Schrijven: H1: Les 1: Van onderwerp naar schrijfvraag

• New lesson editor
• Nederlands
• Secundair onderwijs

TRAJECT SCHRIJVEN

Hoofdstuk 1: Schrijven begint vóór je schrijft

Je leert …

... een geschikt onderwerp kiezen;

... een onderwerp gericht afbakenen;

... het tekstdoel van een tekst bepalen;

... een duidelijke, afgebakende, gerichte en neutrale schrijfvraag formuleren;

... het verschil tussen creatief en inhoudelijk brainstormen herkennen;

... je voorkennis activeren met een brainstorm en de 5W+1H-methode;

... bepalen welke informatie je nog moet opzoeken.

Hoe begin jij aan een schrijfopdracht?

Eerst denken, dan schrijven

Meest gemaakte fout: schrijven zonder structuur en ideeën

-> rode draad kwijt

Sterke schrijvers pakken het anders aan:

1. Ze bepalen hun onderwerp en schrijfvraag.

2. Ze verzamelen ideeën.

3. Ze ordenen hun ideeën.

4. Ze schrijven een eerste versie.

5. Ze reviseren hun tekst.

Wat is een onderwerp?

Het onderwerp bepaalt waarover je schrijft.

Een goed onderwerp:

• is interessant voor jezelf én voor je lezer;

• biedt voldoende mogelijkheden;

• kan voldoende afgebakend worden;

• past bij het doel van je tekst.

VOORBEELD

Tijdens dit schrijftraject bouwen we stap voor stap een tekst op.

Het voorbeeld onderwerp is: Artificiële intelligentie

OEFENING BLZ 6

a)       Kies één onderwerp dat je interessant vindt.

b)      Mijn onderwerp:

c)       Waarom heb je dit onderwerp gekozen?

Wat is afbakenen?

Een eerste onderwerp = te ruim

=> afbakenen = kiezen welk deel/aspect je wil bespreken

Afbakenen op basis van:

• doelgroep: jongeren, ouderen, studenten, sporters...

• plaats: België, Europa, school...

• periode: vandaag, de afgelopen tien jaar...

• specifiek aspect: oorzaken, gevolgen, voordelen, oplossingen...

VOORBEELD

Artificiële intelligentie

↓ plaats

AI in het onderwijs

↓ specifiek aspect

AI bij schrijfopdrachten

↓ doelgroep

Het gebruik van generatieve AI bij schrijfopdrachten van leerlingen in het secundair onderwijs

OEFENING BLZ 7

Baken je eigen onderwerp af

• Neem het onderwerp dat je in de cursus gekozen hebt.

• Maak het specifieker door bijvoorbeeld te denken aan:
  Wie? Waar? Wanneer? Welk aspect?

a)     Mijn onderwerp:

b)      Mijn afgebakend onderwerp:

c)       Waarom heb je voor deze afbakening gekozen?

Waarom schrijf je?

Elke schrijver schrijft met een doel. Je tekstdoel bepaalt wat je met je tekst wilt bereiken:

• te informeren → informatie geven;

• te instrueren → uitleggen hoe iets moet;

• te vertellen → een verhaal of gebeurtenis weergeven;

• te opiniëren → je mening formuleren en toelichten;

• te argumenteren → overtuigen met argumenten;

• te overtuigen / activeren → de lezer aanzetten tot een keuze of actie.

VOORBEELD

Het gebruik van generatieve AI bij schrijfopdrachten van leerlingen in het secundair onderwijs.

a)       Welk tekstdoel past het best bij jouw tekst? Informeren

b)      Waarom heb je voor dit tekstdoel gekozen?
We willen de lezer objectieve informatie geven over het gebruik van generatieve AI bij schrijfopdrachten. We willen uitleggen hoe AI bij het schrijven gebruikt wordt en welke invloed dat kan hebben op de schrijfvaardigheid van leerlingen.

VOORBEELD

Het gebruik van generatieve AI bij schrijfopdrachten van leerlingen in het secundair onderwijs.

c)       Welke informatie verwacht onze lezer?

• hoe leerlingen generatieve AI kunnen gebruiken tijdens het schrijfproces;

• welke voordelen het gebruik van generatieve AI bij schrijfopdrachten kan hebben;

• welke nadelen of risico's eraan verbonden kunnen zijn.

OEFENING BLZ 7

a)        Welk tekstdoel past het best bij jouw tekst?

b)      Waarom heb je voor dit tekstdoel gekozen?

c)       Welke informatie verwacht je lezer?

Noteer minstens drie zaken die je lezer na het lezen van jouw tekst moet weten, begrijpen of doen.

Wat wil je precies te weten komen?

Een afgebakend onderwerp vertelt waarover je schrijft.

Een schrijfvraag bepaalt welke centrale vraag je met je tekst wilt beantwoorden.

Onderwerp: Generatieve AI bij schrijfopdrachten van leerlingen

Schrijfvraag: Welke invloed heeft het gebruik van generatieve AI op de schrijfvaardigheid van leerlingen?

De schrijfvraag geeft richting aan je hele tekst.

Een sterke schrijfvraag

Een goede schrijfvraag is...

• Duidelijk: je begrijpt onmiddellijk wat er gevraagd wordt.

• Afgebakend: de vraag is niet zo ruim dat je alles over het onderwerp moet bespreken.

• Gericht: je weet welke informatie je nodig hebt om de vraag te beantwoorden.

• Neutraal: de vraag stuurt niet vooraf naar één bepaald antwoord.

VOORBEELD

❌ AI
→ Dit is een onderwerp, geen vraag.

❌ Is AI goed voor leerlingen?
→ Te vaag. Wat betekent goed? Welke AI? Welke leerlingen?

❌ Waarom maakt ChatGPT leerlingen slechter in schrijven?
→ Suggestief. De vraag gaat er al van uit dat leerlingen slechter gaan schrijven.

✅ Welke invloed heeft het gebruik van generatieve AI op de schrijfvaardigheid van leerlingen?

OEFENING BLZ 8

a)       Formuleer drie mogelijke schrijfvragen bij jouw onderwerp.

b)      Kies vervolgens de schrijfvraag waarmee je verder wilt werken.

Mijn schrijfvraag:

c) Controleer de schrijfvraag van je buur. Lees de schrijfvraag van je buur. Geef voor elk criterium een ✓ of ?:

☐ duidelijk
☐ afgebakend
☐ gericht
☐ neutraal

Een onderwerp afbakenen doe je op basis van ...

Er zijn 6 tekstdoelen...

Een sterke schrijfvraag is: