6.1 Een wereldeconomie
Wat was de aanleiding voor de ontdekkingsreizen? (tijdvak 5)
De val van Constantinopel verminderde de toegankelijkheid tot het Aziatische handelsnetwerk
de technische vooruitgang bij de bouw en navigatie van schepen
de wil om vreemde volken te bekeren tot het christelijke geloof
Na eeuwen van lockdown kon je weer reizen.
Lesson duration is: 60 minItems in this lesson
Wat was de aanleiding voor de ontdekkingsreizen? (tijdvak 5)
De val van Constantinopel verminderde de toegankelijkheid tot het Aziatische handelsnetwerk
de technische vooruitgang bij de bouw en navigatie van schepen
de wil om vreemde volken te bekeren tot het christelijke geloof
Na eeuwen van lockdown kon je weer reizen.
Wat is Renaissance? (tijdvak 5)
Italiaans voor middeleeuwen
Strijd tussen keizer en paus
Bloeiperiode van de kunst
Ander woord voor Romeinse tijd
Wat betekent Reformatie? (Tijdvak 6)
Daar zijn de gereformeerden lid van.
Periode waarin mensen de rooms katholieke kerk wilden veranderen.
Aanhanger van christelijke godsdienst die uit protest werd opgericht.
Burgerlijke bestuurder van een stad of gewest.
(tijdvak 6) Het tijdvak van regenten en vorsten duurt van .... tot .....
500 - 1000 n. Chr.
1000 - 1500 n. Chr.
1500 - 1600 n. Chr.
1600 - 1700 n. Chr.
Als we het hebben over het Tijdvak van Regenten en Vorsten dan hebben we het over de......................... eeuw (Tijdvak 6)
15e eeuw
16e eeuw
17e eeuw
18e eeuw
Tijdvak 6: regenten & vorsten
1600-1700: regenten & vorsten
Onderwerpen:
Ontstaan van een Wereldeconomie (6.1)
De Gouden eeuw (6.2)
Het absolutisme (6.3)
Wetenschappelijke revolutie (6.4)
Tijdvak 5..
Tijdvak 6: werken in expertgroepen
1. Jullie gaan zelf aan de slag met hoofdstuk 6
2. Eerst maak je een groep van 3. 3. Binnen de stamgroep spreek je in 2 minuten een taakverdeling af: ieder wordt expert van de eigen leerstof
Leerling 1: Een wereldeconomie
Leerling 2: De gouden eeuw van Nederland
Leerling 3: Het absolutisme
Leerling 4: De wetenschappelijke revolutie
Tijdvak 6: werken in expertgroepen
4. Alle afgevaardigden van de groepjes gaan bij elkaar zitten (alle nummers 1 bij elkaar, alle nummers 2 bij elkaar, etc.).
Iedere groep gaat m.b.v. het boek en (eventueel het internet) zoveel mogelijk informatie verzamelen over de eigen deelparagraaf (35 minuten)
5. Je maakt als groep een presentatie van minimaal 3 slides over jullie paragraaf.
6. Na de 20 minuten keren jullie terug naar de stamgroep en wissel je in volgorde informatie uit:
Ieder groepslid vertelt in 4 minuten wat hij/zij heeft geleerd. De andere groepsleden nemen dit over en stellen vragen.
7. Docent geeft aan wanneer het tijd is om te wisselen.
6.1 Een Wereldeconomie
Aan het eind van deze lessenserie kun jij:
de rol van de moedernegotie in de economie van de Republiek benoemen.
Uitleggen hoe de VOC ontstond en welke rechten deze onderneming had.
Uitleggen wat handelskapitalisme en een wereldeconomie is en
de rol van de Republiek in deze wereldeconomie benoemen
Kenmerkend aspect
Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme, en het begin van een wereldeconomie
Handelskapitalisme
In de Late Middeleeuwen ontstonden in de Nederlanden en Italië rijke handelssteden
Kooplieden investeerden hun geld in handel (en daaraan verbonden bedrijfstakken)
Deze handel was internationaal, maar wel binnen Europa. Uitzondering: specerijenhandel
Graantekort leidt tot bloeiende handel
Ook de noordelijke Nederlanden (later de Republiek) handelden veel
Nederland was niet geschikt voor landbouw (te veel water)
Voor Nederland was graanhandel in het Oostzeegebied het meest belangrijk
Daarom wordt dit de moedernegotie genoemd =
Moeder der alle handel
Moedernegotie
Voor veilige doorgang door Sont moest saluutschot gegeven worden + belasting betaald op basis dekbreedte
Hollanders losten dit op met het Fluitschip: een smal dek met breed ruim (400-500 ton) en slechts 10 bemanningsleden.
Waarde Moedernegotie in 1636
Naar hedendaagse maatstaven kun je dit bedrag met een factor 200 vermenigvuldigen.
De winsten van de moedernegotie maakte het mogelijk dat handelaren naar verre oorden trokken om Aziatische producten te verkrijgen
Portugal had het monopolie op specerijenhandel en was onderdeel van Spanje. Om toch aan specerijen te komen organiseerden Nederlandse handelaren zelf expedities naar het 'Oosten'.
Cornelis de Houtman's 'Eerste Schipvaart' (1595-1597)
Concurrentie leidt tot VOC
Naast de Oostzeehandel was handel met Azië belangrijk
Hiervoor werden handelscompagnieën opgericht
Maar succes leidde tot eigen ondergang!
Veel concurrentie --> prijsstijgingen in Azië + lagere verkoopprijzen in Europa
Staten-Generaal greep in
1602: alle handelscompagnieën samen in Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC).
Aan het eind van deze les kun jij:
Minimaal 2 rechten van de VOC benoemen, en
Uitleggen waarin de VOC en WIC van elkaar verschilden én overeenkwamen
Kun jij een beargumenteerde mening geven over de vraag of Jan Pieterszoon Coen een standbeeld verdient.
'De eerste multinational ter wereld'
VOC krijgt handelsmonopolie 'in het Oosten'
Werken voor VOC erg impopulair
3 jaar weg, geronseld of ontvoerd in de kroeg
Ziekten als scheurbuik
Angst voor zinkend schip
Straffen
handel beschermen
De VOC mocht:
Verdragen afsluiten met vorsten.
Oorlog voeren en forten bouwen
Gebieden besturen
vijandelijke schepen kapen
Het handelsnetwerk van de VOC
VOC bouwde factorijen Azië en Afrika. Centrum: Batavia op Java
Bijvoorbeeld:
Met zilver kochten zij zijde in bijvoorbeeld China.
Dit ruilde zij in voor specerijen in de Molukken.
Dit werd in Nederland weer verkocht voor zilver.
Het Handelsnetwerk van de VOC
Kruidnagel en Muskaatnoten groeide alleen op de Molukken.
Het lukte de VOC om de Portugezen, Spanjaarden en Engelsen te verjagen.
Uiteindelijk dwong de VOC de Molukkers alleen aan de VOC te verkopen.
Wie dat niet deed werd vermoord, uitgehongerd of als slaaf weggevoerd.
Succes van VOC leidde tot WIC
Voor de handel rond de Atlantische Oceaan werd de West-Indische Compagnie (WIC) opgericht
In eerste instantie gericht op kaapvaart: het dwarszitten van de Spaanse handel.
De WIC had factorijen aan de kusten van:
West-Afrika
AmerikaNa de vrede met Spanje was de trans-Atlantische driehoekshandel de meest belangrijke inkomstenbron.
De WIC ging aan handel in slaafgemaakten doen.
Historische vaardigheid:
Standplaatsgebondenheid
Er wordt mee aangegeven dat ieders denken en handelen bepaald worden door de positie die wordt ingenomen ten opzichte van anderen en door persoonlijke ervaringen.
In verschillende momenten in de tijd wordt er anders over iemand gedacht.
Wat als we de manier waarop we iemand herdenken in conflict komt met hedendaagse waarden en normen?
Actiegroep 'de Grauwe Eeuw' bekladt monumenten in Hoorn (2016)
Jan Pieterszoon Coen, een omstreden figuur
In deze les gaan wij een antwoord formuleren op de vraag:
Jan Pieterszoon Coen, held of schurk?
Lees het artikel: 'Moet standbeeld JPC weg?' https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5158391/jp-coen-standbeeld-hoorn-tunnel-protest-voc-we-promise
Maak de taken op het vragenblad
Formuleer een onderbouwde mening op de vraag: Verdient JPC volgens jou een standbeeld?
