Longaandoeningen

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Longaandoeningen

Anatomie: ademhalingsstelsel

Je luchtwegen vormen de verbinding tussen de buitenlucht en het longweefsel. Via de luchtwegen vindt transport van zuurstof en koolzuurgas (kooldioxide) plaats. De zuurstof gaat naar je longen en het koolzuurgast wordt uit je longen verwijderd. Dit proces heet de ademhaling.

Het ademhalingsstelsel bestaat uit bovenste en onderste luchtwegen:

Bovenste luchtwegen: mondholte, neusholte, keelholte, strottenhoofd.

Onderste luchtwegen: luchtpijp, luchtpijpvertakkingen, longbuisjes, longblaasjes.

Anatomie: longen

Een long is opgebouwd uit kwabben. Je linkerlong bestaat uit twee kwabben, de rechterlong heeft drie kwabben. De longen zijn omgeven door het longvlies.

De luchtpijp heeft een diameter van 2 tot 3 centimeter.

Gaswisseling

In je longen wordt zuurstof (O₂) opgenomen uit de lucht en koolzuurgas (ofwel kooldioxide, CO₂) afgegeven aan de lucht. Dit gebeurt in de longblaasjes.

Longblaasjes hebben een zeer dunne wand. Doordat zij omgeven worden door een dicht haarvatennetwerk, komen bloed en ingeademde lucht met elkaar in contact. De zuurstof die je opneemt doordat je inademt, bindt zich aan de hemoglobine in het bloed. Het koolzuurgas bindt zich ook aan hemoglobine voor transport door de bloedvaten.

Het in de longen afgegeven koolzuurgas adem je uit aan de lucht.

Waarom moeten mensen die hyperventileren in een zakje ademen?

Hyperventileren

Bij hyperventilatie adem je meestal te snel of te diep. Daardoor blaas je te veel koolstofdioxide (CO₂) uit. Dat zorgt ervoor dat de verhouding van gassen in je bloed verandert, wat klachten kan geven zoals:

• duizeligheid

• tintelingen in handen of rond de mond

• benauwd gevoel

• hartkloppingen

• een licht gevoel in het hoofd

Het idee achter ademen in een zakje is dat je een deel van de uitgeademde CO₂ weer inademt. Daardoor stijgt het CO₂-gehalte weer iets en kunnen de klachten afnemen.

Wat weet je over COPD?

COPD

Welke oorzaken hoorde je in het filmpje?

Hoeveel mensen in Nederland hebben COPD?

Oorzaken COPD

In ons land hebben zo'n 550.000 mensen COPD.

COPD komt op de zevende plaats van ziektes die de hoogste sterfte in Nederland veroorzaken. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is longschade door COPD wereldwijd doodsoorzaak nummer 4.

Ongeveer één op de vijf mensen met COPD heeft nooit gerookt. Bij hen heeft COPD een andere oorzaak, zoals:

- Anderen longaandoeningen

- Erfelijke ziekten

- Schadelijke stoffen zoals houtstof, lijm en verfdampen

- Luchtvervuiling, bijvoorbeeld door fijnstof

Wat is een exacerbatie?

Klachten bij COPD

COPD = ademnood! Door ontstekingen in je longen gaan je longblaasjes langzaam kapot. Hierdoor krijgen patiënten klachten als hoesten en benauwdheid.

- Slijm ophoesten

- Kortademigheid

- Vermoeidheid

- Weinig spierkracht

- Gewichtsverandering

Wat is de belangrijkste oorzaak van COPD?

A

Erfelijkheid

B

Luchtvervuiling

C

Roken

D

Injecties

Behandeling van COPD

- Begeleiding bij stoppen met roken

- Behandeling met medicijnen (luchtwegverwijders & ontstekingsremmers)

- Longrevalidatie

(fysio en ergo)

- Operatie 

(slechte delen van de longen verwijderen)

- Longtransplantatie 

Waarom krijgen COPD patienten vaak een griepvaccinatie?

A

Om de longen sterker te maken

B

Om infecties en exacerbaties te voorkomen

C

Om slijm op te hoesten

D

Om de zuurstofopname te verhogen

Oorzaken astma

Erfelijkheid

Te vroeg geboren kinderen

Meer kans op astma door roken tijdens de zwangerschap

Allergische prikkels door huisstofmijt, huisdieren of andere prikkelende stoffen

Klachten bij een astma aanval:

Astma en COPD

Astma:

• Vaak normaal longfunctioneren tussen aanvallen door

• Oorzaak: allergie

• Begint op jonge leeftijd

• Normale levensverwachting

COPD:

• Verminderde longfunctie tussen aanvallen door

• Oorzaak: (vaak) roken

• Begint na 40e

• Vroeger overlijden

Beide lijken veel op elkaar! Er is geen zwart-wit onderscheid, maar veel overlap

Exacerbatie / longaanval

Als iemand last heeft van een (COPD / astma) aanval kan in paniek zijn. Stel de patiënt eerst gerust. Gebruik eventueel een inhalator indien aanwezig.

Paniek is grotere benauwdheid.

Wat te doen bij een exacerbatie?

Slide tekst

Benauwdheid betekent niet altijd zuurstof geven!

Normaal:

Als CO₂ (koolzuur) stijgt → hersenen krijgen signaal → je gaat sneller ademen.

COPD patienten:

• CO₂ (koolzuur) is chronisch verhoogd

• Het lichaam “went” aan hoge CO₂-waarden.

• De ademprikkel wordt minder gevoelig voor CO₂

Het lichaam gaat dan meer reageren op:

• Zuurstoftekort (lage O₂ - saturatie)

Dat noemen we de hypoxische ademprikkel.

Als je plots veel zuurstof geeft:

• Het zuurstofgehalte (saturatie) stijgt snel

• Het lichaam “denkt” dat er geen probleem meer is

• De ademprikkel kan verminderen

• De patiënt gaat oppervlakkiger ademen

• CO₂ (koolzuur) loopt verder op

Gevolg:

• Sufheid

• Verwardheid

• Slaperigheid

• In ernstige gevallen: ademhalingsdepressie

Wat wel te doen?

Wat wel te doen...

1. Rechtop zetten

2. Gerust stellen

3. Rust creëren

4. Ademhalingsoefeningen (lippengetuite ademhaling)

5. Hulp roepen

6. Inhalatiemedicatie volgens voorschrift

7. Saturatie meten

8. Rapporteren bij afwijkingen