At1 tijd van ontdekkers en hervormers doorgeef dia's

• New lesson editor

At1 tijd van ontdekkers en hervormers doorgeef dia's

Learning objective

HF 6, Nieuwe ideeën, nieuwe werelden.

Learning objective

08/04/2026

§6.1 Een nieuwe kunst- lesplan.

Laptops in de tas, boeken op tafel!

Bespreking voortgang en toekomst.

Zelf werken continuïteit en verandering (laatste opdracht).

Voorkennis spel.

Uitleg 6.1

Les doelen:

• Ik kan een verklaring geven voor de opkomst van de renaissance in Italië.

• Ik kan uitleggen wat het begrip 'renaissance' zegt over de manier waarop de mensen uit deze tijd de middeleeuwen beoordeelden.

.

§6.1 Een nieuwe kunst- Ik kan een verklaring geven voor de opkomst van de renaissance in Italië.

Late middeleeuwen- nieuwe cultuur.

Eerst in Noord Italië! Florence, Siena en Venetië bloeiende handel.

Nieuwe rijke , machtige handelaren, die dat willen laten zien!

Lieten kerken, stadhuizen, woningen, schilderijen en beelden maken.

Keken terug naar Romeinen voor inspiratie.

Rome een schaduw van zichzelf.

Van 1.5. miljoen mensen in Romeinse tijd naar 35.000 in 1500! Maar ruïnes en verhalen herinneren aan toen.

Willen terug naar toen!- Renaissance, wedergeboorte vanaf 1300 tot 1600.

Renaissance is overgang late middeleeuwen (1000-1500) naar vroeg moderne tijd (1500-1800)

§6.1 Een nieuwe kunst- Ik kan een verklaring geven voor de opkomst van de renaissance in Italië.

§6.1 Een nieuwe kunst- Ik kan uitleggen wat het begrip 'renaissance' zegt over de manier waarop de mensen uit deze tijd de middeleeuwen beoordeelden.

Afscheid middeleeuwse stijl, bijv. in bouwkunst. Beeldhouwers en schilders nemen afscheid, willen meer realisme. Schrijvers en dichters laten zich inspireren door de oude Romeinen. En schrijven in het Italiaans!

Vanaf 1550 noemde mensen deze nieuwe cultuur de 'renaissance'! De tijd tussen de Romeinse tijd en de renaissance gingen ze de 'tussentijd', 'smerige tijd', 'tijd der schaduwen' of 'middeleeuwen' noemen.

§6.1 Een nieuwe kunst- huiswerk.

Maken opdracht 5 & 6, blz. 124.

§6.1 Een nieuwe kunst- lesplan.

• Ik kan belangrijke kenmerken noemen van kunst in de renaissance.

• Huiswerk vorige les: Maken opdracht 5 & 6, blz. 124.

1. Continuïteit en verandering activiteit. Gaat goed? Traktatie!

2. Voorkennis activiteit- waar niet waar quiz.

3. Samen lezen tweede helft 6.1.

4. Opdrachten maken.
   

13/04/2026

Continuiteit en verandering oefenopgave. laatste keer!

• Maak het zo goed mogelijk! Kies de juiste kant (Romeins-vroeg middeleeuws of vroeg middeleeuws- romeins)

• Je mag je boek gebruiken.

• Vul overal iets in!

• Klaar? Maak opdracht 5 & 6, blz. 124.

• Klaar? Lezen 6.1. en verder.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

1. De renaissance ontstond als eerste in Noord-Italië.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

1. De renaissance ontstond als eerste in Noord-Italië.

✅ Waar / ⬜ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

2. De renaissance ontstond doordat arme boeren de macht overnamen in Europa.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

2. De renaissance ontstond doordat arme boeren de macht overnamen in Europa.
⬜ Waar / ✅ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

3. Rijke kooplieden lieten kerken, stadhuizen en woningen bouwen om hun rijkdom te tonen.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

3. Rijke kooplieden lieten kerken, stadhuizen en woningen bouwen om hun rijkdom te tonen.
✅ Waar / ⬜ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

4. Kunstenaars in de renaissance lieten zich inspireren door de Romeinse oudheid.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

4. Kunstenaars in de renaissance lieten zich inspireren door de Romeinse oudheid.
✅ Waar / ⬜ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

5. Het woord ‘renaissance’ betekent letterlijk ‘wedergeboorte’.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

5. Het woord ‘renaissance’ betekent letterlijk ‘wedergeboorte’.
✅ Waar / ⬜ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

6. In de renaissance schreven schrijvers alleen in het Latijn.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

6. In de renaissance schreven schrijvers alleen in het Latijn.
⬜ Waar / ✅ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

7. De renaissance vormde de overgang tussen de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

7. De renaissance vormde de overgang tussen de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd.
✅ Waar / ⬜ Niet waar
Antwoord: Waar

§6.1 Een nieuwe kunst- Samen lezen! Open 6.1. blz. 123

§6.1 Een nieuwe kunst- Ik kan belangrijke kenmerken noemen van kunst in de renaissance.

Veel verandering in beeldende kunst!

Anatomie- het lichaam bestuderen voor realistische kunst.

§6.1 Een nieuwe kunst- Ik kan belangrijke kenmerken noemen van kunst in de renaissance.

Veel verandering in beeldende kunst!

Perspectief- klopt niet in middeleeuwen, meer in renaissance

.

§6.1 Een nieuwe kunst- Ik kan belangrijke kenmerken noemen van kunst in de renaissance.

Veel verandering in beeldende kunst!

Nieuw mensbeeld- Kunstenaar belangrijk, in middeleeuwen alles in teken god.

Middeleeuwen- leven op aarde is ellende, hemel is begin echte bestaan- Memento Mori- Besef dat je zult sterven. Leef goed voor god zodat je in de hemel komt.

Renaissance- Leven en de mens wordt weer belangrijk, carpe diem- pluk de dag!.

§6.1 leerdoelen.

1. Ik kan een verklaring geven voor de opkomst van de renaissance in Italië.

2. Ik kan uitleggen wat het begrip 'renaissance' zegt over de manier waarop de mensen uit deze tijd de middeleeuwen beoordeelden.

3. Ik kan belangrijke kenmerken noemen van kunst in de renaissance.

§6.1 Een nieuwe kunst- nu maken.

Maken opdracht 1 t/m 8.

§6.1 Een nieuwe kunst- huiswerk.

Maken opdracht 9 & 10 blz. 125.

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- lesplan.

Laptops blijven in de tas!

• Huiswerkcontrole opdracht 9 & 10 blz. 125.

• Voorkennis quiz.

• Samen lezen tekst volgende leerdoelen:

• Ik kan uitleggen wat de 'herontdekking van de oudheid' inhield.

• Ik kan een beschrijving geven van de werkzaamheden en ideeën van humanisten.

• Filmpje.

• Zelf werken huiswerk opdrachten.

 Huiswerkcontrole.

Laptops blijven in de tas!

• Zelf lezen of zachtjes praten.

• Huiswerk tweemaal niet gemaakt? Pagina opdrachten maken.

Voorkennis quiz.

Laptops blijven in de tas!

• Beantwoord de stellingen.

• Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

• Laatste die staan krijgen een notitie op het scorebord.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

1. De renaissance ontstond als eerste in Noord-Italië.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

1. De renaissance ontstond als eerste in Noord-Italië.

✅ Waar / ⬜ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

2. De renaissance ontstond doordat arme boeren de macht overnamen in Europa.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

2. De renaissance ontstond doordat arme boeren de macht overnamen in Europa.
⬜ Waar / ✅ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

3. Rijke kooplieden lieten kerken, stadhuizen en woningen bouwen om hun rijkdom te tonen.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

3. Rijke kooplieden lieten kerken, stadhuizen en woningen bouwen om hun rijkdom te tonen.
✅ Waar / ⬜ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

4. Kunstenaars in de renaissance lieten zich inspireren door de Romeinse oudheid.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

4. Kunstenaars in de renaissance lieten zich inspireren door de Romeinse oudheid.
✅ Waar / ⬜ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

5. Het woord ‘renaissance’ betekent letterlijk ‘wedergeboorte’.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

5. Het woord ‘renaissance’ betekent letterlijk ‘wedergeboorte’.
✅ Waar / ⬜ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

6. In de renaissance schreven schrijvers alleen in het Latijn.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

6. In de renaissance schreven schrijvers alleen in het Latijn.
⬜ Waar / ✅ Niet waar

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

7. De renaissance vormde de overgang tussen de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd.

Waar = staan, niet waar = zitten. Af? Blijf zitten.

7. De renaissance vormde de overgang tussen de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd.
✅ Waar / ⬜ Niet waar
Antwoord: Waar

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- Ik kan uitleggen wat de 'herontdekking van de oudheid' inhield.

• Tijdens de renaissance imiteerden kunstenaars de bouw- en beeldhouwkunst uit de klassieke oudheid.

• Geleerden kregen hernieuwde belangstelling voor Griekse en Latijnse literatuur en wetenschap. Ze leerde opnieuw Grieks.

• Veel antieke werken waren alleen bewaard gebleven via middeleeuwse kopieën, die fouten bevatten.

• Renaissancegeleerden zochten daarom naar de oudste handschriften om de oorspronkelijke inhoud te achterhalen.

• Tijdens deze zoektocht werden ook vergeten teksten herontdekt.

Conclusie: Hierdoor werd een belangrijk deel van de Grieks-Romeinse cultuur opnieuw tot leven gebracht.

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- Ik kan een beschrijving geven van de werkzaamheden en ideeën van humanisten.

• Geleerden die oude Griekse en Romeinse teksten bestudeerden, heetten humanisten.

• Zij vonden zelfstandig nadenken het belangrijkste kenmerk van de mens.

• Goed onderwijs, vooral in taal en lezen, was volgens hen noodzakelijk.

• Humanisten waren kritisch op de middeleeuwen en vonden dat klassieke ideeën vaak verkeerd waren begrepen.

• Ze gebruikten de kennis uit de oudheid om nieuwe ideeën over de samenleving te ontwikkelen.

Kernbegrip:
Humanisme – een stroming in de renaissance die de studie van de oudheid en kritisch denken centraal stelde.

https://schooltv.nl/video-item/wat-is-humanisme-clipphanger

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- huiswerk.

Maken opdracht 5 blz.130 en 8 blz.131.

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- lesplan.

Planning.

• Huiswerkcontrole opdracht 5 blz.130 en 8 blz. 131

• Klokhuis video.

• Kahoot quiz.

• Samen lezen.

• Stof verwerking keuze activiteit.

Leerdoelen.

• Ik kan uitleggen waarom de ideeën van humanisten leidden tot een andere mentaliteit en waarom dat bedreigend was voor de kerk.

• Ik kan uitleggen welke belangrijke ontwikkeling de natuurwetenschap in de 16e eeuw doormaakte.

Video en Kahoot.

https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-nederland-bevrijd-en-bezet

Kahoot regels:

• Meedoen onder eigen naam!!

• Eén kans, gaat het verkeerd? Dan gaat het niet door!

• Na de kahoot- laptops dicht en in de tas.

• Tussen vragen in, wissel je niet naar een ander spelletje!

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- Ik kan uitleggen waarom de ideeën van humanisten leidden tot een andere mentaliteit en waarom dat bedreigend was voor de kerk.

• Middeleeuwen (kerk):

  • Bepaalde wat mensen mochten lezen

  • Had het alleenrecht op uitleg van de Bijbel

  • Afwijkende meningen = ketterij

• Humanisten:

  • Vonden dat mensen zelfstandig moesten nadenken

  • Bestudeerden oorspronkelijke Bijbelteksten (bijv. Erasmus → Grieks → nieuwe vertaling)

  • Kritisch op fouten in middeleeuwse teksten

• Gevolg: nieuwe mentaliteit

  • Minder blind geloof in de kerk

  • Meer eigen oordeel en persoonlijke ontwikkeling

  • Ideeën verspreidden zich snel door de boekdrukkunst

• Waarom bedreigend voor de kerk?
  → Minder controle over denken van mensen
  → Kritiek op kerkelijke ideeën en macht

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- Ik kan uitleggen waarom de ideeën van humanisten leidden tot een andere mentaliteit en waarom dat bedreigend was voor de kerk.

Erasmus

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- Ik kan uitleggen welke belangrijke ontwikkeling de natuurwetenschap in de 16e eeuw doormaakte.

1. Middeleeuwen:

   • Verklaringen van natuurverschijnselen gebaseerd op de Bijbel

2. 16e eeuw (verandering):

   • Wetenschappers gingen zelf onderzoek doen en meten

   • Minder vertrouwen op geloof, meer op waarneming en experiment

3. Nieuwe ontdekkingen:

   • Kennis over het menselijk lichaam

   • Ontdekking van natuurverschijnselen zoals magnetisme

   • Nieuw wereldbeeld: zon in het middelpunt (heliocentrisch) i.p.v. aarde

4. Gevolgen:

   • Oude ideeën werden in twijfel getrokken

   • Conflicten met de kerk (bijv. Galileo)

   • Begin van moderne wetenschap

 §6.2 Een nieuwe mentaliteit- Ik kan uitleggen welke belangrijke ontwikkeling de natuurwetenschap in de 16e eeuw doormaakte.

§6.2 Een nieuwe mentaliteit- huiswerk.

Maken opdracht 10 blz. 131 en 15 blz. 132.

Bijwerken leerdoelenboekje-

Samenvatten op eigen manier!

6.1. en 6.2. zelfwerkles lesplan.

Planning.

• Huiswerkcontrole opdracht 5 blz.130 en 8 blz. 131

• Introductie leerdoelenboekje.

• Zelfstandig samenvatten.

• Grote quiz .

Zelf werken, leerdoelenboekje.

Samenvatting maken van lesstof 6.1. en 6.2. ! Beantwoord het leerdoel, en maak een samenvatting van de bijhorende tekst door:

Een mindmap te maken:

Een tekst samenvatting te maken:

Wie?

Wat?

Waar?

Wanneer?

Waarom?

Hoe?

Doel: vinden eigen leerstijl .

Klaar? Opdrachten maken 6.1. 6 t/m 11.

Of

§6.3 De ontdekkingsreizen- Iesplan.

• 5 minuten stil lezen. Gaat goed? kahoot!

• Samen lezen 6.3.

• Zelfwerken leerdoelen boekje.

• Ik kan uitleggen hoe de Europese langeafstandshandel er in de late middeleeuwen uitzag en wat daarin veranderde.

• Ik kan uitleggen wat de reconquista inhield.

Stil lezen- 5 minuten,

• Lees 6.2. Klaar? Leer de stof.

• Lukt dit? kahoot van 6.2.

5

minute

00

second

+30 s

 §6.3 De ontdekkingsreizen- Ik kan uitleggen hoe de Europese langeafstands handel er in de late middeleeuwen uitzag en wat daarin veranderde.

• In de middeleeuwen kenden Europeanen maar een klein deel van de wereld.

• Luxeproducten uit Azië, zoals zijde en specerijen, kwamen via Arabische handelaren naar Europa.

• Specerijen waren erg duur en maakten handelaren rijk.

• In 1453 veroverden de Ottomanen Constantinopel en verstoorden de handel met Azië.

• Door hoge belastingen gingen Europeanen zoeken naar nieuwe handelsroutes naar Azië.

 §6.3 De ontdekkingsreizen- Ik kan uitleggen hoe de Europese langeafstands handel er in de late middeleeuwen uitzag en wat daarin veranderde.

 §6.3 De ontdekkingsreizen- Ik kan uitleggen wat de reconquista inhield.

• In de 15e eeuw verdreven christenen de laatste moslims uit Spanje: de reconquista.

• De strijd tussen christenen en moslims duurde van ongeveer 850 tot 1492.

• In 1492 werd Granada, het laatste islamitische gebied in Spanje, veroverd.

• Portugese ontdekkingsreizigers verkenden daarna de Afrikaanse kust.

• Handel én de verspreiding van het christendom werden belangrijke redenen voor ontdekkingsreizen.

 §6.3 De ontdekkingsreizen- Ik kan uitleggen wat de reconquista inhield.

Zelf werken, leerdoelenboekje.

Samenvatting maken van lesstof 6.1, 6.2. en 6.3. ! Beantwoord het leerdoel, en maak een samenvatting van de bijhorende tekst door:

Een mindmap te maken:

Een tekst samenvatting te maken:

Wie?

Wat?

Waar?

Wanneer?

Waarom?

Hoe?

Doel: vinden eigen leerstijl .

Klaar? Opdrachten maken 6.3 1 t/m 6

Of

§6.3 De ontdekkingsreizen- Iesplan.

• 5 minuten stil lezen. Gaat goed? kahoot!

• Samen lezen 6.3.

• Zelfwerken leerdoelen boekje.

• Ik kan enkele redenen geven waarom Europeanen op ontdekkingsreis gingen.

• Ik kan uitleggen welke economische gevolgen de ontdekkingsreizen hadden voor gebieden in Azië en Amerika.

• 
  

27/05/2026

Stil lezen- 5 minuten,

• Lees 6.3. Klaar? Leer de stof.

• Lukt dit? kahoot van 6.3.

5

minute

00

second

+30 s

 §6.3 De ontdekkingsreizen- Ik kan enkele redenen geven waarom Europeanen op ontdekkingsreis gingen.

• Doelen: handel met Azië + verspreiding van het christendom

• Nieuwe technieken: sterker schepen, kompas, betere kaarten

• Portugal als eerste actief op zee (Afrika en Indische Oceaan)

• Columbus zocht westelijke route en ontdekte Amerika (1492)

• Nieuwe zeevaartroutes veranderden de wereldhandel

 §6.3 De ontdekkingsreizen- Ik kan enkele redenen geven waarom Europeanen op ontdekkingsreis gingen.

Learning objective

Zelf werken, leerdoelenboekje.

Samenvatting maken van lesstof 6.1, 6.2. en 6.3. ! Beantwoord het leerdoel, en maak een samenvatting van de bijhorende tekst door:

Een mindmap te maken:

Een tekst samenvatting te maken:

Wie?

Wat?

Waar?

Wanneer?

Waarom?

Hoe?

Doel: vinden eigen leerstijl .

Klaar? Opdrachten maken 6.3 1 t/m 6

Of

§6.3 / 6.4. De ontdekkingsreizen- Iesplan.

• 5 minuten stil lezen. Gaat goed? kahoot!

• Samen lezen 6.3. en 6.4.

• Zelfwerken leerdoelen boekje.

• Ik kan uitleggen welke economische gevolgen de ontdekkingsreizen hadden voor gebieden in Azië en Amerika.

• Ik kan een voorbeeld geven van een agrarisch stedelijke samenleving in Amerika voor de komst van de Europeanen.

01/06/2026

Stil lezen- 5 minuten,

• Lees 6.3. Klaar? Leer de stof.

• Lukt dit? kahoot van 6.3.

5

minute

00

second

+30 s

§6.3 De ontdekkingsreizen- Ik kan uitleggen welke economische gevolgen de ontdekkingsreizen hadden voor gebieden in Azië en Amerika.

• Europeanen stichtten handelsposten langs kusten (factorijen)

• In Amerika ontstonden echte koloniën

• Plantages en mijnen leverden grote winsten op

• Inheemse bevolking werd vaak tot dwangarbeid gedwongen

• Slavernij uit Afrika nam sterk toe

• Europese macht en invloed groeiden wereldwijd

§6.3 De ontdekkingsreizen- Ik kan uitleggen welke economische gevolgen de ontdekkingsreizen hadden voor gebieden in Azië en Amerika.

Learning objective

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- Ik kan een voorbeeld geven van een agrarisch stedelijke samenleving in Amerika voor de komst van de Europeanen.

• In Amerika leefden jagers, boeren en grote beschavingen

• Azteken: groot rijk in Mexico met hoofdstad Tenochtitlán

• Inca’s: enorm rijk in de Andes met strakke staatscontrole

• Maya’s: stadstaten met kennis van wiskunde en astronomie

• Samenlevingen hadden sociale ongelijkheid en landbouw als basis

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- Ik kan een voorbeeld geven van een agrarisch stedelijke samenleving in Amerika voor de komst van de Europeanen.

Zelf werken, leerdoelenboekje.

Samenvatting maken van lesstof 6.1, 6.2. en 6.3. ! Beantwoord het leerdoel, en maak een samenvatting van de bijhorende tekst door:

Een mindmap te maken:

Een tekst samenvatting te maken:

Wie?

Wat?

Waar?

Wanneer?

Waarom?

Hoe?

Doel: vinden eigen leerstijl .

Klaar? Opdrachten maken 6.3 1 t/m 6

Of

6.4. De ontdekkingsreizen- Iesplan.

• 5 minuten stil lezen. Gaat goed? kahoot!

• Samen lezen 6.4.

• Zelfwerken leerdoelen boekje.

• Je kunt een voorbeeld geven van een agrarisch-stedelijke samenleving in Amerika voor de komst van de Europeanen.

• Je kunt beschrijven hoe Europeanen in de vroege 16e eeuw delen van Amerika veroverden en welke gevolgen dat had voor de oorspronkelijke bewoners.

28/06/2026

Stil lezen- 5 minuten,

• Lees 6.3. Klaar? Leer de stof.

• Lukt dit? kahoot van 6.3.

5

minute

00

second

+30 s

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- Je kunt een voorbeeld geven van een agrarisch stedelijke samenleving in Amerika voor de komst van de Europeanen.

• Ontstaan van handelsposten (factorijen) langs kusten van Afrika, Azië en Zuid-Amerika

• Factorijen bestonden uit: Fort, haven, pakhuizen, woningen

• Europeanen kochten handelswaar van lokale vorsten en handelaren

• Soms werd geweld gebruikt om lage prijzen af te dwingen

• In Midden- en Zuid-Amerika ontstonden koloniën

• Spanjaarden bestuurden en vestigden zich daar

• Aanleg van plantages (één gewas voor export, zoals suiker, koffie, tabak)

• Ook goud- en zilvermijnen werden geëxploiteerd voor Europa

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- Je kunt een voorbeeld geven van een agrarisch stedelijke samenleving in Amerika voor de komst van de Europeanen.

• Inheemse bevolking moest vaak werken op plantages en in mijnen

  1. Door dwangarbeid en ziektes stierven veel oorspronkelijke bewoners

• Hierdoor ontstond de trans-Atlantische slavenhandel

• tot slaaf gemaakte mensen uit Afrika werden naar Amerika gebracht

• later ook door Engelse en Nederlandse handelaren

• Europeanen vestigden zich wereldwijd (Spanjaarden, Portugezen, later ook Engelsen, Fransen, Nederlanders)

• Europese machten kregen veel politieke invloed in koloniën

• Missionarissen verspreidden het christendom

• In Midden- en Zuid-Amerika verdwenen veel oorspronkelijke religies

• In Azië en Afrika bleef de Europese invloed beperkter

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- afbeeldingen.

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- Je kunt beschrijven hoe Europeanen in de vroege 16e eeuw delen van Amerika veroverden en welke gevolgen dat had voor de oorspronkelijke bewoners.

Politieke en culturele gevolgen

• Europeanen veroverden de indianenrijken in Midden- en Zuid-Amerika

• Spanjaarden vielen het Aztekenrijk (1519) binnen vanwege goud en zilver

• Azteken hadden een geavanceerde cultuur, maar waren militair zwakker

  • geen ijzer, zwaarden, geweren of kanonnen

• Klein Spaans leger veroverde het Aztekenrijk in enkele jaren

• Ook het Incarijk werd later veroverd (veel goud)

• Gevolgen cultureel:

  • Europese missionarissen wilden indianen bekeren tot het christendom

  • oorspronkelijke religies verdwenen grotendeels

  • Spaanse kolonisten vestigden zich in het gebied

  • Spaanse cultuur verdrong lokale culturen

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- Je kunt beschrijven hoe Europeanen in de vroege 16e eeuw delen van Amerika veroverden en welke gevolgen dat had voor de oorspronkelijke bewoners.

Sterfte en gevolgen voor de bevolking

• Oorspronkelijke bevolking werd zwaar getroffen door Europese komst

• Indianen waren niet bestand tegen Europese ziektes

  • o.a. pokken, mazelen en griep

• Meer dan de helft van de bevolking stierf

• Oorzaken hoge sterfte:

  • gebrek aan weerstand

  • verspreiding van besmettelijke ziekten door Europeanen

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- afbeeldingen.

Zelf werken, leerdoelenboekje.

Samenvatting maken van lesstof 6.1, 6.2. 6.3. en 6.4. ! Beantwoord het leerdoel, en maak een samenvatting van de bijhorende tekst door:

Een mindmap te maken:

Een tekst samenvatting te maken:

Wie?

Wat?

Waar?

Wanneer?

Waarom?

Hoe?

Doel: vinden eigen leerstijl .

Klaar? Opdrachten maken 6.4 1 t/m 6

Of

6.4. De ontdekkingsreizen- Iesplan.

• 5 minuten stil lezen. Gaat goed? kahoot!

• Samen lezen 6.4.

• Zelfwerken leerdoelen boekje.

• Ik kan uitleggen welke gevolgen de verovering van Amerika had voor het Europese mens- en wereld beeld.

27/05/2026

Stil lezen- 5 minuten,

• Lees 6.4. Klaar? Leer de stof.

• Lukt dit? kahoot van 6.3.

5

minute

00

second

+30 s

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- Ik kan uitleggen welke gevolgen de verovering van Amerika had voor het Europese mens- en wereld beeld.

• Europeanen kwamen in contact met nieuwe voedingsgewassen: o.a. aardappelen, maïs, tomaten, cacao, pinda’s en tabak

• Deze producten werden in Europa gewaardeerd → Europees voedingspatroon veranderde sterk

• Door ontdekkingsreizen ontstond een beter beeld van de wereld → nauwkeurigere wereldkaarten en wereldbeeld

• Door snelle veroveringen kregen Europeanen een gevoel van superioriteit

• Ontstond idee dat Europeanen beter waren dan niet-christelijke volken (o.a. indianen en Afrikanen)

• Afrikanen werden in Amerika als slaven tewerkgesteld

• Niet alle volken werden als minderwaardig gezien: er bleef respect voor Chinezen en Japanners

§6.4 Het einde van de Amerikaanse culturen- afbeeldingen.

Zelf werken, leerdoelenboekje.

Samenvatting maken van lesstof 6.1, 6.2. 6.3. en 6.4 ! Beantwoord het leerdoel, en maak een samenvatting van de bijhorende tekst door:

Een mindmap te maken:

Een tekst samenvatting te maken:

Wie?

Wat?

Waar?

Wanneer?

Waarom?

Hoe?

Doel: vinden eigen leerstijl .

Klaar? Opdrachten maken 6.4

Of

Lesplan, laatste les!

• 20 minuten zelf studeren.

• 20 minuten spelletjes.

• 10 minuten afsluiter.

27/05/2026