6
Meetkunde vlakke figuren
Paragraaf 6.2
Meetkunde vlakke figuren: examenopgaven
Tent, dak, tv en atletiekbaan: kun jij de meetkunde van het examen aan?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)
6
Meetkunde vlakke figuren
Paragraaf 6.2
Meetkunde vlakke figuren: examenopgaven
Tent, dak, tv en atletiekbaan: kun jij de meetkunde van het examen aan?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, hoofdstuk 6 Meetkunde vlakke figuren, paragraaf 6.2 Meetkunde vlakke figuren: examenopgaven. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
6.2 Meetkunde vlakke figuren: examenopgaven
Leerdoelen
6.2.1
Je kunt opgaven met hoeken, Pythagoras en goniometrie in meerdere stappen oplossen.
6.2.2
Je kunt oppervlakte en omtrek van samengestelde figuren met een cirkel berekenen.
6.2.3
Je kunt laten zien dat een uitkomst klopt en je antwoord toelichten.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Startvraag
De tent
De voorkant van een tent is een gelijkbenige driehoek met een tophoek van 80°. Hoe groot is een hoek onderaan?
40°
50°
80°
100°
De hoekensom is 180°, de twee hoeken onderaan zijn gelijk: (180° − 80°) : 2 = 50°. 40° is 80° : 2, het halveren van de tophoek. 80° herhaalt de tophoek. 100° is wat overblijft voor de twee onderste hoeken samen. Doorvraag: wat is de tophoek als de hoeken onderaan 65° zijn? (50°) Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Voorbeeldopdracht 1
Een dak is 8 m breed. De nok ligt 2,5 m boven de muren (figuur). Laat zien dat de dakrand ongeveer 4,7 m is en bereken de dakhelling.
gegeven
halve breedte = 8 : 2 = 4 m
hoogte nok = 2,5 m
uitwerking
dakrand² = 4² + 2,5² = 16 + 6,25 = 22,25
dakrand = √22,25 ≈ 4,7 m
tan α = 2,5 : 4 = 0,625
α = tan⁻¹(0,625) ≈ 32,0°
antwoord
Dakrand 4,7 m, dakhelling 32,0°
Bij 'laat zien dat' reken je de gegeven uitkomst na met een volledige berekening en eindig je met een afgeronde waarde. De symmetrie van het dak laat je de breedte halveren: wie met 8 m rekent, krijgt 8,4 m. Wie sin of cos gebruikt in plaats van tan, heeft de zijden verkeerd gekozen: hier zijn overstaand (2,5) en aanliggend (4) bekend. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Zo pak je een examenvraag aan
Bereken: laat je berekening zien, ook de tussenstappen.
Licht toe: schrijf in een of twee zinnen waarom het zo is.
Laat zien dat: reken met de gegeven uitkomst en toon dat het klopt.
Geen figuur? Maak een schets en zet alle gegevens erin.
Rond pas aan het eind af, zoals gevraagd.
Dit is geen nieuwe stof maar een werkwijze. Laat leerlingen een eigen opgave uit de vorige les kiezen en hardop vertellen welke van de vijf stappen ze nodig hadden. Veel punten gaan op een examen verloren door tussenstappen weglaten of te vroeg afronden. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Opdrachten Kennis
1
Hoeveel symmetrieassen heeft een rechthoek (geen vierkant), en is hij puntsymmetrisch?
1 as, niet puntsymmetrisch
2 assen, niet puntsymmetrisch
4 assen, puntsymmetrisch
2 assen, puntsymmetrisch
Een rechthoek heeft 2 symmetrieassen (de lijnen door de middens van de overstaande zijden) en is puntsymmetrisch om het snijpunt van de diagonalen. Een vierkant heeft 4 assen: dat is de reden voor de afleider met 4 assen. De diagonalen zijn bij een rechthoek geen symmetrieassen, een veelgemaakte denkfout.
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Opdrachten Toepassing
2
DE is evenwijdig aan BC. Hoek A = 48° en hoek ADE = 71°. Hoe groot is hoek C?
61°
71°
109°
132°
Hoek ADE en hoek ABC zijn F-hoeken, dus hoek B = 71°. Dan hoek C = 180° − 48° − 71° = 61°. 71° is hoek B zelf, waar het gevraagd wordt hoek C. 109° is 180° − 71°: de naastgelegen hoek. 132° is 180° − 48°: het derde stukje van de hoekensom vergeten. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Opdrachten Toepassing
3
Bereken de lengte van de diagonaal van dit tv-scherm in cm (1 decimaal).
De diagonaal is de schuine zijde van een rechthoekige driehoek met zijden 124 en 70 cm: 124² + 70² = 15.376 + 4.900 = 20.276, de wortel daarvan is 142,4 cm. Wie 124 + 70 = 194 noemt, telt de zijden op. Wie de wortel vergeet, antwoordt 20.276. Wie 124² − 70² doet, krijgt 102,3 en zoekt een rechthoekszijde terwijl de schuine zijde gevraagd is. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Opdrachten Toepassing
4
Een baan bestaat uit een rechthoek met twee halve cirkels. Bereken de omtrek in hele meters.
De twee halve cirkels vormen samen een hele cirkel met diameter 40 m, dus omtrek π · 40 ≈ 125,7 m. Daarbij komen de twee rechte stukken van 60 m: 120 + 125,7 = 245,7, afgerond 246 m. Wie 2 · 60 + 2 · 40 = 200 rekent, vergeet de bochten. Wie π · 20 neemt (straal als diameter), komt op 120 + 62,8 = 182,8 m. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Opdrachten Toepassing
5
Zet de oppervlakten van klein naar groot.
De oppervlakten zijn 19,6 cm², 22,5 cm², 24 cm², 25 cm² en 28,3 cm². Reken ze eerst allemaal uit. Wie bij de eerste cirkel de diameter als straal gebruikt, krijgt 78,5 cm² en zet hem achteraan. Wie bij de driehoek het ½ vergeet, krijgt 45 cm².
Reken met de schaal 1 : 200 en met de vergroting.
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Opdrachten Toepassing
6
Een gebouw is 36 m hoog. Op schaal 1 : 200 is de maquette 18 cm hoog.
Zijn alle lengtes 3 keer zo groot, dan wordt de oppervlakte 9 keer zo groot.
36 m = 3600 cm, en 3600 : 200 = 18 cm. De oppervlakte groeit met k² = 3² = 9. Afleiders: 6 komt van 36 : 6 zonder de schaal te gebruiken, 36 is de hoogte zelf, 1800 komt van 36 m in cm delen door 2. Wie bij de oppervlakte 3 kiest, vermenigvuldigt met k in plaats van k².
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Opdrachten Toepassing
★ 7
Dakvlak: gelijkbenig trapezium. Bereken de oppervlakte in m² (1 decimaal).
Stap 1: aan elke kant steekt (12 − 7) : 2 = 2,5 m uit. Stap 2: de hoogte is 2,5 · tan 56° ≈ 3,71 m. Stap 3: oppervlakte = ½ · (12 + 7) · 3,71 ≈ 35,2 m². Wie het ½ vergeet, komt op 70,4 m². Wie sin of cos gebruikt, kiest de verkeerde zijden: 2,5 m is aanliggend aan 56° en de hoogte is overstaand. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
V E R D E R K I J K E R
De hoekensom van een veelhoek
Trek vanuit één hoekpunt van een zeshoek alle diagonalen: je krijgt 4 driehoeken, dus de hoekensom is 4 · 180° = 720°. Voor een n-hoek is dat (n − 2) · 180°. Een regelmatige zeshoek heeft hoeken van 720° : 6 = 120°. Wat zijn de hoekensom en één hoek van een regelmatige achthoek?
Een achthoek geeft 6 driehoeken, dus 6 · 180° = 1080°, en bij een regelmatige achthoek is één hoek 1080° : 8 = 135°. Controle bij een vierhoek: (4 − 2) · 180° = 360°, klopt met wat leerlingen al weten. Mooie brug naar de buitenhoek: bij elke regelmatige veelhoek tellen de buitenhoeken op tot 360°. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 6
Paragraaf 6.2
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
6.2.1 Meerstapsopgaven oplossen
6.2.2 Oppervlakte en omtrek
6.2.3 Laat zien dat en licht toe
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp