Pathologie: Algemene oncologie
Basisdeel 25
Pathologie: Algemene oncologie
Basisdeel 25
Inleiding
Oncologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de studie van gezwellen, oftewel tumoren. Tumoren ontstaan wanneer cellen in het lichaam door schadelijke prikkels een afwijkende groeiwijze krijgen. Deze cellen kunnen goedaardig (benigne) of kwaadaardig (maligne) zijn.
Goedaardige gezwellen zijn meestal niet levensbedreigend, terwijl kwaadaardige gezwellen infiltratieve groei vertonen, weefsel vernietigen en zich via de lymfe en het bloed kunnen uitbreiden, wat zonder snelle en doeltreffende behandeling uiteindelijk dodelijk kan zijn.
In deze presentatie zullen we de eigenschappen van zowel goedaardige als kwaadaardige gezwellen bespreken, evenals de verschillende beeldvormende technieken en behandelingsmethoden die worden gebruikt om gezwellen op te sporen en te behandelen. Daarnaast zullen we het belang van vroege opsporing en een gezonde levensstijl benadrukken om het risico op het krijgen van kwaadaardige gezwellen te beperken.
Ontstaan van gezwellen
Celdeling: Het lichaam bestaat uit 60 biljard cellen, continu nieuwe cellen ter vervanging van oude.
Schadelijke invloeden: Kunnen erfelijk materiaal beschadigen, wat leidt tot autonome groei.
Gezwellen: Groepje autonoom groeiende cellen vormt een gezwel of tumor.
Eigenschappen: Goedaardig of kwaadaardig.
Slide titel
Slide tekst
Risicofactoren
Erfelijke factoren: 5% van de mensen met kanker heeft aanleg.
Virussen: HIV, HPV.
Chemische stoffen: Cytostatica, benzeen, teer, dioxine, asbest.
Straling: UV-licht, röntgenstraling, radioactieve straling.
Voedingsgewoonten: Rood vlees, overgewicht.
Roken: Verhoogt kans op longkanker, maagkanker, leverkanker, etc.
Alcohol: Verhoogt risico op borstkanker, tumoren in mond, keelholte, slokdarm, lever, dikke darm.
Hormonen: Oestrogeen, progesteron, testosteron.
Gevoeligheid van weefsels
Snel delende cellen: Huid, klierweefsel, slijmvliezen, beenmerg, vetweefsel.
Minder delende cellen: Zenuwweefsel, spierweefsel, steunweefsel, hartspierweefsel.
Veelvoorkomende gezwellen: Huid, spijsverteringskanaal, luchtwegen, geslachtsorganen, beenmerg, steunweefsel van zenuwcellen.
Eigenschappen van gezwellen
Goedaardige gezwellen: Langzaam groeiend, expansieve groei, niet dodelijk.
Kwaadaardige gezwellen: Snel groeiend, infiltratieve groei, metastasen, dodelijk zonder behandeling.
Benigne gezwellen
Groei: Langzaam, binnen kapsel.
Uitzaaiingen: Geen, operatief te verwijderen.
Levensbedreigend: Alleen als ze op een bedreigende plaats groeien.
Maligne gezwellen
Groei: Snel, doorbreken kapsel.
Infiltratieve groei: Dringen omringende weefsels binnen, vernietigen weefsel.
Metastasen: Verspreiding via bloed en lymfe.
Dodelijk: Zonder behandeling.
Eigenschappen van gezwellen
Naamgeving van gezwellen
Benigne: Achtervoegsel -oom.
Maligne: Carcinoom, sarcoom.
Melanoom: Kwaadaardige vorm van huidkanker.
Carcinoma in situ: Voorstadium van carcinoom.
Uitbreiding van gezwellen
Goedaardige gezwellen: Druk op omgeving, operatief te verwijderen? Hersenen!
Kwaadaardige gezwellen: Infiltratie, hematogene metastasering, lymfogene metastasering.
Metastasen: Lymfeklieren, lever, longen, hersenen, botten.
Onderzoek van gezwellen
Anamnese: Lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek.
Beeldvormend onderzoek: Röntgen, CT-scan, PET-CT-scan, echografie, MRI-scan, scintigrafie, endoscopie.
Weefselonderzoek: Punctie, biopsie, proefexcisie.
Algemene behandeling van gezwellen
Curatieve behandeling: Gericht op genezing.
Adjuvante behandeling: Na curatieve behandeling, bijvoorbeeld chemotherapie na operatie.
Neo-adjuvante behandeling: Voor curatieve behandeling, bijvoorbeeld bestraling voorafgaand aan operatie.
Palliatieve behandeling: Afremmen tumorgroei, verminderen klachten.
Chirurgische- Radiotherapie
Chirurgische therapie
Tumor excideren: Verwijderen van tumor.
Radicale behandeling: Verwijderen van aangrenzend weefsel en lymfeklieren.
Mutilerende ingrepen: Urostoma, colostoma, amputaties.
Curatief of palliatief: Afhankelijk van de situatie.
Radiotherapie
Straling: Doodt tumorcellen, probeert gezonde cellen te sparen.
Uitwendig: Röntgenstraling, elektronenstraling, fotonenstraling.
Inwendig: Radioactief materiaal in of tegen tumor.
Bijwerkingen: Vermoeidheid, misselijkheid, lymfoedeem.
Chemo- en Hormonale therapie
Chemotherapie
Cytostatica: Doden tumorcellen, remmen celdeling.
Toediening: Infuus, injectie, tablet.
Bijwerkingen: Haaruitval, zweren, misselijkheid, bloedarmoede, onvruchtbaarheid.
Hormonale therapie
Hormoongevoelige tumoren: Borstkanker, prostaatkanker.
Remming hormoonproductie: Anti-oestrogenen, tamoxifen, testosteronremmers.
Effect: Verminderen tumorgroei, overlevingskansen nemen toe.
Immuno- en doelgerichte therapie
Immuunsysteem: Activeren tegen tumorcellen.
Monoklonale antilichamen: Hechten aan tumor. Buiten het lichaam gemaakt.
Preventie en opsporing
Door kanker vroeg te signaleren is het mogelijk tijdig in te grijpen.
Vroege opsporing is mogelijk door:
Herkennen van de vroeg verschijnselen van kanker;
Regelmatig zelfonderzoek;
Bevolkingsonderzoek,
curio.nl