunt uitleggen welke redenen (oorzaken) Europese landen hadden om nieuwe gebieden te ontdekken. (T1)
  
• Je kunt benoemen welke drie uitvindingen ontdekkingsreizen makkelijker maakten. (T1)
  
• Je weet wie Marco Polo is en welke rol hij had in de handelscontacten met Azië. (T2)
  
• Je kunt uitleggen waarom de Pax Ottomana zowel goed als bedreigend was voor de Europeanen. (I)
  

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Hoe laat je tegenwoordig zien dat je rijk bent?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Hoe laat je tegenwoordig zien dat je rijk bent?

Hoe liet je in de 15e eeuw zien dat je rijk was?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Hoe liet je in de 15e eeuw zien dat je rijk was?

Waarom waren de specerijen populair onder de Europeanen:

• Rijkdom laten zien
• Voedsel van smaak voorzien (in die tijd was er geen koelkast dus vlees werd gepekeld en werd daardoor eentonig van smaak, specerijen voegden smaak toe)
• Gebruik als medicijn (nootmuskaat tegen diarree en huiduitslag, peper voor de hersenen (niesmiddel om de hersenen te zuiveren) en kaneel tegen verkoudheid was het idee)
• Gebruik als parfum tegen de verschrikkelijke geur van de pest in die tijd

Peperdure handel

De verschillende handelsroutes vanuit Azië

Specerijen

• Rijkdom laten zien, meer smaak, langere houdbaarheid, 'medicijn', als parfum.

• Groeit alleen in Zuidoost-Azië.

• Door lange route, met veel tussenhandel zijn specerijen peperduur.

Aan de slag

WAT?

Jullie gaan aan de slag met de Introductieopdracht (bronopdracht)

HOE?

Dit doe je zelfstandig.

HOELANG?

10 min.

KLAAR?

Sta je al netjes in de klas in LessonUp, Quizlet, RTTI en Teams? (zie Magister HW)

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen.

Soorten bronnen 

Leg op basis van bron 1 uit hoe de term “peperduur” tot stand is gekomen.

Perspectieven op het verleden

Waarom gingen de Europeanen op ontdekkingsreis?

Op ontdekkingsreis omdat,..

Politiek: 

Macht van de koning vergroten

Cultureel: 

Christendom verspreiden 

Economisch: 

• handelscontacten 
• goud/zilver
• specerijen 
• luxe goederen

Maar wat was er nodig om op ontdekkingsreis te kunnen gaan?

Uitvindingen

• Navigatie (kompas)
• Astrologie
  
• Het karveel
  
• Cartografie (wereldkaarten)
  

02:42

Waarom was Koeblai Khan onder de indruk van Marco Polo?

Marco Polo

Marco Polo was een Venetiaanse handelaar en ontdekkingsreiziger. 

Tussen 1271 en 1295 reisde hij in gebieden zoals Perzië, China en Indië. 

Hij wist in dienst van de Mongoolse heerser Koeblai Khan unieke informatie over Azië te verzamelen.

IJstoetjes, airconditioning en goed werkende posterijen. In 1295 keerde de Italiaanse avonturier Marco Polo terug uit het mysterieuze Verre Oosten. Gedurende 24 jaar had hij de raarste dingen meegemaakt, maar niemand die hem geloofde. Hadden ze nu maar wel naar hem geluisterd ..

Waarom werd Marco Polo bij zijn terugkeer in Venetië niet geloofd?

Aan de slag

1. Waarom was een zakje peper een geschikt geschenk voor een koning?
   
2. Waarvoor gebruikt men deze specerijen?
3. Is dit een betrouwbare bron?

1. Peper was erg kostbaar in de Middeleeuwen en daarom was het een geschikt geschenk. Door het gebruiken van peper konden mensen laten zien hoe rijk ze waren.

2. Om een lekker smaakje aan het eten te geven. Om medicijnen en parfum te maken.

Wat waren de gevolgen van de vestiging van het Osmaanse Rijk voor de specerijenhandel met Europa? Noem een positief en een negatief gevolg voor de Europese handelaren.

           Leerdoelen

• Je kent de betekenis van de volgende begrippen: Khan, Osmaanse rijk, Pax Ottomana, kraak, specerijen, zijderoute en peperdure handel. (R)
  
• Je kunt uitleggen waar de term “peperduur” vandaan komt. (T1)
  
• Je kunt uitleggen welke redenen (oorzaken) Europese landen hadden om nieuwe gebieden te ontdekken. (T1)
  
• Je kunt benoemen welke drie uitvindingen ontdekkingsreizen makkelijker maakten. (T1)
  
• Je weet wie Marco Polo is en welke rol hij had in de handelscontacten met Azië. (T2)
  
• Je kunt uitleggen waarom de Pax Ottomana zowel goed als bedreigend was voor de Europeanen. (I)
  

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

           Begrippen
           uit deze les

• specerijen
  
• Osmaanse rijk
  
• Pax Ottomana
  
• kraak
  
• zijderoute
  
• peperdure handel

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.