IFFR | Connect & Interact - vo bovenbouw & mbo - short films | les na het filmbezoek

• Kunst
• Nederlands
• +1
• MBO
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Middelbare school
• Leerroute n1
• Leerroute n2
• Leerroute n3

Instructions

Het kan handig zijn om deze LessonUp als PDF op te slaan. Zo heb je alle aantekeningen bij de hand, als je de les geeft. Veel plezier!

Connect & Interact

vo/ mbo

les na de film

Deze LessonUp is gemaakt door IFFR en te geven in de klas na het filmbezoek.

Lesindeling:

1. introductie les en terugblik

2. nabespreken thema en film(s)

3. aan de slag met het thema nav Desi Oon

4. filmanalyse en -theorie over 'montage' en hoe je dit kunt gebruiken bij het maken van een film

5. reflectie en afsluiting 

Duur van de les: 45 - 60 minuten.

Voorbereiding

Het is fijn om de les vooraf al een keer door te nemen. Voor de maak-opdracht heb je materialen nodig. Verzamel deze voorafgaand aan de les. 

Benodigdheden

Opdrachten: Pen en papier (slide 5), te;efoon/tablet/camera + basis montage software of app zoals Capcut of Imovie (slide 10).

Thema 

Connect & Interact (verbinden, contact maken, uitwisselen en van elkaar leren).

Leerdoel

• reflecteren op het filmbezoek;
• nadenken over montage;
• creatief bezig zijn;
• kritisch leren kijken en nadenken over wat je ziet.
  
  

Tip: Zet de notities aan door op het icoon met het schrijfblokje onderin de balk te klikken. Bekijk de notities vooraf of print ze uit. Hierin staat extra informatie. 

Heb je nog niet eerder met LessonUp gewerkt? Hier vind je aanvullende informatie.

Opdracht

Dit is een doe-opdracht

Gesprek

Ga met elkaar in gesprek over het onderwerp

Legenda

Vraag

Dit is een vraag

Kijken

Dit is een kijk-opdracht

Legenda

LessonUp maakt gebruikt van iconen. Deze worden hotspots genoemd.

Hier staat een overzicht van de betekenis van alle iconen in LessonUp. Zodra je op een icoon klikt, verschijnt er een tekst.  

Wat gaan we doen / leren?

Leerdoel toevoegen

Dit gaan we deze les doen

We gaan;

• terugkijken op het filmbezoek
  
• zelf nog een keer aan de slag met het thema
  
• inzoomen op 'montage'
  
• deze lessenreeks afronden

(vervolg) Introductie

Vertel de leerlingen

Dit gaan we deze les doen (hotspot)

We gaan;

• terugkijken op het filmbezoek;
• zelf nog een keer aan de slag met het thema;
• inzoomen op 'montage';
• deze lessenreeks afronden.

1. Barbed Wire

2. the Stroke

3. Mawtini

4. Desi Oon

Connect & Interact

Eerste indrukken: wat vond je van het filmbezoek?

Welk van deze films is je het meest bijgebleven?

In welke film zag je het thema het best terug?

Welke film heeft je het meest verrast?

Welk type film spreekt je het meest aan? Welk het minst?

Terugblik filmprogramma

Vertel de leerlingen

Jullie bekeken de volgende korte films:

• Barbed Wire (fictie)
• the Stroke (experimenteel, animatie)
• Mawtini (animatie, documentaire)
• Desi Oon (animatie)

Vraag de leerlingen (hotspots)

• Eerste indrukken: wat vond je van het filmbezoek?
• Welk van deze films is je het meest bij gebleven?
• In welke film zag je het thema 'Connect & Interact' het best terug?
• Welke film heeft je het meest verrast?
• Welk type film (animatie, fictie, documentaire, experimenteel) spreekt je (op dit moment) het meest aan? En welke het minst?

Vraag de leerlingen hun antwoorden toe te lichten en te onderbouwen.

Van ambacht naar fast fashion

Beantwoord de volgende vragen:

• Wat is fast fashion?
  
  
• Noem 2 voorbeelden.
  
  
• Op welke manier heeft fast fashion invloed op mens en milieu?
  
  
• Wat is iets dat je deze week kunt doen om een positief verschil te maken met betrekking tot de fast fashion trend? 
  

Verdieping van de opdracht

• Als je een film zou maken over dit onderwerp, wat zou je dan laten zien? 
  
  
• Zou je kiezen voor een fictie film of documentaire? Waarom? En in het geval van fictie: welk genre?

Presenteren

Deel je antwoorden met de klas.

Verwerking van het thema aan de hand van 'Desi Oon'

Vertel de leerlingen
In de film Desi Oon staat de connectie en interactie tussen de mensen en de lokale schapen centraal. De film draait om het vieren, behouden én promoten van de rijke Indiaanse wolambacht. In de film zagen we hoe de lokale wol verwerkt werd tot kleding, kleden, stoffen en decoratie. Aan het eind van de film leerden we ook dat veel van de inheemse wol jaarlijks weggegooid wordt, terwijl er tegelijkertijd ook 80 miljoen kilo aan goedkope acryl wol wordt geïmporteerd. De groeiende industrialisatie zet de oude ambachten en het lokale ecosysteem onder druk. 

Ook in Nederland heeft ambacht door de jaren heen op veel plekken plaats moeten maken voor geïndustrialiseerde alternatieven, met kleding als duidelijk herkenbaar voorbeeld. 

Opdracht (hotspot): van ambacht naar fast fashion (nadenken over en reflecteren op fast fashion).

Beantwoord de volgende vragen:

• Wat is fast fashion?
  _{Noem 2 voorbeelden.}
• Op welke manier heeft fast fashion invloed op mens en milieu?
  _{(sociaal, economisch, cultureel, ecologisch, etc)}
• Wat is een actie die je deze week zou kunnen doen om een positief verschil te maken met betrekking tot de fast fashion trend? 

Verdieping (hotspot +)

• Als je een film zou maken over dit onderwerp, wat zou je dan laten zien? 
• Zou je kiezen voor een fictie film of documentaire? _{Waarom? En in het geval van fictie: welk genre?}

Variatie: Laat de leerlingen een social media post ontwerpen over dit onderwerp, op basis van hun antwoorden. Waar zouden ze op focussen binnen de kaders van zo'n post? Welk beeld zouden ze gebruiken? Deze variatie hoeft niet persé binnen een app uitgevoerd te worden. De posts kunnen ook uitgewerkt worden op papier, binnen de kaders van een social post (bijv. 125 - 2200 tekens voor TikTok en Instagram + beeld).

Presenteren

Je kunt een aantal leerlingen vragen om hun antwoorden te presenteren. Je kunt de leerlingen ook (eerst) onderling uit laten wisselen.

_{Het doel van de opdracht is om kritisch na te denken, leerlingen aan te moedigen om bewuste keuzes te maken en om de film te linken aan problemen in de maatschappij - ook dicht bij huis.} 

Monteren is...

...het achter elkaar zetten en rangschikken van filmbeelden om een verhaal te vertellen.

De volgorde van de beelden is bepalend voor de betekenis die die beelden krijgen. Betekenis zit vaak namelijk niet (alleen) in het shot zelf, maar vooral in de context waarin je dat shot ziet.

Montage kan connecties tussen beelden suggereren en is bepalend voor het sturen van emoties van de kijker.

Montage

Wat is de toevoeging van montage aan een film? Wat is het nut?

Ben jij je weleens bewust van de montage als je film kijkt?

Filmanalyse: montage

Vertel de leerlingen

We gaan nu kort inzoomen op één van de middelen die een filmmaker heeft om diens verhaal te vertellen: montage.

Er wordt gezegd dat een film 3x gemaakt wordt:

1x bij het schrijven
1x bij het opnemen
1x bij het monteren

In de montage worden de laatste keuzes gemaakt over hoe het verhaal verteld wordt en wat de kijker uiteindelijk te zien krijgt. Het is dus een hele belangrijke stap in het proces.

Weetje (hotspot)

Monteren is... ...het achter elkaar zetten en rangschikken van filmbeelden om een verhaal te vertellen.

De volgorde van de beelden is bepalend voor de betekenis die die beelden krijgen. Betekenis zit vaak namelijk niet (alleen) in het shot zelf, maar vooral in de context waarin je dat shot ziet.

Montage kan connecties tussen beelden suggereren en is bepalend voor het sturen van emoties van de kijker.

Vraag (hotspot)

• Wat is de toevoeging van montage aan een film? Wat is het nut?

Voorbeeld antwoord: In de montage kun je het verhaal nog een keer sturen. Dit doe je door de juiste opnamen te kiezen, maar ook door te kiezen in welke volgorde alle opgenomen beelden vertoond worden. Dit kan anders zijn dan het oorspronkelijke script of idee. De volgorde van beelden en scenes is bepalend voor hoe de kijker het verhaal ervaart. Dit heeft te maken met de context van het ene beeld tot het andere. Ook kun je in de montage nog effecten en muziek toevoegen die het verhaal kunnen versterken.

Vraag (hotspot)

• Ben jij je weleens bewust van de montage in film?

Hebben de leerlingen hier eerder over nagedacht, of zijn ze zich hier normaal niet van bewust? Waar letten ze op, als ze zich er wel bewust van zijn? Kan iemand een specifiek voorbeeld noemen van een film waarin de montage extra opviel? Waar letten ze normaal meer op: hoe iets gefilmd is of wat er gefilmd is (verhaal)?

Bewust kijken naar montage

Bekijk de scène. Hoeveel cuts/ shots tel je?

Bewust kijken naar montage

Vertel de leerlingen
De montage in een film valt je vaak niet bewust op. Meestal is dit het geval als de montage heel natuurlijk aanvoelt en de beelden moeiteloos in elkaar overvloeien (dit heeft ook wel continu montage). 

Opdracht (hotspot)
Laten we eens bewust op de montage letten bij het kijken van een scene.

• Hoeveel shots/ cuts tel je?

Deze scene duurt 2 minuten. Er wordt zo'n 17x in geknipt. Dit betekent niet dat er 17 verschillende shots gebruikt zijn, maar wel dat er 17 keer gewisseld wordt tussen de verschillende shots.

Waarom zou de maker gekozen hebben om echte beelden toe te voegen aan deze anime?

Waarom aan het eind en niet op een andere plek?

Montage - beelden en context

Vertel de leerlingen

De volgorde waarin de beelden gemonteerd worden is sturend voor het verhaal. Beelden die je eerst ziet, kunnen context geven aan belden die je later ziet en andersom.

De film Mawtini was een anime documentaire. De filmmaker koos er voor om aan het eind nog echte foto's toe te voegen.

Vraag (hotspot)

Waarom zou de maker gekozen hebben om echte beelden toe te voegen aan deze anime?

Vraag (hotspot)
Waarom aan het einde en niet op een andere plek?

Alle antwoorden zijn goed. Het doel is dat de leerlingen nadenken over het effect van de keuzes van de filmmaker en de mogelijke boodschap. 

Een voorbeeldantwoord zou kunnen zijn: Door de 'echte' beelden aan het eind toe te voegen voegt de filmmaker een laag van realisme toe. Het anime 'sprookje' wordt hierdoor naar het echte leven getrokken. Als kijker wordt je er aan herinnert dat het verhaal dat je net gezien hebt een hervertelling was van echte gebeurtenissen en de foto's voegen daar een extra persoonlijke laag aan toe. De personages waren gebaseerd op deze specifieke mensen.

Kijk het filmpje

Bekijk het filmpje van regisseur Alfred Hitchcock waarin hij uitleg geeft over het Kuleshov effect.

Kuleshov effect

Theorie bekend geworden door Lev Kuleshov (1920).

Wanneer je twee beelden achter elkaar monteert, maakt de kijker in diens hoofd een connectie tussen de twee beelden, waardoor die samen een (nieuwe) betekenis krijgen.

De twee beelden samen hebben meer betekenis dan de beelden elk afzonderlijk.

voorbeeld

Let op: Engels gesproken, geen ondertiteling

Filmtheorie: Kuleshov Effect

Vertel de leerlingen

Montage is heel veel omvattend. Montage bepaald o.a het ritme (en daarmee de spanning) en de volgorde van de beelden.

De volgorde is belangrijk om verschillende redenen. Eén van die redenen is dat de volgorde waarin je beelden ziet, bepalend is voor hoe je die beelden interpreteert.

Een bekende filmtheorie hierover, is het Kuleshov effect.

Weetje (hotspot)

De theorie is bekend geworden door Lev Kuleshov (1920).

Wanneer je twee beelden achter elkaar monteert, maakt de kijker in diens hoofd een connectie tussen de twee beelden, waardoor die samen een (nieuwe) betekenis krijgen.

De twee beelden samen hebben meer betekenis dan de beelden elk afzonderlijk.

Voorbeeld: een shot van iemand's gezicht, gevolgd door een beeld van een auto, geeft de illusie dat de persoon kijkt naar de auto. Zelfs als de beelden op totaal verschillende plekken en momenten opgenomen zijn.

Kijk opdracht (hotspot)
Kijk het filmpjes waarin de bekende regisseur Alfred Hitchcock uitleg geeft over het Kuleshov effect (1:19). Let op, dit filmpje is Engels gesproken en heeft geen ondertiteling. Heeft de klas moeite met Engels? Kijk het filmpje dan even een keer extra van te voren en vertaal het voorbeeld van Hitchcock waarin hij uitlegt hoe de interactie/wisselwerking tussen twee beelden onze interpretatie beïnvloed.

Het voorbeeld in het filmpje:

De man kijkt. We zien een dame met een baby. Door de combinatie van de twee beelden lijkt de man hier naar te kijken. De man glimlacht. Wat is zijn karakter? Een sympathieke oude man, die baby's aandoenlijk vindt.

Zelfde shot van de man die kijkt. Dit keer naar een jonge meid in een bikini. Hij glimlacht weer. Wat voor indruk krijgen we nu? Het is een vieze oude man.

Dezelfde ogen, dezelfde glimlach. Maar door het beeld er tussen, verandert onze indruk van de man.

_{Op de volgende slide staat een doe-opdracht waarbij de leerlingen het Kuleshov effect zelf kunnen gebruiken en ervaren.}

  Shot list

  1. neutraal shot

  2. ongerelateerd shot (1)

  3. ongerelateerd shot (2)

  4. ongerelateerd shot (3)

  Montage volgorde

  shot 1 + shot 2 + shot 1
  shot 1 + shot 3 + shot 1

  shot 1 + shot 4 + shot 1

  shot 1 + shot 2 + shot 3 + shot 4 + shot 1

  shot 3 + shot 4 + shot 1

  shot 2 + shot 1 + shot 

Opdracht: Montage in actie

• Bedenk en maak een neutraal shot _{(bijv. iemand die ergens naar kijkt, extreme close-up van ogen, close up van een hand die snel omhoog gaat)}
  
  
• Bedenk en maak 3 verschillende ongerelateerde shots _{(bijvoorbeeld: mensen op het schoolplein, close up van iemand die een broodje eet, een wegrijdende fiets)}
  
  
• Monteer de beelden. Gebruik de montage volgorde op deze slide.

Doe-opdracht aansluitend aan filmtheorie over montage

Doe opdracht:

Montage in actie

Benodigdheden: telefoon/ tablet/ camera + gratis montage software zoals capcut of imovie.

De opdracht:

• Bedenk en maak een neutraal shot _{(bijv. iemand die ergens naar kijkt, extreme close-up van ogen, close up van een hand die snel omhoog gaat)}

• Bedenk en maak 3 verschillende ongerelateerde shots _{(bijvoorbeeld: mensen op het schoolplein, close up van iemand die een broodje eet, een wegrijdende fiets)}

• Monteer de beelden. Gebruik de montage volgorde op deze slide.

Je kunt slide 10 gebruiken om de resultaten met de klas te bespreken.

** Variatie: als de leerlingen geen opnames kunnen maken, kun je hen de beelden eventueel ook laten tekenen als een soort strip verhaal/ storyboard. Het effect is dan wellicht minder duidelijk, maar de gedachte oefening is vergelijkbaar.

_{Deze opdracht kan in 10-15 minuten gedaan worden of uitgebreid worden bij meer tijd.}

Nabespreken

Laat (een aantal van) de montages aan elkaar zien en bespreek het proces en de resultaten met elkaar. 

Snappen hoe montage werkt = kritisch kunnen kijken

De filmmaker kiest elk beeld dat het publiek te zien krijgt en de context waarin dit gebeurt. Pas als je je hier bewust van bent, kun je echt kritisch kijken.

Nabespreken

Voor de docent

Vraag een aantal leerlingen om hun montages te presenteren. 

Je kunt de leerlingen eventueel ook onderling uit laten wisselen.

• Snappen de leerlingen na de montage opdracht beter wat het Kuleshov effect is?
• Welke voorbeelden werkten goed?
• Welke minder goed?
• Zijn de leerlingen zich nu bewuster van wat montage bij kan dragen aan het verhaal?
• Kunnen de leerlingen nog andere voorbeelden verzinnen waarin het aan elkaar koppelen van beelden voor bepaalde suggesties zorgt bij de kijker? (voorbeeld: bij stunts. Door eerst de acteur te laten zien die de stunt inzet, dan de stuntpersoon die de stunt doet en ten slotte weer een beeld van de acteur direct na de stunt, kan de montage de illusie wekken dat de acteur de stunt zelf gedaan heeft).

Het doel is om de leerlingen na te laten denken over hoe montage een verhaal beïnvloed en dat alles wat je als kijker te zien krijgt een hele bewuste keuze is van de filmmaker om je te sturen in hoe je een verhaal beleefd.

Weetje (hotspot)

De filmmaker kiest elk beeld dat het publiek te zien krijgt en de context waarin dit gebeurt. Pas als je je hier bewust van bent, kun je echt kritisch kijken.

Wat heb je geleerd wat je hiervoor nog niet wist?

Waar zou je graag meer over willen leren?

Afronding

Wat heb je geleerd over montage?

Ga je na deze lessen anders naar films kijken? Zo ja: waar ga je op letten?

Reflecteren en afronden

Bespreek de hotspots

• Wat heb je geleerd wat je hiervoor nog niet wist?
• Wat heb je geleerd over montage?
• Ga je na deze lessen anders naar film kijken? Zo ja: waar ga je op letten?
• Waar wil je graag nog meer over leren?

Dit was de laatste les rondom het thema Connect & Interact.

Je kunt deze lessenreeks eventueel aanvullen met een workshop long-take in de klas. In deze workshop gaan de leerlingen zelf aan de slag met verschillende camerastandpunten en wordt er nadrukkelijk geen gebruik gemaakt van montage. Hoe kun je op die manier toch een verhaal vertellen?

Je kunt deze lessenreeks ook aanvullen met een filmles filmanalyse in het theater of in de klas. In die les vertelt een filmdocent meer over hoe je bewust naar een film kunt kijken en welke elementen een filmmaker inzet om diens verhaal over te brengen. In die les is er tijd om dieper in te gaan op bijv. montage.

Voor meer informatie over deze workshops kun je terecht op onze website of contact opnemen met het educatie team.

Behind the scenes van 'Desi Oon'

Bekijk de 'Behind the Scenes' video's van Desi Oon op YouTube om meer te leren over het maakproces.

Verdiepende video's

Meer uitleg over het 'Kuleshov Effect'

Bekijk het video essay van No Film School op Youtube voor meer voorbeelden van het Kuleshov Effect.

Verdiepende video's

Hotspot

Behind the scenes van Desi Oon

Bekijk de 'Behind the Scenes' video's van Desi Oon op YouTube om meer te leren over het maakproces.

Hotspot

Meer uitleg over het Kuleshov Effect.

Bekijk het video essay van No Film School op Youtube voor meer voorbeelden van het Kuleshov Effect.

_{(Engels gesproken. Gegenereerde Engelse ondertitels beschikbaar)}

Tot ziens!

Dit is de laatste slide van de LessonUp voorafgaand aan het filmbezoek. 

Je vindt de LessonUp voor na het filmbezoek op de website. 

Wil je nog een programma van IFFR volgen? Neem vrijblijvend contact op met het educatie team om de mogelijkheden te bespreken.

Voor vragen over dit programma of over je bezoek  aan het festival kun je terecht bij het educatie team van IFFR via [e-mail].