NLT Hersenen en leren - H2
NLT Hersenen en leren - H2
Psychologie van het leren
Systeembenadering
Voor leren is dan nog
nodig:
geheugen
feedbackloop
Psychologie van het leren
Vanuit de gedrags-
biologie noemen we de
input PRIKKEL en de
output RESPONS.
Input: waarnemen
We krijgen meer prikkels binnen dan we kunnen waarnemen. We moeten dus filteren. Dit doen we door ergens de aandacht op te vestigen.
Expliciet geheugen: geheugen waar moeite voor gedaan is door er aandacht voor te hebben.
Soms wordt die aandacht getrokken door betekenisvolle inout, bijvoorbeeld het horen van onze naam, een bekende stem of het toevoegen van een emotie.
Hoeveel passes heb je geteld?
Input: waarnemen
Impliciet geheugen: dingen die we onthouden omdat we het onbeust hebben opgeslagen.
Bijvoorbeeld leren fietsen. Je hebt het geleerd maar je kunt niet vertellen hoe het moet.
Ook andere dingen heb je geleerd, maar niet omdat je er bewust mee bezig was. Je ziet onbewust veel reclames en wordt hier toch door beïnvloed bijvoorbeeld.
Psychologie van het leren
Behaviourism: Psychologen waren in eerste instantie vooral geïnteresseerd in de relatie tussen de input en de output.
Er werd vanuit gegaan dat de black box daadwerkelijk niet te onderzoeken was, dat je er niet in kon kijken.
Cognitieve psychologie gaat over wat er ín de black box gebeurt.
Dit hoofdstuk gaat vooral over input - output relaties
Leren: nature of nurture
Van veel dingen die we leren is er een aangeboren vermogen óm het te leren. De rest moet wel echt geoefend worden.
Nature én nurture dus.
Nature dingen die je leert.
Aangeboren én aangeleerd gedrag
Beschrijf het gedrag van de vogel in aangeboren en aangeleerd
Leren - gevoelige periode
Sommige dingen zijn het beste in een bepaalde periode te leren.
Jonge kinderen kunnen bijvoorbeeld beter/ sneller een taal leren.
Andere dingen kun je pas later leren, omdat je lichamelijke of geestelijke ontwikkeling dan pas voldoende is.
Bijvoorbeeld: scheikunde pas in de derde klas
Leren - inprenting
Lorenz - 1903-1989
Gevoelige periode
Trail & error
Puzzlebox
Thorndike (1874-1949)
Leren door associeren - klassieke conditionering
Pavlov - 1849-1936
Klassieke conditionering - verband tussen twee verschillende prikkels
Leren door combineren - operante conditionering
Skinner - 1904-1990
Operante conditionering - leren door belonen en straffen
Gewenning - aangeleerd/ aangeboren gedrag afleren
Inzicht
Köhler
(1887-1967)
Welke vorm van leren is hier te zien?
Gewenning
Klassieke conditionering
Operante conditionering
Inprenting
Geheugen
Zintuiglijk geheugen (seconden)
Kortetermijn- of beter: werkgeheugen (minuten tot een half uur)
Langetermijngeheugen (dagen tot jaren)
Lange termijn geheugen kun je opdelen in:
declaratief, episodisch, semantisch en procedureel (motorisch) geheugen (zie spiegeltekenen)
Werkgeheugen
Informatie blijft hier korte tijd beschikbaar en daarna dooft het weer uit
Het brein kan ervoor kiezen om elementen op te slaan in een lange termijn geheugen als de info belangrijk is.
Capaciteit 5-9 elementen, en afhankelijk van je toestand (vermoeidheid, stress, voedingstoestand)
Welk vier soorten geheugen heb je in het lange termijn geheugen?
Declaratief geheugen (LTG)
Declaratief: dat is het geheugen dat we bewust kunnen raadplegen: een naam opzoeken, een gebeurtenis herinneren.
Episodisch geheugen (LTG)
Als het declaratieve geheugen een verbinding heeft met je eigen ‘tijdlijn’, levenspad, dan kun je je van een gebeurtenis meerdere aspecten herinneren: het episodisch geheugen. Je weet bij de aanslag op de twin towers, niet alleen wie dat deed, maar ziet ook het filmpje voor je en je weet misschien ook waar je was toen je het hoorde.
Semantisch geheugen (LTG)
Semantisch geheugen: feitelijke kennis, of kennis van concepten waarvan je niet meer weet waar je die hebt opgedaan.
VB: hoe je incheckt bij de NS (wie heeft je dat, en wanneer, ooit geleerd)?
Het semantisch geheugen wordt dus steeds ge-updated, zonder dat je dat bewust doet (bijv. TV-kijken, nieuws lezen, reizen)
Procedureel geheugen (LTG)
Procedureel geheugen/ motorisch geheugen: geautomatiseerde bewegingen. Geleerd door te oefenen, door het te doen.
Vul dit schema verder in met de begrippen uit deze les.
Onderzoek naar leren
Papier en potlood testjes, of op de PC/laptop:
Belangrijk is de tijd om te leren, en het moment dat het resultaat gemeten wordt
Sluit beïnvloedende factoren uit: leeftijdsverschil, tijdstip op de dag, tijd van het jaar, soort taak.
Belangrijk ook voor diagnostiek
Onderzoek naar leren
Geheugentesten, doolhoven, Morris Water Maze test.
Leertips
Associatie: verbind iets nieuws met iets dat je al weet (o.a. mindmapping)
Loci methode: als je iets in een bepaalde volgorde wilt onthouden, verbind het dan aan een wandeling door een denkbeeldige kamer/ huis
Leertips
Herhalen (Zie Bahrick et al. 1993 en Carey 2014, welke tussenpozen het beste werken)
Veranker het in het lang termijn geheugen, ga pas verder als het daar goed vast zit
Gebruik primacy en recency effect: korte rijtjes, wissel ze.
Opdracht 2.14
Groepen van plm 6 leerlingen:
Raam, deur en achter.
Maak de vragen bij de opdracht
Maak opdrachten
Opdrachten bij dit hoofdstuk (staat ook in Peppels):
2.1!, 2.2, 2.3, 2.5!, 2.7, 2.8!, 2.9, 2.10