Grammatica
enkelvoudige en samengestelde zinnen
Grammatica
enkelvoudige en samengestelde zinnen
Vandaag
gaan we oefenen met het herkennen van enkelvoudige en samengestelde zinnen
enkelvoudige zinnen
- 1 persoonsvorm
- 1 onderwerp
samengestelde zinnen
- minstens 2 persoonsvormen
Enkelvoudig of samengesteld?
1. Verander de zin van tijd.
2. Zoek het voegwoord.
3. Wijs de hoofdzin aan.
4. Onderschikking of nevenschikking?
5. HZ + HZ / BZ + HZ / HZ + BZ
Hoofdzin of bijzin?
hoofdzin = persoonsvorm is het eerste of tweede zinsdeel. Je kunt geen ander zinsdeel (bv. 'niet') tussen het onderwerp en de persoonsvorm plaatsen.
bijzin = persoonsvorm staat achteraan. Er staan woorden tussen het onderwerp en de persoonsvorm of je kunt er het woordje 'niet' tussen plaatsen.
Voegwoorden
nevenschikking (HZ + HZ) = en, of, maar, want
onderschikking (BZ + HZ / HZ + BZ) = dat, of, waar, omdat etc.
Ik ga vandaag sporten, want de zon schijnt.
1. Verander de zin van tijd.
Ik ging vandaag sporten, want de zon scheen.
2. Voegwoord = want
3. want = nevenschikkend (twee hoofdzinnen).
Ik ga vandaag sporten.
De zon schijnt.
4. Twee hoofdzinnen, dus nevenschikkend (naast elkaar).
5. HZ + HZ
Ik weet zeker dat het morgen mooi weer wordt.
1. Ik wist zeker dat het morgen mooi weer werd.
2 persoonsvormen
2. voegwoord = dat
3. dat = onderschikkend (hz + bz)
hz = Ik weet zeker (pv tweede zinsdeel)
bz = dat het morgen mooi weer wordt. (pv achteraan)
4. Onderschikking (HZ + BZ)
Hij belt me als hij de hond gekocht heeft. (hz + hz / bz + hz / hz + bz)
Ik ga slapen, want ik ben moe.
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
Sophie eet een appel, omdat ze honger heeft.
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
Ik weet niet of ik je wel geloof.
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
Ik hou van fietsen, zwemmen en wandelen.
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
Als je bezwaren hebt, moet je dat nu zeggen.
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
De dijken konden in de stormnacht het water niet tegenhouden.
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
Je zegt dat wel, maar is het ook zo?
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
We stoppen met voetballen, want de bal is lek.
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
Nadat ik de opleiding gevolgd had, vond ik werk.
enkelvoudig
hz + hz
hz + bz
bz + hz
Snap je het verschil tussen samengestelde zinnen en enkelvoudige zinnen?
Wat vind je nog lastig?
Het ontleden van samengestelde zinnen
Is het een enkelvoudige zin of een samengestelde zin?
Enkelvoudige zinnen:
1. persoonsvorm
2. andere werkwoorden (hww/zww/kww)
3. zinsdeelstrepen
4. gezegde (wg of ng)
5. onderwerp
6. lijdend voorwerp
7. meewerkend voorwerp
8. bijwoordelijke bepaling
Samengestelde zinnen
1. Onderstreep de persoonsvormen.
2. Is het een onderschikking of een nevenschikking?
3. Bij een nevenschikking: zet het voegwoord tussen strepen.
Bij een onderschikking: benoem de bijzin.
4. Ontleed de hoofdzin(nen) als een enkelvoudige zin.
Voorbeeld:
Ik ga zo leren, want morgen heb ik een toets.
Ik ga zo leren / want / morgen heb ik een toets
= nevenschikking
ow wg bwb wg bwb wg ow lv
Ik / ga / zo / leren / want / morgen / heb / ik / een toets.
hww zww vw zww
Voorbeeld 2:
Wie deze uitleg niet snapt, kan mij zo vragen stellen.
bijzin - hoofdzin
Vervang de bijzin door een woord.
Piet kan mij zo vragen stellen. Piet = onderwerp
ow wg mv bwb lv wg
Wie deze uitleg niet snapt, kan mij zo vragen stellen.
hww zww
Soort bijzin? (Wie niet op komt dagen, ) moet ik helaas een onvoldoende geven.
Soort bijzin? (Toen er nog geen computers en tablets waren,) leerde iedereen uit boeken.
Soort bijzin? Ik kan niet geloven, (dat Edwin en Jolien uit elkaar zijn.)
Soort bijzin? (Als je me niet helpt), ga ik nooit slagen.
Soort bijzin? (Wat hij precies bedoelde,) weet ik niet.
Soort bijzin? Je moet alleen toestemming geven (aan wie een toegangsbewijs heeft.)
Soort bijzin? Hij geeft de voorkeur (aan wat zij daarover zei).
Snap je hoe je samengestelde zinnen kunt ontleden?
Wat vind je nog lastig?