4.4 Spieren VWO

• New lesson editor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

Thema 4
Stevigheid en beweging

Planning

• Herhaling basisstof 3 (huiswerkcontrole)

• Uitleg basisstof 4

• Aan de slag

• Lesafsluiting

Week 42: SO basisstof 1: Het skelet en basisstof 2: beenverbindingen en basisstof 3: beenverbindingen

Tips SO

• Afbeeldingen uit basisstof 1 en 2 (Schedelbeenderen hoef je niet te leren)

• Leer de begrippen

• Maak de samenhang opdrachten om je goed voor te bereiden.

Vorige les

1. Noteer bij vier plaatjes hieronder de juiste beenverbindingen.
   Hoe zit het met de beweegbaarheid van de vier afbeeldingen?

2. Noteer bij het gewricht hiernaast de juiste onderdelen.
   Weet jij ook nog de functie van het onderdeel?

1. Noteer bij vier plaatjes hieronder de juiste beenverbindingen.
   Hoe zit het met de beweegbaarheid van de vier afbeeldingen?

1 = vergroeid, geen beweging

2 = naad, geen beweging

3 = kraakbeen, weinig beweging

4 = gewricht, veel beweging

2. Noteer bij het gewricht hiernaast de juiste onderdelen.
   Weet jij ook nog de functie van het onderdeel?

Leerdoelen

• 4.4.9 Je kunt de werking van spieren beschrijven.

• 4.4.10 Je kunt voorbeelden noemen van bewust en onbewuste spierbewegingen
  
  Botten kunnen zelf niet bewegen. Om ze te bewegen zijn spieren nodig. Ook op andere plaatsen in je lichaam zitten spieren.

Bouw van spieren

Slide tekst

Spierstelsel

Aan de botten zitten spieren vast. Door deze spieren kan je lichaam bewegen. Alle skeletspieren in het lichaam samen vormen het spierstelsel (zie afbeelding 1).

Spieren in je organen

Pezen

• Een spier zit vast aan een bot met pezen.

• De plaats waar een pees aan een bot vastzit = aanhechtingsplaats.

• Een spier kan zich samentrekken, een pees niet.

Als een spier zich samentrekt, wordt hij korter en dikker.

De spier trekt de botten naar elkaar toe. Zo ontstaat een beweging.

Wat gebeurt er met het been als de kuitspier zich aanspant?

Kuitspier

Kuitspier ontspannen

Kuitspier samengetrokken

Armbuigspier en armstrekspier

• Om je onderarm te bewegen heb je twee spieren nodig: de armbuigspier (biceps) en de armstrekspier (triceps).

• Gebogen arm: de buigspier is dan gespannen (kort en dik). De buigspier trekt aan het spaakbeen, waardoor de arm buigt.

• Om de arm te strekken is de strekspier nodig.

• Als de strekspier spier aanspant, trekt hij aan de ellepijp. Daardoor wordt de arm gestrekt.

De armbuigspier en de armstrekspier vormen een antagonistisch paar

Antagonistisch paren

Om een bot te bewegen heb je altijd twee spieren nodig: een buigspier en een strekspier. Deze spieren hebben een tegengestelde werking. 

Een buigspier en een strekspier die samen één beweging mogelijk maken, vormen een antagonistisch paar.

De strekspier is de antagonist van de buigspier.

Aan de slag!

• Wie: Individueel of in tweetallen

• Wat: Maak opdracht 1, 3 en 5 van basisstof 4: Spieren

• Hoe: Eerste 5 minuten in stilte.

• Tijd: 10 min

• Klaar?

• Optie 1: Lees de BS  nog  een keertje door.

• Optie 2: Neem alvast de volgende BS door ter voorbereiding op de volgende les.

• Doel: Werken aan de leerdoelen van Thema 4 ter voorbereiding op de repetitie en so

• Hulp? Vragen mag je 5 min na de uitleg altijd stellen.

Is de bewering juist of onjuist:
Een spier zit vast aan een pees

Is de bewering juist of onjuist:
Als een spier zich ontspant, wordt hij langer en dunner.

Is de bewering juist of onjuist:
Om een bot te bewegen heb je altijd maar 1 spier nodig: 

Is de bewering juist of onjuist:
De aanhechtingsplaats is beweegbaar.

Is de bewering juist of onjuist:
 De strekspier is de antagonist van de buigspier.

Is de bewering juist of onjuist:
.De voorste dijbeenspier is de antagonist van de kuitspier.

Thema 4
Stevigheid en beweging

Planning

• Herhaling basisstof 3

• Uitleg basisstof 4

• Aan de slag

• Lesafsluiting

Week 42: SO basisstof 1: Het skelet en basisstof 2: beenverbindingen en basisstof 3: beenverbindingen

Leerdoelen

• 4.4.9 Je kunt de werking van spieren beschrijven.

• 4.4.10 Je kunt voorbeelden noemen van bewust en onbewuste spierbewegingen
  
  Botten kunnen zelf niet bewegen. Om ze te bewegen zijn spieren nodig. Ook op andere plaatsen in je lichaam zitten spieren.

Spierstelsel

• Alle skeletspieren samen = spierstelsel

Spierstelsel

• Pees = verbindt spieren met botten.

• Spierschede = bindweefsel wat de spier bij elkaar houdt.

• Aanhechtingsplaats = plek waar de pees vast zit aan het bot.

• 
  

Spierweefsels

• Spieren bevatten eiwitten die in elkaar kunnen schuiven (actie en myosine)

• In skeletspieren liggen de eiwitten in spierfibril naast elkaar.

• Dwarsgestreept spierweefsel = zit in skelet spieren (de twee eiwitten overlappen elkaar waardoor strepen zichtbaar zijn).

Dwarsgestreept

Spierweefsels

Spierweefsel

• Orgaanspieren = spieren in je organen die bewegen zonder dat je je daar bewust van bent.

• Gladspierweefsel = weefsel waar de eiwitten niet netjes gerangschikt zitten.

• Hartspierweefsel = bestaat uit spierfibrillen, maar deze liggen niet naast elkaar. dit spierweefsel raakt niet snel vermoeid.

Dwarsgestreept spierweefsel

Gladspierweefsel

Hartspierweefsel

Spiervezels

• Je spieren hebben snelle en langzame spiervezels.

• Snelle spiervezels raken vermoeid -> voortbeweging.

• Langzame spiervezels minder snel -> lichaamshouding

• 
  

Aan de slag!

• Wie: Individueel of in tweetallen

• Wat: Maak opdracht 2 en 6 t/m 9 van basisstof 4: Spieren

• Hoe: Eerste 5 minuten in stilte.

• Tijd: 10 min

• Klaar?

• Optie 1: Lees de BS  nog  een keertje door.

• Optie 2: Neem alvast de volgende BS door ter voorbereiding op de volgende les.

• Doel: Werken aan de leerdoelen van Thema 4 ter voorbereiding op de repetitie en so

• Hulp? Vragen mag je 5 min na de uitleg altijd stellen.

Bottenbingo!

ØJe krijgt een bingokaart en schrijft in elk vakje een naam van een bot (let op! Kies 9 verschillende botten anders telt je bingo niet!

ØDe docent wijst een bot aan. Denk voor jezelf na wat de naam van het bot is.

Ø Staat deze op jouw bingokaart? Kleur het vakje in.

Ø Heb je bingo, roep dan BINGO!

 

 We beginnen met één rij vol.

 Daarna een kruis X

 Vervolgens de volle kaart!

Volgorde aanwijzen:

Onderkaak

Halswervel

Handwortelbeentjes

Middenvoetsbeentjes

Sleutelbeen

Borstbeen

Middenhandsbeentjes

Schedelbeenderen

Staartbeen

Teenkootjes

Knieschijf

Dijbeen

Ribben

Ellepijp

Heupbeen

Schouderblad

Bovenkaak

Kuitbeen

Spaakbeen

Opperarmbeen

Lendenwervels

Voetwortelbeentjes

Hielbeen

Vingerkootjes

Heiligbeen

Scheenbeen