7.4 De bouw van het heelal/ kader gemengd

7.4 De bouw van het heelal
1 / 19
next
Slide 1: Slide
Mens & NatuurMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 2

This lesson contains 19 slides, with text slides and 3 videos.

time-iconLesson duration is: 45 min

Items in this lesson

7.4 De bouw van het heelal

Slide 1 - Slide

Leerdoelen
7.4.1 Je kunt uitleggen wat een ster is en dat de zon eigenlijk maar een heel gewone ster is.
7.4.2 Je kunt sterren, planeten en sterrenbeelden vinden met behulp van een sterrenkaart.
7.4.3 Je kunt uitleggen wat een sterrenstelsel is en wat je kunt zien van ‘ons eigen sterrenstelsel’.
7.4.4 Je kunt beschrijven wat de Melkweg is.
7.4.5 Je kunt beschrijven hoe het heelal is opgebouwd en dat de afstanden tussen de sterren en de aarde enorm verschillen.
7.4.6 Je kunt uitleggen wat exoplaneten zijn en hoe ze door sterrenkundigen worden opgespoord. (PLUS)

Slide 2 - Slide

planning
uitleg 7.4 de bouw van het heelal.
Zelfstandig werken
Afsluiting

Slide 3 - Slide

De sterren aan de hemelbol lijken allemaal op dezelfde afstand te staan. In werkelijkheid staan sommigen enorm ver weg en anderen een stuk dichterbij. Zelfs de sterren van één sterrenbeeld kunnen heel ver van elkaar verwijderd zijn.

Slide 4 - Slide

Wat is een ster dan?
Een bolvormig hemellichaam, bestaande uit gassen die met elkaar reageren en waarbij licht en warmte ontstaat. 

De dichtstbijzijnde andere ster is
Proxima Centauri.
Deze staat op 40.000.000.000 km van de zon.  
Waarom zie je Proxima zo klein als ze het dichts bij staat?

Slide 5 - Slide

Rigel
Sterren zijn niet allemaal even groot. De diameter van Betelgeuze is meer dan duizend keer groter dan die van de zon. Er zijn ook sterren die kleiner zijn dan de zon.
Sterren hebben niet allemaal dezelfde kleur. Er zijn rode sterren, zoals Betelgeuze. Deze rode kleur kun je duidelijk zien als je (’s winters) naar het sterrenbeeld Orion kijkt. Ook kun je dan zien dat de ster Rigel een heel andere kleur heeft: blauwwit.

Slide 6 - Slide

Slide 7 - Video

Sterrenbeelden
Een groepje sterren die een
zelfde vorm en grootte hebben en
waar wij een vorm in herkennen. 

Slide 8 - Slide

Sterrenkaart
Een sterrenkaart is een weergave van de sterrenhemel bij een wolkeloze nacht. De sterren worden op zo’n kaart weergegeven als kleine cirkeltjes. Hoe helderder een ster eruitziet, des te groter is het cirkeltje op de kaart. 

Een sterrenkaart laat een momentopname zien. Hij geeft de sterrenhemel weer op één bepaald moment en vanaf één bepaalde plaats.

Slide 9 - Slide

Slide 10 - Video

De melkweg

Slide 11 - Slide

Slide 12 - Video

Slide 13 - Slide

Sterrenstelsels

Slide 14 - Slide

Exoplaneten
Het zonnestelsel is niet uniek in het heelal. Er zijn veel meer sterren die een of meer planeten hebben. Planeten rond andere sterren dan de zon worden exoplaneten genoemd. Het Griekse woord ‘exo’ betekent buiten. Exoplaneten worden zo genoemd omdat ze buiten ons zonnestelsel zijn. De eerste exoplaneet werd ontdekt in 1992. Eind 2020 waren er meer dan vierduizend exoplaneten bekend.

Slide 15 - Slide

Sterrenkundigen kunnen exoplaneten niet rechtstreeks waarnemen. Daarvoor weerkaatst zo’n planeet niet genoeg licht naar de aarde. In plaats daarvan kijken sterrenkundigen naar het licht van de ster waar de exoplaneet omheen draait. Kleine veranderingen in dat licht kunnen de aanwezigheid verraden van een of meer exoplaneten.

Een telescoop meet de hoeveelheid licht die een ster uitstraalt. Als er een exoplaneet voor de ster langs beweegt, ontstaat er een ‘dipje’ in de hoeveelheid licht (afbeelding 7). Eén omlooptijd later ontstaat er weer zo’n dipje en nog een omlooptijd later weer een. Voor sterrenkundigen vormt zo’n serie dipjes het bewijs dat er een exoplaneet rond de ster draait.
Helderheid

Slide 16 - Slide

Opdrachten maken
Wat: maak opdracht 1 t/m 11
Hoe: samenwerken mag op fluistertoon
Hulp: docent
Tijd:  tot 5 minuten voor einde les
Huiswerk: opgave 1 t/m 11 van paragraaf 7.4
Klaar?: Aan de slag met Test Jezelf online

Slide 17 - Slide

Aan het werk!
Wat? 7.4 De bouw van het heelal - opdrachten 1 t/m 8
 Waar? online boek via magister of in jouw boek.

Hoe? Als het bord op rood staat werk je alleen en in stilte.
Als het bord op groen staat mag je fluisterend overleggen met je buurman. 
Heb je vragen? Steek je hand op en ik kom bij je. 
Klaar? maken test jezelf online van §7.4
Tijd over? Test jezelf maken van  §7.4

timer
1:00

Slide 18 - Slide

Onthoud
• Een ster is een enorme bol gloeiend hete gassen. De zon is de ster die het dichtst bij ons staat.
• Met een sterrenkaart kun je vinden waar aan de hemel sterren, planeten en sterrenbeelden staan op een bepaald tijdstip.
• Met een goede telescoop kun je veel sterrenstelsels aan de hemel ontdekken. Van ons eigen sterrenstelsel (de Melkweg) zie je de losse sterren die dicht bij ons staan en de Melkweg zelf als een band van licht.
• In het heelal zijn miljarden sterrenstelsel zichtbaar. De afstanden van de aarde tot de sterren verschillen enorm.

Slide 19 - Slide