minute
second
minute
second
START
3T & 4T – EXTRA STOF
3T: Je lichaam in getallen • Virussen
4T: Groei bij bomen en struiken • Symbiose
STARTVRAAG
Waar denk je dat je bij biologie allemaal moet kunnen rekenen?
👉 Bijvoorbeeld bij hartslag, ademhaling, groei, voeding en het verwerken van resultaten van een onderzoek.
3T UITLEG
3T – Je lichaam in getallen
LEERDOEL: Je kunt berekeningen uitvoeren met gegevens over het menselijk lichaam.
Bij biologie werk je vaak met metingen, tabellen, grafieken en onderzoeksgegevens.
Met die gegevens kun je berekeningen maken en een conclusie trekken.
VOORBEELD
Je hartslag is 72 slagen per minuut.
Hoeveel keer klopt je hart in één uur?
72 × 60 = 4320 keer
3T KENNISCHECK
3T – Rekenen met je lichaam
MEERKEUZE / KENNISCHECK
Iemand ademt in rust gemiddeld 15 keer per minuut.
Hoeveel ademhalingen zijn dat in één uur?
A. 75 B. 900 C. 1500 D. 3600
ANTWOORD: B – 900
15 × 60 = 900 ademhalingen.
3T UITLEG
3T – Virussen: bouw
Een virus is géén cel.
Een virus bestaat eenvoudig gezegd uit:
• erfelijk materiaal (DNA of RNA);
• een eiwitmantel eromheen.
Virussen hebben geen celkern, cytoplasma of organellen zoals gewone cellen.
BELANGRIJK
Een virus kan zichzelf niet zelfstandig voortplanten.
Daarvoor heeft het een gastheercel nodig.
3T UITLEG
3T – Voortplanting van een virus
1. Het virus komt bij een geschikte gastheercel.
2. Het erfelijk materiaal van het virus komt in de cel.
3. De gastheercel maakt nieuwe virusonderdelen.
4. Nieuwe virussen worden gevormd.
5. Deze virussen kunnen andere cellen besmetten.
ONTHOUD
Een virus gebruikt de cel van een ander organisme als een soort 'virusfabriek'.
3T KENNISCHECK
3T – Virusziekten
Voorbeelden van virusziekten:
• griep
• verkoudheid
• COVID-19
• mazelen
Antibiotica werken niet tegen virussen.
Antibiotica zijn bedoeld voor bepaalde bacteriële infecties.
KENNISCHECK
Waarom kan een virus zich buiten een levende cel niet zelfstandig voortplanten?
→ 3T: maak nu de vragen in het online lesboek.
Meld je even aan in de online methode 333856
ANTWOORD: Het heeft een gastheercel nodig om nieuwe virusonderdelen te maken.
4T UITLEG
4T – Groei bij bomen en struiken
LEERDOEL: Je kunt lengtegroei en diktegroei beschrijven.
Bomen en struiken zijn meerjarige planten.
Bij gunstige omstandigheden kunnen ze hun hele leven doorgroeien.
LENGTEGROEI
• Vooral aan de uiteinden van stengels en wortels.
• De plant wordt hoger en de wortels langer.
DIKTEGROEI
• Stam en takken worden steeds dikker.
• Door celdeling wordt nieuw weefsel gevormd.
4T OPEN VRAAG
4T – Jaarringen
Bij veel bomen ontstaat ieder jaar een nieuwe laag hout.
Daardoor ontstaan jaarringen.
• Aantal jaarringen → geeft informatie over de leeftijd.
• Brede jaarring → meestal gunstige groeiomstandigheden.
• Smalle jaarring → meestal minder gunstige omstandigheden.
OPEN VRAAG
Waarom kan een boom het ene jaar een bredere jaarring hebben dan het andere?
ANTWOORD: Door verschillen in bijvoorbeeld temperatuur, licht en water.
4T UITLEG
4T – Symbiose
Symbiose = organismen van verschillende soorten leven langdurig samen.
MUTUALISME +/+
Beide organismen hebben voordeel.
COMMENSALISME +/0
Eén heeft voordeel; de ander geen voordeel en geen nadeel.
PARASITISME +/−
Eén heeft voordeel; de ander heeft nadeel.
4T KENNISCHECK
4T – Mutualisme en commensalisme
MUTUALISME +/+
Voorbeeld: een bij krijgt nectar uit een bloem en bestuift de bloem.
→ Beide hebben voordeel.
COMMENSALISME +/0
Voorbeeld: een vogel maakt een nest in een boom.
→ De vogel heeft voordeel; de boom meestal geen voordeel of nadeel.
KENNISCHECK
Welke van deze twee vormen levert voordeel op voor beide organismen?
ANTWOORD: Mutualisme.
4T UITLEG
4T – Parasitisme
PARASITISME +/−
De parasiet heeft voordeel.
De gastheer heeft nadeel.
Voorbeelden:
• een teek op een mens;
• een lintworm in de darm;
• een vlo op een hond.
De parasiet gebruikt bijvoorbeeld bloed of voedingsstoffen van de gastheer.
DENKVRAAG
Waarom heeft een parasiet er meestal geen voordeel bij als de gastheer snel doodgaat?
ANTWOORD: De parasiet is voor voedsel of leefomgeving afhankelijk van de gastheer.
4T KENNISCHECK
4T – Welke vorm van symbiose?
KENNISCHECK
1. Een teek zuigt bloed bij een hond.
2. Een bij krijgt nectar en bestuift een bloem.
3. Een vogel maakt een nest in een boom zonder dat de boom daar last van heeft.
→ 4T: maak nu de vragen in het online lesboek. Meld je aan met code 782962
1. Parasitisme (+/−)
2. Mutualisme (+/+)
3. Commensalisme (+/0)
AFSLUITING
3T & 4T – Afsluiting
3T
Waarom heeft een virus een gastheercel nodig?
4T
Wat is het verschil tussen mutualisme en parasitisme?
KLAAR?
Controleer of je de vragen van de extra stof in het online lesboek hebt gemaakt.
Om zich te kunnen voortplanten.
Bij mutualisme hebben beide organismen voordeel (+/+).
Bij parasitisme heeft één voordeel en de ander nadeel (+/−).