Muziek begrippen vormgeving

• New lesson editor
• Kunst
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Muziek: hoe gebruik je de juiste begrippen?

Doel:  Je kan de muzikale vormgevingsbegrippen omschrijven 

Tijd

Je kent het verschil tussen maat, ritme en tempo. 

Je weet wat een syncope is. 

Klank

Je kan uitleggen wat een melodie is (toonduur, toonhoogte)

Je weet wat een dissonant is.

Je kan de klankkleur en in een muziekstuk beschrijven 

Je kan benoemen welke dynamiek en bezetting het muziekstuk heeft. 

Wat gaan we doen

• Uitleg over de begrippen

• Oefenen met Melodie, ritme, maat en klankkleur

• Muziek analyseren; Hoe pak je het aan?  

Ritme - Maat

Wat is het verschil?

Maat is de onderliggende beat van de muziek, die 'voel' je vaak als je mee tikt of klapt. Dit is de indeling van de muziek in gelijke eenheden van één of meerdere tellen; bekend zijn tweekwartsmaten, driekwartsmaten en vierkwartsmaten.

Ritme is de manier waarop de maat is ingedeeld, dat wil zeggen de duur van de noten. (de afwisseling van korte en lange noten in een maat)

Syncope (ritme)

Accent op een "onverwacht" moment (van de tel/puls af)

EERST EVEN DIT:

Wat is ritme?

Noten van verschillende lengtes vormen samen een ritme. Het ritme van een muziekstuk hangt sterk samen met de maatsoort en met de afwisseling van sterke en zwakke maatdelen. Denk bijvoorbeeld aan het ritme van je hart, of aan het ritme van een tikkende klok (tik tak tik tak).

Wat is een syncopisch ritme

In de pop- en jazzmuziek hoor je heel wat syncopes.

In de muziek spreekt men van een syncope wanneer een of meer tonen niet op de tel of puls vallen, waardoor een of meer normale accenten verlegd worden.

De syncope wordt in de muziek gebruikt om het accent te verleggen, om het accent op een andere dan de gebruikelijke / verwachte plaats aan te brengen. Vaak is dit de plek vlak voor het verwachte telaccent of vlak na de verwachte tel.

Of in simpele woorden…

Een syncope is wanneer er geen toon klinkt op een plek in de maat waar je het wel verwacht.

Syncope ritme

"Als een accent in de muziek niet op de tel (van de maat) valt, maar ervoor of erna wordt gespeeld, spreken we van een Syncope."   

Jazz kent veel syncopen.                                                    Niet westerse ritmes ook.

Wat zijn syncopische ritmes ?

A

accenten buiten de tel

B

beweging op de maat

C

een pasje op het ritme

D

gelijkmatig ritme

Wat is het effect van een syncope in de jazzmuziek?

A

het klinkt somber

B

er kan hierdoor geïmproviseerd worden

C

je kan het makkelijker meezingen

D

het ritme verschuift waardoor het swingt

Welke maatsoort heeft Piano Man van Billy Joel?

A

vierkwartsmaat

B

driekwartsmaat

C

D

elke maat 3 tellen - heet ook wel een wals 

bpm

Samenvatting van het muzikale vormgevingsbegrip Tijd: 

• De Maat: De onderliggende beat van de muziek, die 'voel' je vaak als je mee tikt of klapt, verdeeld in vierkwartsmaat of driekwartsmaat b.v.

• Het Ritme: Is de afwisseling van korte en lange noten op de maat. 

• Een syncope in het ritme betekend dat een nood niet op de tel van de maat te horen is maar net ervoor of erna! 

• Het Tempo: De snelheid waarmee muziek wordt gespeeld. (BPM)

Het muzikale vormgevingsbegrip: Klank

De klank van een noot hangt af van de toonhoogte en de toonduur van die noot en op welk instrument de noot gespeeld wordt. 

Melodie

De opeenvolging van klanken met verschillende toonhoogte heet een melodie. 

Als er door variatie in toonhoogten en toonduur binnen een bepaald ritme een muzikale lijn bestaat die ‘aanvoelt als een eenheid’, kun je spreken van een melodie.

Een melodie kan eentonig, harmonieus, beweeglijk en gevarieerd zijn. 

 

Eentonig is één toon tegelijk. Het tegenovergestelde hiervan kan worden uitgelegd als harmonie: meerdere tonen tegelijk die samen een geheel vormen. Bijvoorbeeld een akkoord. 

Beweeglijk v.s. 

toonhogte

Toonduur

Harmonieus

Eentonig

Melodie

Melodie is...

A

toonhoogte + eentonig

B

Maat + toonhoogte

C

Toonduur + toonhoogte

D

Toonhoogte + tempo

Klankkleur

Wat is klankkleur?

Klankkleur is de sfeer die muziek, of bij zingen het stemgeluid, geeft. Elk instrument en elke stem heeft zijn eigen klankkleur.

Bijvoorbeeld: licht, duister, warm, kil, soepel, zwaar,  vol, warm of juist koel, rond, donker, helder, vlak of kaal. 

dat twee even hoge en even sterke tonen toch heel verschillend kunnen klinken.

Ook de combinatie van verschillende stemmen en instrumenten levert eveneens een eigen klankkleur op: koor, strijkorkest, symfonieorkest, blaasorkest (harmonieorkest, fanfare), pop-band en/of combinaties hiervan hebben alle een eigen, karakteristieke klank.  

Omschrijf de klankkleur van de stem van Ella Fitzgerald

Oefen met Muziek Vormgeving

Gebruik het volgende nummer en bespreek hoe alle muziekvormgevings begrippen wel of niet voorkomen, leg uit waarom.