1. Kolonisatie

• Geschiedenis
• Hoger onderwijs

Start to think

Wat typeert de Europese cultuur? 

Wat maakt ze verschillend van andere? Welke invloeden op de wereld?

Ga naar 'discussies op leho' en vul je mening aan  bij de vragen

Doe dit in de eerste les en na de lessenreeks Geschiedenis 4

Impressies van kolonisatie (1914: 84% Europese wereld)

Welk land is volgens jou nooit een Europese kolonie geweest (16de eeuw-1976)?

Kolonisatie in historisch perspectief

"Kolonisatie is niet alleen een historisch feit, maar ook een complex proces dat diep ingrijpt in de culturen en levens van zowel de koloniserende als de gekoloniseerde samenlevingen."

Wanneer begon de Europese kolonisatie van Amerika?

1. 1607
2. 1804
3. 1492
4. 1776

Welk continent werd het meest beïnvloed door de kolonisatie van Amerika?

1. Oceanië
2. Afrika
3. Europa
4. Azië

Welk land was het eerste om Amerika te koloniseren?

1. Engeland
2. Spanje
3. Frankrijk
4. Nederland

Welke conquistador veroverde het Inca-rijk?

1. Pedro de Alvarado
2. Vasco da Gama
3. Francisco Pizarro
4. Hernán Cortés

Wie was de bekendste conquistador van het Azteekse rijk?

1. Hernán Cortés
2. Pedro de Alvarado
3. Vasco Núñez de Balboa
4. Francisco Pizarro

Kolonisatie?

Het proces waarbij een land of gebied wordt bezet, gecontroleerd en bestuurd door mensen van een externe macht. Dit kan gepaard gaan met migratie van de koloniserende bevolking naar het bezette gebied, exploitatie van natuurlijke hulpbronnen, en culturele assimilatie van de inheemse bevolking. 

Leestip: https://www.belvue.be/media/documents/documents/BEL-EDUC20FICHES-Koloniaal20debat-Leerkrachten.pdf

Conquistadores

* Motivatie: ze werden gedreven door de "drie G's": goud (rijkdom), glorie (persoonlijke roem) en God (het verspreiden van het christendom).

* Beroemde conquistadores 

Hernán Cortés: veroverde het Azteekse Rijk in Mexico (1519–1521).

Francisco Pizarro: onderwierp het Incarijk in Peru (vanaf 1532).

Vasco Núñez de Balboa: de eerste Europeaan die de Grote Oceaan bereikte via Amerika.

Redenen om te koloniseren?

* Economische motieven: kapitalisme 

* Politieke motieven:  imperialisme en concurrentiestrijd tussen de Europese landen

* Culturele motieven: nationalistische suprematie en racisme

Welk Amerikaans voedsel werd snel populair in Europa?

1. Druif
2. Tomaten
3. Perzik
4. Appel

Welk Amerikaans gewas had een grote impact op de Europese keuken?

1. Chili
2. Amandel
3. Pruim
4. Kers

Welk gewas werd niet oorspronkelijk in Europa geteeld?

1. Maïs
2. Gerst
3. Tarwe
4. Haver

Welk voedingsmiddel werd geïntroduceerd vanuit Amerika?

1. Aardappel
2. Wortel
3. Broccoli
4. Rijst

Economisch impact 

* Driehoekshandel (Atlantisch systeem) en andere handelsnetwerken

* Grote handelscompaniën en handelsmonopolie

* Plantagesysteem 

* Technologische en wetenschappelijke innovaties

* Concurrentiestrijd tussen mogendheden (conflicten)

* Start globalisering/mondialisering

Plantagesysteem (15de-19de eeuw)

 * Koloniale landbouwmethode gericht op grootschalige monocultuur (koffie, suiker, katoen) in tropische gebieden, voornamelijk voor export naar Europa.

* Afhankelijk van een grote groep ongeschoolde arbeiders.  Systeem gebaseerd op de inzet van slaven en later contractarbeiders.

* In de 19e eeuw door een combinatie van economische veranderingen, morele afkeer (abolitionisme) en opstanden grotendeels afgevoerd

Trans-atlantische slavenhandel

* Hoofdrolspelers waren Portugal (en later Brazilië), Spanje, Groot‑Brittannië, Frankrijk, de Republiek der Nederlanden, de Verenigde Staten en in kleinere mate Denemarken.

* Over de hele periode (ca. 1500–1867) zijn ongeveer 12 miljoen Afrikanen over de Atlantische Oceaan verscheept, waarvan circa 10–11,5 miljoen levend in Amerika aankwamen (ca 15% overleefde overtocht niet).

*Naar Brazilië en de Caraïben ging elk ongeveer 35–40% van de mensen; slechts rond 5% kwam in wat later de Verenigde Staten werd terecht.

* Havana was in de 18de en vooral 19de eeuw een cruciale draaischijf in de trans‑Atlantische slavenhandel naar Cuba en Spaans‑Amerika, nauw verbonden met de groei van de suikereconomie op het eiland

Het systeem: kapitalisme

Geef twee kenmerken van het kapitalisme
geen zinnen, enkel kernbegrippen
(je mag uiteraard AI gebruiken)

Perceptie van kolonisatie doorheen de tijd

* 16de -19de eeuw: beschavingsopdracht/economisch wingebied/ontstaan machtsblokken

* 20ste eeuw: dekolonisatie en groeiend besef en verzet vanaf WOI, globalisering van kapitalisme in weerwil van andere systemen

* 21ste eeuw: moreel besef en herstelexcuses voor historische kolonisatie. hard power or soft power? terugkeer naar vroegere tijden en imperialisme? nieuwe machtsblokken?

“Racisme is niet het gevolg van kolonialisme, kolonialisme is het gevolg van racisme.” (P. Verlinden)
Hoe zou jij het begrip 'racisme' historisch aankaarten in je les?

De plannen

reeds bekend in 2023 in dit lijvig document?

History will tell

https://static.heritage.org/project2025/2025_MandateForLeadership_FULL.pdf

Beelden van kolonisatie