Les 1: Opvoeding en mensbeelden

• New lesson editor
• Sociale en gedragswetenschappen
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 5

Belang van opvoeding

Les 1 en 2

Les 3 en 4

Les 5

Leerdoel van deze les

Aan het eind van deze les

• Ken je de begrippen pedagogiek, orthopedagogiek en opvoeding.

• Ken je het verschil tussen opvoeding en socialisatie.

• Kun je de drie mensbeelden over opvoeding uitleggen en toepassen op opvoedsituaties.

Wat is opvoeding voor jou?

Wat is pedagogiek? Enkele begrippen

Orthopedagogiek is gericht op de opvoeding van kinderen met beperkingen of in moeilijke situaties.

Wetenschap van opvoeden

Socialisatie is het proces waarbij individuen de eigen cultuur aangeleerd krijgen om deel uit te maken van de samenleving.

Pedagogiek onderzoekt hoe kinderen worden opgevoed en begeleid in hun ontwikkeling.

Opvoeding is het proces waarbij kinderen worden ondersteund in hun ontwikkeling tot ze zelfstandig kunnen meedraaien in de samenleving

Oorsprong = Grieks

Pais > kinderen

Agogein > leiden, handelen

Socialisatie beschrijft via welke processen kinderen functioneren in de gemeenschap

Opvoeding houdt daarentegen een doel in: kinderen ondersteunen om zelfstandig mee te draaien in de samenleving

Voorbeeld socialisatie: Spelen is een vorm van socialisatie in de kindertijd. Spelen is een andere manier waarop kinderen leren hoe ze vrienden kunnen maken. Door te spelen leren kinderen om te gaan met klasgenoten en als team te werken.

Voorbeeld opvoeding: Door middel van sociale relaties kunnen kinderen hun gedrag veranderen volgens de natuurlijke gevolgen die hun acties veroorzaken.

Ouders moeten hun kinderen motiveren en aanmoedigen om goede vrienden te maken. Het is ook belangrijk om hen de kans te bieden om zelf problemen op te lossen. Op deze manier ontwikkelen ze ook hun zelfvertrouwen.

Er bestaat een juiste manier van opvoeden.

1

Waar

2

Niet waar

Opvoeden (p. 80)

Vraagt veel aandacht

Moeilijk!

• Veel druk

• Onzekerheid - twijfels

• Tegenstrijdige adviezen

Drie opvoedingsdoelen volgens Kuipers

De Nederlandse pedagoog Hans Jan Kuipers onderscheidt drie belangrijke doelen:

• zelfstandigheid

• zelfredzaamheid

• zelfvertrouwen.

Generationele verschillen

Je oma kreeg andere normen mee dan jij. Opvoeding past zich aan aan de waarden van de samenleving en verandert doorheen de tijd.

Culturele verschillen

Binnen de westerse cultuur meer belang dan in collectivistische culturen voor:

• autonomie

• verantwoordelijkheid

• zelfstandigheid

Minder

• gehoorzaamheid

• ijver

• conformisme

Opvoedingsdoelen: gehoorzaamheid of zelfstandigheid?

Ouders kiezen hun manier van opvoeden op basis van het doel: willen ze brave, volgzame kinderen of kinderen die zelf keuzes durven maken?

Wat vinden jullie belangrijk?

2

minute

00

second

+30 s

Drie mensbeelden over opvoeding

Hoe verschilt het mensbeeld?

1) Sam (6) krijgt een woede-uitbarsting in de winkel omdat hij snoep wil.
De ouder zegt streng: “Stop daarmee. Je krijgt niks en je moet je gedragen.”

2) Sam (6) krijgt een woede-uitbarsting in de winkel omdat hij snoep wil.
De ouder zegt: “We kopen vandaag geen snoep, maar ik leg je uit waarom. Volgende keer maken we samen een keuze.”

3) Sam (6) krijgt een woede-uitbarsting in de winkel omdat hij snoep wil.
De ouder zegt rustig: “Ik zie dat je boos bent. Dat mag. Kom, we zoeken samen een oplossing.”

Mensbeeld 1

Het kind als vat vol driften

Dit mensbeeld gaat ervan uit dat kinderen worden geboren met sterke impulsen. De opvoeder moet bijsturen, grenzen stellen en zelfbeheersing aanleren.

Mensbeeld 2

Het kind als onbeschreven blad

Volgens deze visie zijn kinderen bij geboorte leeg; opvoeders vormen hen via kennis, voorbeelden en begeleiding. Pedagogisch optimisme speelt hierbij een grote rol.

Mensbeeld 2

Het kind als van nature goed

In dit mensbeeld wordt het kind gezien als van nature goed. Opvoeders bieden vooral ruimte en stimuleren het kind om zich te ontplooien, zoals een tuinier planten laat groeien.

Welke mensvisie hanteren de deskundigen? (p. 82)

Eerste visie: kinderen

moeten zich aanpassen.

Tweede visie: opvoeders met

de juiste visie en aanpak

vormen kinderen

Derde visie: aandacht

voor de eigenheid

van kinderen

Tekst 1: Paul Bloom

Tekst 2: Klaar Hammenecker

Tekst 3: Plato

Tekst 4: Michel Vandenbroeck

Tekst 5: Marilse Eerkens

Tekst 6: Philippe Noens

Tekst 7: Binu Singh

Welk mensbeeld hanteer jij?

Reflectie

Vergelijk je aanpak met die van klasgenoten. Welke verschillen en overeenkomsten zijn er?

Bespreking

Sta stil bij jouw eigen opvoedvisie. Kies je eerder voor sturen, begeleiden of ruimte geven?

2

minute

00

second

+30 s

5

minute

00

second

+30 s

Welk mensbeeld hanteer jij? Sta stil bij jouw eigen opvoedvisie. Kies je eerder voor sturen, begeleiden of ruimte geven?