zintuigen

• New lesson editor
• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 2

Het zintuigstelsel

Module Anatomie en Fysiologie

Doelen

- je kunt het begrip zintuigen uitleggen

- je kunt de verschillende zintuigen benoemen en hun functie

- Je kunt de bouw en werking van het oog beschrijven

- Je kunt de bouw en werking van het oor beschrijven

- Je kunt ziektebeelden benoemen die voorkomend zijn bij oren en ogen

Gevoelszintuig

Werking gevoelszintuig:

Prikkels die gevoelszintuigen ontvangen, worden omgezet in een impuls

- er ontstaat een impuls als ze vervormen

- vervolgens gaan de impulsen via de uitlopers van de zenuwcel naar het ruggenmerg

- vanuit daar vervoerd naar de grote hersenen --> naar de gevoelsschors, daar wordt de informatie verwerkt en word je bewust van wat je voelt.

Website

https://create.kahoot.it/details/84b7a4c9-612f-4637-93d7-2d1c893c8784

Welke zintuigen kennen jullie

Centraal zenuwstelsel, met zintuigcellen en zenuwen

De zintuigen

- Zintuigen zorgen ervoor dat je kunt waarnemen

- Zintuigen doen dit de hele dag door

- Ook buiten je bewustzijn om

- Elke zintuig is maar gevoelig voor 1 soort prikkel

Best een mooi systeem van ons lichaam dus!

Zintuigcellen zetten informatie van de buitenwereld om in elektrische signalen

Geluid

Licht

tast

reuk

smaak

temperatuur

Zintuigen

- Organen die bepaalde prikkels overbrengen

- Zetten prikkels om in impulsen

- Zenuwen pakken signalen op en geven het door aan je ruggenmerg

- We hebben 6 zintuigen:

reuk, smaak, gevoels, gezichts, gehoor 

en evenwichtszintuig.

Prikkels en impulsen

Een prikkel is een berichtje (uit de omgeving) dat wordt opgevangen in een zintuig.

In je zintuig wordt zo'n prikkel omgezet in een elektrisch stroompje, dat noem je een impuls

Opdracht

Wat gebeurt er als je met je vinger een hete plaat aanraakt?

Beschrijf wat er gebeurt in je lichaam. 

Reflexboog

• zintuigcel

• gevoelszenuwcel

• schakelcellen in
   ruggenmerg of hersenstam

• bewegingszenuwcel

• spier/klier
  REACTIE

De zintuigcellen

Zintuigcellen:

Zintuigen kunnen prikkels waarnemen omdat ze een grote aantal zintuigcellen hebben.
Andere naam voor die specifieke cellen: receptoren of sensoren.

exteroreceptoren reageren op prikkels van buiten het lichaam

tong= smaak

neus= reuk

oog= gezichtsvermogen

oor=gehoor

huid= tast

interoreceptoren reageren op prikkels binnen het lichaam.

properiocepetoren geven informatie over het bewegingsapparaat. 

en de wanden van alle holle organen (darmen, longen, maag mondholte, urinewegen en bloedvaten)  geven informatie over de inhoud van het orgaan.

Zintuigen

Neurotransmitters:

Een chemische stof die elektrische prikkels kan overbrengen.

Als er genoeg neurotransmitters vrijkomen, dan wordt de aangrenzende gevoelszenuw geprikkeld en ontstaat er een impuls op de betreffende zenuw.

Chemische stoffen (neurotransmitters) gemaakt in de synaps helpen het signaal over te laten springen. Het signaal gaat verder over de uitloper van de volgende zenuwcel. Als zintuigen geprikkeld worden, worden via zenuwen signalen naar de hersenen gestuurd. Deze signalen worden impulsen genoemd.

Werken zintuigen

Wat is de functie van de gehoorbeentjes?

A

Trillingen overbrengen

B

Richtingsgevoel

C

Evenwicht

D

Stevigheid

Oog

Je zit buiten in de zon en leest in een tijdschrift. Je iris is dan ... Je lens is dan...

A

Breed en bol

B

Smal en bol

C

Smal en plat

D

Breed en plat

... bevat veel bloedvaten en zorgt voor de voeding van het oog en het afvoeren van afvalstoffen.

A

Netvlies

B

Vaatvlies

C

Lens

D

Traanbuizen

Reukzintuig

- Reukzintuig is als enige verbonden met het limbisch systeem, je emotionele brein

- Bijvoorbeeld een speciale geur van een drankje wat je terug brengt naar het moment dat je daar erg ziek van bent geworden.

De structuren in het limbisch systeem zijn betrokken bij emotie, motivatie, genot en het emotioneel geheugen. 

Het limbische systeem is onderdeel van de grote hersenen.

Reukzintuig

- Kun je mee ruiken

- Geuren waarschuwen je voor gevaar

- Reukslijmvlies bestaat uit reukzintuigcellen, slijmklieren en steuncellen

- Reukzintuigcellen zijn langgerekte

gespecialiseerde zenuwuiteinden

- Geurreceptoren zorgen ervoor dat

er een impuls ontstaat.

Geurprikkels

Zintuigen

Prikkeldrempel en drempelwaarde:

Prikkel moet een bepaalde sterkte hebben voordat een zintuigcel kan reageren. 

Sterkte die nodig is, noemen we drempelwaarde.

Smaakzintuig

- Om te proeven

- Proeven is samenspel van smaak en geurwaarneming

- Bij proeven blijft het niet; structuur en temperatuur belangrijke rol. Warme soep beter dan koude, krokante chips beter dan slappe chips

- Als je iets echt niet lust, kun je gaan kokhalzen, reflex

Smaakzintuig

- Smaakzintuig bestaat uit smaakzintuigcellen en zenuwvezels van drie hersenzenuwen:

1. tong-keelzenuw

2. aangezichtszenuw

3. zwervende zenuw

- Smaken proef je als ze in contact komen met vocht. Bij een droge tong proef je weinig. 

Werking smaak

Waar proef je welke smaak?

Is het reukzintuig nodig om het verschil tussen aardbeien- en frambozenranja proeven?

A

Ja

B

Nee

C

D

Zintuigen in de huid

1. Tastzintuigen

2. Drukzintuigen

3. Pijnzintuigen

4. Warmte zintuigen

5. Koude zintuigen

 Gevoelszintuig

- Kunnen we mee voelen

- Bewust worden van het feit dat je iets aanraakt

- Voelen doe je via je huid, je huid is één groot voelorgaan

- Miljoenen zintuigcellen; druk, pijn, warmte en kou

de zintuigen zitten in je

A

organen

B

oren, ogen, tong, neus

C

oren, ogen, tong, neus, huid

D

in je hersenen

Wat is de drempelwaarde bij een zintuig?

A

maximale sterkte om een prikkel waar te nemen door een zintuigcel

B

minimale sterkte om een prikkel waar te nemen door een zintuigcel

C

minimale verschil in een prikkel die je nog waar kan nemen

D

maximale verschil in een prikkel die je nog waar kan nemen

Zintuigcellen maken van prikkels...

A

Prikkels

B

Impulsen

C

Warmte

D

Geur

Wat is GEEN zintuig in je huid?

A

Warmte zintuig

B

Voelzintuig

C

Tastzintuig

D

Drukzintuig

Zintuigen reageren op ...

A

informatie

B

een impuls

C

een prikkel

D

dat waar je hersenen op willen reageren

Verdeel de zintuigen en ga in tweetallen uitzoeken welke ziekten/problemen er veel voorkomen (pathologie) 

Aan de slag...