5H Don Quijote, La Rana y verbanden 21-10

• New lesson editor
• Spaans
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

“Cuando despertó, el dinosaurio todavía estaba allí.”

Open de les met een korte activerende start rond voorkennis: Don Quijote, La Rana en de eerder gelezen tekst. Gebruik de titel als kapstok voor de centrale vraag van de les: hoe hangen deze werken samen en wat voegen hoofdstuk 6 en 7 van Don Quijote daaraan toe?

Programma en leerdoelen

5 min Start: terugblik op La Rana en Monterroso

10 min Korte quiz over huiswerk en voorkennis

15 min hoofdstuk 6 van Don Quijote

20 min hoofdstuk 7, ziekte en dood

10 min Verbanden

10 min Afsluiting en samenvatting

10 min Huiswerk en vragen

Leerdoelen

• Ik kan uitleggen wat er gebeurt in hoofdstuk 6 en 7 van de aangepaste versie van Don Quijote.

• Ik kan beschrijven wie Augusto Monterroso is en waarom La Rana zo kort maar betekenisvol is.

• Ik kan verbanden noemen tussen Don Quijote, La Rana en Debí tirar más fotos.

Huiswerk vorige les - hoofdstuk 6 lezen, info opzoeken over fabels en Augusto Monterroso

MYP-concept - Communication; Related concept: Perspective

ATL-skill - thinking en communication skills

Totale tijd telt op tot 80 minuten. Houd tempo strak. Benoem dat leerlingen vandaag vooral verbanden leren leggen en hoofdstuk 6 en 7 inhoudelijk moeten kunnen navertellen.

Welke woorden koppel jij aan Don Quijote, La Rana en Monterroso?

Gebruik deze woordwolk als activering na de leerdoelen. Verwachte woorden: fantasía, realidad, rana, fábula, ironía, lector, interpretación, humor, tristeza. Vraag kort door: welke woorden passen bij meer dan één werk?

1. Wie was Augusto Monterosso?
   2. Wat typeerde zijn werk?

Monterroso en La Rana

Monterroso schrijft literaire teksten. In La Rana lijkt de tekst eenvoudig, maar debetekenis is niet direct. Daarom moet delezer zelf meerafleiden.

Monterroso schrijft

betekenis

lezer

afleiden

lange

moraal

schrijver

onthouden

De kernwoorden komen direct uit slides 2, 4 en 5: korte vorm, betekenis, actieve lezer, zelf afleiden.

1.Wat is een fabel?
2. Waarom is La Rana niet zomaar een gewone fabel?

Bespreek antwoorden klassikaal. Goede elementen: La Rana lijkt op een fabel door het dier en mogelijke les/kritiek, maar wijkt af doordat de moraal niet expliciet is en de lezer zelf moet interpreteren.

1. Augusto Monterroso nació en...

A

México

B

Guatemala

C

Honduras

1. Augusto Monterroso se marchó de Guatemala...

A

por motivos políticos.

B

por motivos laborales

C

por el trabajo de sus padres.

Su microrrelato El dinosaurio consta de solo diez palabras

A

verdadero

B

falso

7 palabras

Augusto Monterroso

• Schrijver van zeer korte literaire teksten

• Bekend om ironie en dubbelzinnigheid

• La Rana past bij het genre van de fabel en de miniatuurtekst

• Zijn werk vraagt een actieve lezer: weinig woorden, veel betekenis

Beperk je tot de informatie die nodig is voor de les: auteur van ultrakorte teksten, literaire scherpte, actieve interpretatie. Geen uitgebreide biografie nodig.

De beroemde zin

“Cuando despertó, el dinosaurio todavía estaba allí.”

Deze ene zin is beroemd omdat de lezer zelf betekenis moet maken.

Wie is wakker? Wat is er gebeurd? Waarom is de dinosaurus er nog?

Ook bij La Rana werkt Monterroso met weinig woorden en veel interpretatie.

De gebruiker vroeg expliciet om de eenzintekst van de schrijver te benoemen en te citeren. Leg uit dat extreme beknoptheid ook een literaire techniek is.

La Rana: wat valt op?

• Zeer korte tekst

• Speelt met verwachtingen van de lezer

• Lijkt eenvoudig, maar is niet eenduidig

• Past bij fabels: dieren, moraal, spiegel voor menselijk gedrag

• De betekenis zit niet alleen in wat er staat, maar ook in wat ontbreekt

Laat leerlingen zien dat lengte en eenvoud niet hetzelfde zijn. Zwakkere leerlingen kunnen focussen op letterlijke betekenis; sterkere leerlingen op interpretatie en stijl.

Fabel of iets anders?

• Een fabel gebruikt vaak dieren

• Er zit meestal een les of kritiek in

• Bij Monterroso is die les minder direct

• Daardoor moet de lezer meer zelf afleiden

Benadruk het verschil tussen klassieke fabels met duidelijke moraal en moderne, open literaire teksten. Dit helpt later bij het vergelijken met Don Quijote.

Hoofdstuk 6: Barcelona

In hoofdstuk 6 komt Don Quijote in Barcelona. Die stad is belangrijk omdat de wereld daar concreter en echter wordt. Zijn avonturen botsen minder met fantasie en meer met de werkelijkheid. Daardoor verandert ook hoe wij naar hem kijken.

Gebruik hier een korte inhoudelijke terugblik op het huiswerk. Laat leerlingen benoemen wat anders is aan Barcelona dan aan eerdere episoden.

Hoofdstuk 6: Barcelona

Antes de leer : 1-d, 2-e, 3-f, 4-c, 5-b, 6-a.

Después de leer :

Ejercicio 1 :

1. A

2. A

3. B

4. B

5. A

Gebruik hier een korte inhoudelijke terugblik op het huiswerk. Laat leerlingen benoemen wat anders is aan Barcelona dan aan eerdere episoden.

Barcelona als keerpunt

• Minder ruimte voor illusie

• Meer confrontatie met de echte wereld

• Don Quijote wordt kwetsbaarder

• De toon wordt serieuzer dan in eerdere hoofdstukken

Leg uit dat leerlingen niet alleen gebeurtenissen moeten kennen, maar ook het effect van de setting op het personage en de toon van het verhaal.

Van avontuur naar ontmaskering

Eerdere hoofdstukken draaien vaak om komische misverstanden en idealisme. In Barcelona wordt duidelijker dat Don Quijote niet alleen dapper, maar ook tragisch is. Zijn botsing met de werkelijkheid maakt het verhaal menselijker en pijnlijker.

Veel leerlingen onthouden vooral de grappige kanten van Don Quijote. Gebruik deze slide om het tragische element expliciet te maken.

In hoofdstuk 6 wordt gezegd door Don Jerónimo: ' hay siempre algo bueno en un libro malo'. Wat vind jij?

Hoofdstuk 7: ziekte en dood

• Don Quijote wordt ziek

• De illusiewereld valt weg

• Zijn einde is sober en ernstig

• De dood geeft het verhaal een andere betekenis

• De roman eindigt niet met een heldendaad, maar met menselijkheid
  

Antes de leer : 

Ejercicio 1 p. 84: 

1 – c , 2 – e, 3 – b, 4 – f, 5 – d , 6 – a

Houd het feitelijk en literair. Geen dramatisering nodig; focus op functie van het slot binnen het hele werk.

Waarom is dit einde belangrijk?

• Het slot maakt Don Quijote menselijk

• Fantasie beschermt hem niet meer

• De lezer kijkt anders terug op zijn avonturen

• Humor en verdriet komen samen

Laat leerlingen zien dat het einde terugwerkt op eerdere hoofdstukken: wat eerst alleen grappig leek, krijgt achteraf meer diepte.

Belangrijke lijn in Don Quijote

ideaalbeeld → botsing met werkelijkheid → verlies van illusie → ziekte en dood

Deze lijn helpt om hoofdstuk 6 en 7 te begrijpen. Het verhaal gaat niet alleen over avonturen, maar ook over de grens tussen verbeelding en werkelijkheid.

Gebruik de pijlen alleen omdat de ontwikkeling zelf hier de kern van de slide is. Verbind dit met de centrale vraag van de les.

¡A trabajar!

¿Qué? Don Quijote capítulo 7

¿Cómo?

1. Individualmente

2. En parejas

3. Con la profesora

Ayuda: diccionario/ traducciones online/ profesora

Al final: discutimos el contenido + ejercicio 1 p. 91

20

minute

00

second

+30 s

Hoofdstuk 7: ziekte en dood Ejercicio 1 p. 91

1. Hij ging naar bed 

2. Hij voelde zich erg verdrietig en kreeg koorts

3. De dokter voelde zijn pols en wist dat hij echt erg ziek was hij hoopte dat zijn geest gezond was.

4. “ Ik dank God omdat hij zoveel goeds aan mij heeft gegeven. Zijn vergevingsgezindheid heeft geen limiet.

5. Hij wil biechten en zijn testament maken.

6.  de priester, de geleerde Sancho Carrasco en de kapper.

7. Hij begon te huilen

8. Hij laat zijn vermogen aan zijn nicht, de salaris van de huisvrouw moet betaald worden + 20 gouden munten voor een jurk. Als zijn curators de auteur van de 2^e gedeelte van het boek Don Quijote leren kennen, moeten ze hem vertellen dat Don Quijote spijt heeft gekregen van al de avonturen die zogenaamd hij heeft geleefd en de auteur moest schrijven.

9. Dat er officieel geschreven moest worden dat Don Quijote op natuurlijke wijze dood was gegaan.

10. Zodat alle steden en dorpen zouden vechten om te zeggen dat Don Quijote daarvandaan kwam.

Houd het feitelijk en literair. Geen dramatisering nodig; focus op functie van het slot binnen het hele werk.

Hoe verandert het einde jouw blik op Don Quijote?

Bespreek vooral deze elementen: het einde maakt eerdere avonturen minder alleen grappig; humor en verdriet komen samen; de lezer kijkt anders terug op Don Quijote als mens.

Verband 1: werkelijkheid en verbeelding

• Don Quijote: hoofdpersoon ziet de wereld anders dan zij is

• La Rana: de lezer moet zelf invullen wat waar en bedoeld is

• Debí tirar más fotos: herinnering en verlies kleuren hoe je naar de werkelijkheid kijkt

Omdat de derde tekst niet verder is gespecificeerd, blijf op algemeen en verantwoord niveau: herinnering, perspectief, verlies. Vermijd oncontroleerbare details.

Verband 2: korte vorm, grote lading

De drie werken gebruiken een compacte vorm om veel op te roepen. Bij Monterroso gebeurt dat in enkele regels, bij een lied of korte tekst via beelden en herhaling, en bij de aangepaste Don Quijote via een vereenvoudigde maar betekenisvolle verhaallijn.

Benadruk dat 'kort' niet gelijkstaat aan 'oppervlakkig'. Dit is nuttig voor zowel literatuurbegrip als leesmotivatie.

Verband 3: toon en emotie

• Don Quijote: humor én verdriet

• La Rana: ironie en afstand

• Debí tirar más fotos: nostalgie en gemis

• In alle drie zit meer gevoel onder de oppervlakte

Laat near natives nuances in toon benoemen: ironie, melancholie, tragiek. Zwakkere leerlingen kunnen werken met kernwoorden per tekst.

Verband 4: perspectief van de lezer

Deze werken vragen allemaal iets van de lezer. Je moet niet alleen volgen wat er letterlijk staat, maar ook interpreteren: wat wordt gesuggereerd, wat ontbreekt, en waarom heeft de schrijver daarvoor gekozen?

Dit is een kernslide voor literair lezen in het vak Spaans: betekenis ontstaat in de ontmoeting tussen tekst en lezer.

Zo kun je vergelijken

Voorbeeld

Thema: werkelijkheid en verbeelding

Toon: humor, ironie of melancholie

Effect: de lezer moet verder denken dan de letterlijke tekst

• thema

• toon

• perspectief

• vorm

• effect op de lezer

Let op

Gebruik deze dia als kader voor klassikale vergelijking. Dit ondersteunt ook zwakkere leerlingen met een vaste analysemanier.

Hoe zou je de lesinhoud van vandaag samenvatten?

Resumen

Hoofdstuk 6 en 7 van Don Quijote laten een verschuiving zien van avontuur naar werkelijkheid, kwetsbaarheid en dood. La Rana en de beroemde miniatuurteksten van Monterroso tonen hoe weinig woorden veel betekenis kunnen dragen. De drie werken hangen samen doordat ze spelen met perspectief, interpretatie en de afstand tussen wat zichtbaar is en wat eronder ligt.

Gebruik dit als afrondende synthese voordat je naar huiswerk gaat. Controleer mondeling of leerlingen de drie verbanden kunnen noemen.

Welk verband geldt voor alle drie de werken?

A

Duidelijke moraal voorop

B

Lezer moet interpreteren

C

Alleen humor zonder emotie

D

Volledig realistisch verteld

Sluit aan bij slides 12 t/m 16: perspectief, interpretatie, toon en wat onder de oppervlakte ligt.

Verbanden tussen de werken

In Don Quijote botstverbeelding met werkelijkheid. In La Rana moet de lezer veel zelfinterpreteren. In Debí tirar más fotos kleurenherinnering en verlies het beeld van dewerkelijkheid.

verbeelding

interpreteren

herinnering

werkelijkheid

hoofdpersoon

samenvatting

hoofdstuk

moraal

Echoot de formuleringen van slides 12 en 16. Let op dat leerlingen onderscheid maken tussen verbeelding, interpretatie, herinnering en werkelijkheid.

Welk verband tussen de drie werken vind jij het sterkst?

Sterke antwoorden noemen minstens twee vergelijkingspunten uit slide 16, zoals thema, toon, perspectief, vorm of effect op de lezer, en leggen een concreet verband.

Wat uit deze les ga je het best onthouden?

Exit ticket zonder goed/fout. Gebruik antwoorden om te bepalen wat volgende les herhaald moet worden: hoofdstuk 6/7, Monterroso of verbanden leggen.

Wat hielp jou vandaag het meest om verbanden te zien?

Laat leerlingen kort benoemen welke werkvorm hielp: quiz, samenvatting, vergelijking, citaat, schema. Dit geeft input voor vervolgles en differentiatie.

Woordenlijst

fábula - kort verhaal, vaak met dieren, met een les of kritiek

ironía - je bedoelt meer of iets anders dan je letterlijk zegt

interpretación - de betekenis die een lezer aan een tekst geeft

realidad - de werkelijke wereld

imaginación - wat iemand bedenkt of verbeeldt

tono - de sfeer of gevoelskleur van een tekst

perspectiva - het standpunt van waaruit je iets bekijkt

Woordenlijst

nostalgia - gevoel van verlangen naar vroeger

pérdida - verlies

resumen - samenvatting

capítulo - hoofdstuk

lector - lezer

significado - betekenis

moral - les of boodschap van een verhaal

Huiswerk

• Leer de besproken leerstof van vandaag.

• Bekijk je aantekeningen en de samenvatting opnieuw.

• Bereid vragen voor over Don Quijote, La Rana of de verbanden tussen de teksten.

• Leer voor de toetsen van volgende week!

Laatste dia volgens de opgegeven wens. Verzin geen extra methodepagina's of onbekende opdrachten.