5.1 De renaissance

De opkomst van het protestantisme leidt tot de stichting van een Nederlandse staat
1 / 30
next
Slide 1: Slide
GeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

This lesson contains 30 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min

Items in this lesson

De opkomst van het protestantisme leidt tot de stichting van een Nederlandse staat

Slide 1 - Slide

5.1 De Renaissance 

Slide 2 - Slide

KA 
1. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance. 
2. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.
3. het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling. 

Slide 3 - Slide

Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je uitleggen:
  • Welk mens- wereldbeeld ontstond in Italië
  • Hoe kunstenaars en geleerden de klassieke oudheid gingen navolgen.
  • Hoe de renaissance werd verspreid

Slide 4 - Slide

Wat weet jij eigenlijk van Renaissance?

Slide 5 - Mind map

Typisch Middeleeuwse kunst 
Kunst in de Renaissance

Slide 6 - Slide

Nieuw mens- en wereldbeeld
Noord-Italiaanse stadstaten maakten een enorme groei door:
  • Economie: Groeiende handel met Midden-Oosten en rijke Vlaamse handelssteden.
  • Politiek: Noord-Italiaanse stadstaten maakten zich los van de Duitse keizer en de Paus.
  • Cultureel: Na val Constantinopel brachten geleerden Grieks/Romeinse kennis met zich mee 
  • Nieuwe manier van denken: 
  • Middeleeuwen: Memento Mori (gedenk te sterven)  --> Renaissance: Carpe diem (pluk de dag) 
  • Renaissance = 'Wedergeboorte' van de Klassieke Oudheid
  • 'Waarom in Italië?'

Slide 7 - Slide

Noem een oorzaak van het ontstaan van de renaissance in Italië.

Slide 8 - Open question

Navolging van de oudheid
  • Nieuwe belangstelling voor  klassieke erfgoed (nalatenschap).
    = Renaissance (wedergeboorte)  
  • Architectuur en kunst op basis van de klassiekè vormentaal.
  • De Italiaanse kunstenaars bestudeerden het klassieke erfgoed om de klassieke kunst te evenaren en te overtreffen.
  • Renaissance kunstvormen waren: 
  • Realistisch
  • Voor het vermaak
  • Meer aandacht voor kleuren, diepte en perspectief
  • Onderwerpen gericht op de Oudheid / in de stijl van de Oudheid 
Beeldhouwers onderzochten de anatomie, houdingen en gezichtsuitdrukkingen van mensen om personages levensecht te kunnen uitbeelden. Een hoogtepunt werd het werk van Michelangelo. Zijn gebeeldhouwde figuren zagen er mooier en volmaakter uit dan echte mensen. Het idee dat ze een verbeterde versie van de natuur creëerden, maakte dat beeldhouwers en schilders niet meer werden gezien als ambachtslieden, maar als kunstenaars die boven gewone mensen verheven waren. 

Slide 9 - Slide

De ontdekking van het perspectief droeg ook bij aan een vernieuwing in de schilderkunst. Renaissanceschilders als Leonardo da Vinci maakten realistische, schijnbaar driedimensionale schilderijen. Ze bestudeerden de natuur om deze zo perfect mogelijk af te beelden. Leonardo sneed in lijken om te zien hoe het menselijk lichaam in elkaar zat en maakte honderden gedetailleerde tekeningen van skeletten en lichaamsdelen. Dit soort onderzoek was een voorbeeld van de nieuwe wetenschappelijke belangstelling die begon te ontstaan.

Slide 10 - Slide

Het orgineel:
rond 120 na Chr.
De kopie:
rond 1580 na Chr.

Slide 11 - Slide





Sint-Pietersbasiliek, Rome

Slide 12 - Slide

Slide 13 - Slide

Slide 14 - Slide




Leonardo da Vinci



Homo universalis (Universele mens)

Slide 15 - Slide

Slide 16 - Slide

Slide 17 - Slide

Slide 18 - Slide

Slide 19 - Slide

Slide 20 - Slide

Slide 21 - Slide

Slide 22 - Slide

Humanisme
  • Geleerden gingen ook de oudheid bestuderen. Schrijvers en denkers zagen klassieke auteurs als geestverwanten. 
 
  • Schrijvers en denkers noemden zich humanisten: geleerden die vanaf omstreeks 1500 klassieke teksten bestudeerden. 
  • Humanisten wilden de wereld verklaren op een rationele manier. 
Bouwmeester Brunelleschi 
Deze muurschildering toont hoe bouwmeester Filippo Brunelleschi een model van de San Lorenzokerk aan financier Cosimo de Medici geeft. In het ontwerp van de kerk gebruikte Brunelleschi de klassieke vormentaal: zuilen, ronde bogen en kroonlijsten. Hij kende de klassieke erfenis goed. Rond 1400 was hij naar Rome gereisd om de ruïnes van antieke gebouwen te bestuderen. Hij groef de resten uit, nam hun maten op en tekende ze na.

Slide 23 - Slide

Omstreeks 1500 begon een nieuw tijdperk, waarvoor drie historische begrippen worden gebruikt. Geef aan:
– welke begrippen dat zijn en
– welke verandering daarmee wordt uitgedrukt ten opzichte van de middeleeuwen.

Slide 24 - Open question

Geleerden die klassieke teksten bestudeerden, noemde zich humanisten. Geef aan:
a wat ze met die naam bedoelden en
b wat ze met hun studie wilden bereiken.

Slide 25 - Open question

Verspreiding over Europa
In de 16e eeuw werd de renaissance over Europa verspreid. Wedergeboorte oorspronkelijk christendom i.p.v. klassiek verleden. 
  • De belangrijkste vertegenwoordiger van dit christelijk humanisme was Erasmus. Hij zocht het zuivere christendom en uitte zijn kritiek op misstanden in het boek Lof der zotheid (1511). Hij ontdekte dat de Vulgaat (= officiële Bijbel) vol vertaalfouten stond 

Slide 26 - Slide

Beschrijf het mens- en wereldbeeld:
- van de middeleeuwers in het algemeen en
- van de elite in Italiaanse steden in de 15e en 16e eeuw.

Slide 27 - Open question

a Noem een beeldelement waarmee het schilderij overeenkomt met middeleeuwse schilderijen.
b Noem een beeldelement waarmee het schilderij afwijkt van middeleeuwse schilderijen.

Slide 28 - Open question

Leg uit dat de afbeelding past bij beide kenmerkende aspecten van deze paragraaf.

Slide 29 - Open question

Maken 5.1 
OZK: 1, 4, 5b
HD: 2, 3, 5, 7, 10b

Slide 30 - Slide