§1.3 Sociale wetten en kiesrecht
Staatsinrichting van Nederland
§1.3 Sociale wetten en kiesrecht
Staatsinrichting van Nederland
Herhaling
Examenvragen
Examenvragen
Examenvragen
Examenvragen
Examenvragen
Examenvragen
§1.3 Sociale wetten en kiesrecht
A: nieuwe wetten
Kinderwetje van Van Houten (1874)
Onder de 12 jaar niet in fabrieken werken
Ongevallenwet (1901)
Recht op uitkering als je door een ongeval in de fabriek niet meer kon werken
Woningwet (1901)
Woningen moeten aan bepaalde voorschriften voldoen
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
A
DeBoze burgers
Nieuwe wetten
In 1887 werd de grondwet gewijzigd: het censuskiesrecht werd afgeschaft.
Het nieuwe artikel gaf aan alle mannen met ‘kentekenen van geschiktheid en maatschappelijke welstand’ kiesrecht.
Het kiesrecht werd steeds uitgerekt, net als rubber.
Het nieuwe artikel kreeg de bijnaam caoutchouc-artikel. (caoutchouc is Frans voor rubber)
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
A
DeBoze burgers
Nieuwe wetten
§1.3 Sociale wetten en kiesrecht
B: Rechten voor vrouwen
Examenvragen
19e eeuwse beeld van de vrouw:
Rijke vrouw verzorgt thuis het gezin.
Arme vrouw werkte, maar verdiende minder dan de man
Getrouwde vrouwen mochten niet zonder toestemming man geld uitgeven
Vrouwen mochten niet doorleren
Vrouwen mochten bepaalde beroepen niet uitoefenen
Leerdoel:
Je kan uitleggen waarvoor feministen streden tijdens de eerste feministische golf.
Begrippen:
feminisme
eerste feministische golf
vrouwenkiesrecht
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
B
DeBoze burgers
Rechten voor vrouwen
Deze positie van de vrouw zorgde voor de opkomst van het feminisme. Feministen strijden voor gelijke rechten en kansen voor vrouwen (vrouwenemancipatie)
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
B
DeBoze burgers
Rechten voor vrouwen
Wilhelmina Drucker en Aletta Jacobs waren bekende feministen.
Zij hoorden bij de eerste feministische golf
In 1889 richtte Drucker de VVV (Vrije Vrouwen Vereeniging) op. Deze vereniging wilde dat mannen en vrouwen voor de wet gelijk zouden worden.
Later richtten Drucker en Jacobs samen de VvVK op (Vereeniging voor Vrouwen Kiesrecht)
De eerste feministen kwamen ook op voor toelating tot hoger onderwijs
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
B
DeBoze burgers
Rechten voor vrouwen
De meningen over het vrouwenkiesrecht (het recht van vrouwen om te stemmen en GEKOZEN te worden) verschilden:
Socialisten steunden het, maar algemeen mannenkiesrecht vonden zij belangrijker: de arbeider gaat voor de vrouw
De confessionelen vonden het maar niets: politiek was iets voor het gezinshoofd (de man)
Liberalen waren verdeeld: de meesten wilden kiesrecht voor vrouwen
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
B
DeBoze burgers
Rechten voor vrouwen
1.3 maken 1 t/m 10
DOEN
§1.3 Sociale wetten en kiesrecht
C: Algemeen kiesrecht
1917:
deel liberalen wilden algemeen kiesrecht
liberalen, socialisten, confessionelen besloten om voor elkaars wensen te stemmen.
de grondwet werd met tweederde meerderheid aangenomen
Dit wordt de pacificatie van 1917 genoemd (pacificatie betekent vrede)
Leerdoel:
Je kan uitleggen door welke veranderingen in 1917 en 1919 Nederland een echte democratie werd.
Begrippen:
pacificatie van 1917
evenredige vertegenwoordiging
parlementaire democratie
financiële gelijkstelling openbaar en bijzonder onderwijs
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
C
DeBoze burgers
Algemeen kiesrecht
Veranderingen grondwet 1917:
Algemeen mannenkiesrecht
Financiële gelijkstelling openbaar en bijzonder onderwijs
evenredige vertegenwoordiging
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
C
DeBoze burgers
Algemeen kiesrecht
Algemeen mannenkiesrecht
Alle mannen die ouder waren dan 23 jaar mochten stemmen.
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
C
DeBoze burgers
Algemeen kiesrecht
Financiële gelijkstelling openbaar en bijzonder onderwijs
Overheid betaald nu ook het bijzonder onderwijs.
Einde schoolstrijd
Evenredige vertegenwoordiging
Districtenstelsel wordt vervangen door stelsel van evenredige vertegenwoordiging.
Aantal procent stemmen = aantal procent zetels in de kamer
Nu konden kleine partijen ook een zetel krijgen. Dit heeft als nadeel dat samenwerken soms erg lastig is.
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
C
DeBoze burgers
Algemeen kiesrecht
1917: vrouwen passief kiesrecht. Vrouwen waren wel verkiesbaar, maar mochten niet stemmen.
1919: actief kiesrecht voor vrouwen
Vanaf dit moment is Nederland een parlementaire democratie
§1.3
Sociale wetten en kiesrecht
C
DeBoze burgers
Algemeen kiesrecht
Examenvragen
Examenvragen
Doen 1.3 11 t/m 15
DOEN