Socratische Gespreksvoering Gevorderd

• Communicatie
• Beroepsopleiding

Socratische Gespreksvoering

Welkom

Wie zijn wij?

• Verpleegkunde
  
• Verloskunde
  
• Coach
  
• Trainer
  

• Verpleegkunde
  
• Coach
  
• IT Consultant
  
• Trainer
  

• Verloskunde
  
• Coach
  
• Consultant
  
• Trainer
  

• Chemie, IT
  
• Coach
  
• Manager
  
• Trainer
  

Kennismaken

de "Hand"

Hoe ?

• Beetje theorie, veel oefenen.

• Filmpjes, sheets en muziek.

• Nu meer samen, bij natrajecten meer zelfstandig.

• Maak vooral veel fouten, dan leer je het meest.
  

en vooral veel lachen en plezier hebben

• Je komt op tijd zodat we ook op tijd kunnen beginnen.

• Alles wat je hoort van anderen tijdens deze training is vertrouwelijk en vertel je niet aan anderen.

• Mocht er een onderdeel zijn die je minder nuttig vindt, doe dan toch mee (wie weet heb je er toch wat aan en je helpt er de anderen mee).

Wie is het hier mee eens?

• Veilig en vertrouwelijk.

• Respect en zonder oordelen.

• Ontvangen en leren.

• Kwaliteit i.p.v. Kwantiteit.

Waar houden wij ons aan?

Welke aannames bij het luisteren komen vaak voor?

Veel voorkomende aannames

Als iemand iets zegt	betekent dat niet altijd	dat iemand luistert of wil luisteren.
Wat iemand bedoelt	is niet altijd	wat iemand zegt.
Wat iemand zegt	is niet altijd	wat een ander hoort.
Wat een ander hoort	betekent niet altijd	dat hij/zij het begrepen heeft.
Dat een ander iets begrijpt	betekent niet altijd	dat hij/zij daarmee akkoord is .
Dat een ander akkoord is	betekent niet altijd	dat hij/zij het gaat doen.

Doelen van de training

• Wat wil je uit de training halen?

• Hoe wil je dat bereiken?

• Wat ga je daar voor inzetten?

Inhoud training

• Structuur van een gesprek.

• Schoon luisteren.

• Een paar soorten vragen.

• Rookgordijnen.

• Valkuilen.

Inhoud training

• Schoon luisteren.

• Een paar soorten vragen.

• Rookgordijnen.

• Valkuilen.

Structuur gesprek

Exploratief

Waar gaat het allemaal om en wat is het belangrijkste?

Structuur gesprek

Exploratief

Waar gaat het allemaal om en wat is het belangrijkste?

Middenstuk

Hoe is het belangrijkste precies?

Structuur gesprek

Exploratief

Waar gaat het allemaal om en wat is het belangrijkste?

Middenstuk

Hoe is het belangrijkste precies?

Oplossing

Wat ga je doen?

Exploratieve fase

Doel

Verkennend, in de breedte, meerdere onderwerpen.

• Onderwerpen verzamelen
  

• Voldoende uitvragen om te prioriteren
  

• Gehoord laten voelen
  

Onderwerp

Onderwerp

Onderwerp

Exploratieve fase

Doel

Verkennend, in de breedte, meerdere onderwerpen.

• Onderwerpen verzamelen
  

• Voldoende uitvragen om te prioriteren
  

• Gehoord laten voelen
  

Onderwerp

Onderwerp

Onderwerp

Voorbeeld vragen

• Wil je me daar iets meer over vertellen?
  

• Waneer ervaar je dat, in welke situaties?
  

• Ervaar je dat ook met andere dingen? (Zo ja, vertel …..)

• Wat wil je nog meer hierover vertellen?

Veel open vragen

Middenstuk

Doel

Analyserend, één onderwerp, de diepte in.

• Onderwerp helemaal uitvragen totdat je alles weet.
  

• Gehoord laten voelen.
  

Onderwerp

Middenstuk

Doel

Analyserend, één onderwerp, de diepte in.

• Onderwerp helemaal uitvragen totdat je alles weet.
  

• Gehoord laten voelen.
  

Onderwerp

Veel open vragen

Voorbeeld vragen

• Wil je me daar iets meer over vertellen?
  

• Hoe is dat voor jou?
  

• Heb je al dingen uitgeprobeerd? Welke? 

• Hoe ging dat?

Oplossingen

Doel

Tot acties komen.

• Opties bespreken en keuzes laten maken.
  

• Gehoord laten voelen.
  

Oplossingen

Doel

Tot acties komen.

• Opties bespreken en keuzes laten maken.
  

• Gehoord laten voelen.
  

Voorbeeld vragen

• Welke mogelijkheden zie je om dit op te lossen?
  

• Wat heb je daarvoor nodig?
  

• Heb je daar hulp bij nodig?

• Wanneer zou je dat willen gaan doen?

Structuur gesprek

Exploratief

Middenstuk

Oplossing

Structuur gesprek

Exploratief

Middenstuk

Oplossing

Wat is de reden dat je het nog niet gedaan hebt?

(Wat maakt dat je het nog niet gedaan hebt?)

Nou: ……..

Goed luisteren is essentieel

Onderwerpen filmpje

Onderwerpen in het filmpje

1.   Verbouwing caravan.
   
2.   Lekkage.
   
3.   Reparatie (zwart spoor).
   
4.   Verkoper heeft anders gezegd (plafond klapt in/uit door warmte, niet gesproken over lekkage).
   
5.   Verkoper heeft geen toestemming gegeven over slopen.
   
6.   Verkoper heeft gesprek opgenomen om te bewijzen.
   
7.   Telefoongesprekken opnemen mag niet.
   
8.   Geen toestemming om caravan leeg te halen.
   
9.   Het stel heeft dingen weggehaald (o.a. medicijnen).
   
10.   Het stel heeft waardevolle dingen bewaard.
    
11.   Je moet mij uit laten praten.
    
12.   Eerst betalen, dan doen.
    
13.   Je toestemming om te kijken en niet om andere dingen te doen.
    
14.   Lekkage en toestand caravan.
    
15.   Leeftijd.
    

Schoon Luisteren

Herhalen van woordjes en/of zinnen

  Hoe:

Schoon Luisteren

Herhalen van woordjes en/of zinnen

  Hoe:

Schoon Luisteren

Herhalen van woordjes en/of zinnen

  Hoe:

Je eigen mening is nu niet belangrijk en je hoeft het er niet mee eens te zijn.

Laat je Oma thuis

Geen Opvattingen Meningen en Adviezen

Oefenen met Schoon luisteren

Maak een groepje van 2-tallen of van 3-tallen.

Na het signaal van de trainer

• B geeft eerst feedback aan zichzelf.
  
• Daarna geeft A feedback aan B
• Eventueel geeft ook C feedback aan B.
  
• Draai de rollen om of schuif door.
  

• Eén van het groepje is A en vertelt over zijn/haar vakantie.

• De ander is B en luistert en herhaalt (precieze tekst).

• De 3e is C en observeert.

• Noem alleen gedrag (feiten)
• Geef Handhaafpunten (Tops)
• Geef Verbeterpunten (Tips)

Hoe Feedback

Pauze

Om wie gaat het?

en wie pakt de aap over

en grijpt de aandacht?

Nog beter Luisteren

Herhalen van woordjes en/of zinnen

  Hoe:

Laat je Oma thuis

Geen Opvattingen Meningen en Adviezen

Herhalen van woordjes en/of zinnen

  Hoe:

Laat je Oma thuis

Geen Opvattingen Meningen en Adviezen

Gebruik LSD

Luisteren

Samenvatten

Doorvragen

  Hoe:

Daarna:

Vragen, samenvatten en doorvragen

Nog beter Luisteren

Herhalen van woordjes en/of zinnen

  Hoe:

Laat je Oma thuis

Geen Opvattingen Meningen en Adviezen

Gebruik LSD

Luisteren

Samenvatten

Doorvragen

Wees een Oen

Open

Eerlijk

Nieuwsgierig

Smeer Niveau

Niet Invullen voor een Ander

Nog beter Luisteren

Daarna:

Vragen, samenvatten en doorvragen

Altijd belangrijk:

Nieuwsgierig, Ordeelloos en Open

Oefenen

• Eén van het groepje is A en zegt dat alle getinte mensen het land uitgezet moeten worden en waarom.
  
• Een ander (B) luistert, herhaalt, vast samen en stelt vragen.
  
• De 3e is C en observeert.
  

Maak een groepje van 2-tallen of van 3-tallen.

Oefenen

• Eén van het groepje is A en zegt dat alle getinte mensen het land uitgezet moeten worden en waarom.
  
• Een ander (B) luistert, herhaalt, vast samen en stelt vragen.
  
• De 3e is C en observeert.
  

Maak een groepje van 2-tallen of van 3-tallen.

• B geeft eerst feedback aan zichzelf.
  
• Daarna geeft A feedback aan B
• Eventueel geeft ook C feedback aan B.
  
• Draai de rollen om of schuif door.
  

Na het signaal van de trainer

Een paar soorten vragen

Open vragen

• Wat wil je me hier nog meer over vertellen?
  
• Hoe ging dat precies?
• Hoe is dat voor jou?
• Hoe voel je je daarover?
• Welke voorbeelden heb je nog meer?
  

Analyseren

Exploreren

Een paar soorten vragen

Open vragen

• Wat wil je me hier nog meer over vertellen?
  
• Hoe ging dat precies?
• Hoe is dat voor jou?
• Hoe voel je je daarover?
• Welke voorbeelden heb je nog meer?
  

Analyseren

Exploreren

Gesloten vragen

• Maak je dat vaker mee?
  
• Is er nog iets dat je hieraan wil toevoegen?
• Is het voldoende zo?
• Heb ik het zo goed samengevat?
• Zullen we naar het volgende onderwerp gaan?
  

Sturen

Een paar soorten vragen

Suggestieve vragen

Het gewenste of verwachtte antwoord zit in de vraag.

Soms:

• Zit er een vooroordeel in.
  
• Komt het betuttelend over.
  
• Is het een vorm van kritiek.
  
• Is het helemaal geen vraag. 
• Hoeft de ander hoeft te vertellen.

Meestal is het beter om suggestieve vragen vermijden.

Een paar soorten vragen

Suggestieve vragen

Het gewenste of verwachtte antwoord zit in de vraag.

Soms:

• Zit er een vooroordeel in.
  
• Komt het betuttelend over.
  
• Is het een vorm van kritiek.
  
• Is het helemaal geen vraag. 
• Hoeft de ander hoeft te vertellen.

Meestal is het beter om suggestieve vragen vermijden.

Vindt jij ook een rookverbod nodig hier?

U wilt ook betalen?

Heb je ook last van haar gedrag?

U gaat toch niet met vakantie naar Mallorca?

Jij wil zeker ook koffie?

Hoe komt het dat je je boos voelt?

(Als de ander niet gezegd heeft dat hij boos is)

Voorbeelden

Een paar soorten vragen

Waarom vraag

De Waarom vraag kan op 2 manieren opgevat worden.

Waarom heb je dat gedaan?

• Als kritiek, of,  ter verantwoording geroepen worden.
  
• Wat was je intentie?

De Waarom vraag gaat over het verleden. Meestal vinden mensen dat niet prettig.

Een paar soorten vragen

Waarom vraag

De Waarom vraag kan op 2 manieren opgevat worden.

Waarom heb je dat gedaan?

• Als kritiek, of,  ter verantwoording geroepen worden.
  
• Wat was je intentie?

De Waarom vraag gaat over het verleden. Meestal vinden mensen dat niet prettig.

Als je echt de intentie wil weten?

De Waarom vraag kan wel mits deze op een open, zachte en veilige manier wordt gesteld (zonder oordeel).

Alternatieven:

• Wat was je intentie?
• Wat wilde je bereiken?
• Wat was de rede dat …. ?
• Wat maakt dat ….?

Een paar soorten vragen

E-in vraag

• Volledig uitgaan van de ander (Intern Referentiekader)
  
• Geen eigen meningen
• Uitdiepen van het onderwerp
• Veel open vragen
• Doorvragen totdat alles duidelijk is

Onderwerp

Wat wil je me nog meer vertellen?

Hoe zit dat precies?

Een paar soorten vragen

E-in vraag

• Volledig uitgaan van de ander (Intern Referentiekader)
  
• Geen eigen meningen
• Uitdiepen van het onderwerp
• Veel open vragen
• Doorvragen totdat alles duidelijk is

Onderwerp

E-uit vraag

• Gaat nog steeds over hetzelfde onderwerp 
  
• Informatie over de context verkrijgen
• De breedte in om het duidelijk te maken
• Vaak na antwoord E-uit weer veel E-in vragen
• Zowel open als gesloten vragen

Wat wil je me nog meer vertellen?

Hoe zit dat precies?

Ken je meer mensen die daar last van hebben?

Hoe gaan die daar mee om?

Een paar soorten vragen

E-in vraag

• Volledig uitgaan van de ander (Intern Referentiekader)
  
• Geen eigen meningen
• Uitdiepen van het onderwerp
• Veel open vragen
• Doorvragen totdat alles duidelijk is

Onderwerp

E-uit vraag

• Gaat nog steeds over hetzelfde onderwerp 
  
• Informatie over de context verkrijgen
• De breedte in om het duidelijk te maken
• Vaak na antwoord E-uit weer veel E-in vragen
• Zowel open als gesloten vragen

E-ex vraag

• Eigen referentiekader meenemen (Extern Referentiekader)
• Gesloten en Open vragen
• Bewust veranderen van het onderwerp
• Veel gebruikt bij interviewers

Wat wil je me nog meer vertellen?

Hoe zit dat precies?

Ken je meer mensen die daar last van hebben?

Hoe gaan die daar mee om?

Zijn er nog andere dingen die je wil bespreken?

Zullen we het nu hebben over ….?

Is dat vergelijkbaar met ???

2 waarheden en 1 leugen

Type op het volgende scherm 3 dingen in

over jezelf:                         en         

Zorg dat alles waar zou kunnen zijn.

Wij gaan raden wat jouw leugen is.

Tel hoeveel jij er goed

hebt geraden.

2 waarheden 

 1 leugen

Vertel ons 3 dingen over jezelf:
• 2 waarheden en
• 1 leugen

Rookgordijnen

Wat is een rookgordijn?

• Letterlijk: een scherm van rook om iets onzichtbaar te maken.
  
• Een gesprekken een bewuste of onbewuste manoeuvre om iets achter te houden.

Opa zegt tegen de stageloper dat een boer in het waterschapsbestuur veel praat en hele dagen niets doet.

Rookgordijnen

Waarom een rookgordijn?

• Om niet open te hoeven zijn wat je denkt, voelt, vindt of gelooft.
  

• Uit weerstand of angst.

• Niet willen, geen commitment

Rookgordijnen herkennen

Wat zie je de ander doen?

• Iemand anders de schuld geven, zelf geen verantwoordelijkheid nemen.
  

• Over wat anders beginnen, iets over jouzelf vragen of zeggen.

• Afstand houden en het niet over zichzelf hebben maar over een ander.

• Ontwijken: over een onderwerp net ernaast beginnen.
  

• Wollig taalgebruik, veel tekst, vaag en weinig concreet.
  

• Jargon gebruiken.
  

Rookgordijnen herkennen

Wees je bewust tijdens het gesprek

• Tekst: wat wordt er gezegd.
  

• Boodschap: wat zegt iemand tussen de regels door?

• In hoeverre is het relevant?

• Is het antwoord ook een antwoord op je vraag?

Of is het een rookgordijn?

Geef een paar voorbeelden van rookgordijnen die je gehoord hebt of die je gebruikt hebt.

Rookgordijnen

Wat doe je met een rookgordijn?

• Mee het moeras in

• Met met slachtoffergedrag:

Niet

◇ zichzelf heel erg zielig vinden;

◇ boosheid;

◇ wijzen naar een ander

Rookgordijnen

Wat doe je met een rookgordijn?

• Mee het moeras in

• Met met slachtoffergedrag:

Niet

◇ zichzelf heel erg zielig vinden;

◇ boosheid;

◇ wijzen naar een ander

Wel:

• Onderbreken

• Vraag herhalen

• Om commitment vragen
  

• (Confronteren)
  

◇ dat vroeg ik niet, ik vroeg ...

◇ wil je hier mee verder

(◇ zachtjes of met humor)

Eigen valkuilen

Stageloper Robin houdt de gemoederen bezig.

Eigen valkuilen

Eigen valkuilen

= grootste uitdaging in een Socratisch gesprek

Wij:

• willen presteren

• weten niet wat me moeten vragen

• willen de ander beschermen (sparen)

• zijn bang voor confrontaties en conflicten
  

• zijn bang dat de ander iets naars van ons vindt

• voelen ons onzeker, klein, minderwaardig, ….

• geven graag adviezen

• zijn bang voor emoties van een ander

• willen een ander helpen

zoiets vraag je niet (Norm)

Eigen valkuilen

= grootste uitdaging in een Socratisch gesprek

Wij:

• willen presteren

• weten niet wat me moeten vragen

• willen de ander beschermen (sparen)

• zijn bang voor confrontaties en conflicten
  

• zijn bang dat de ander iets naars van ons vindt

• voelen ons onzeker, klein, minderwaardig, ….

• geven graag adviezen

• zijn bang voor emoties van een ander

• willen een ander helpen

zoiets vraag je niet (Norm)

Wat is jouw doel van het gesprek?

Zit je daar voor een ander of (ook) voor jezelf?

Eigen valkuilen

hoe ga je daarmee om?

Wat doe je met je emoties die je op dat moment niet wil voelen?

????

Eigen valkuilen

hoe ga je daarmee om?

Wat doe je met je emoties die je op dat moment niet wil voelen?

• accepteren wat je voelt en dat je ze voelt

• hoe doe je dat?

Eigen valkuilen

hoe ga je daarmee om?

Wat doe je met je emoties die je op dat moment niet wil voelen?

• accepteren wat je voelt en dat je ze voelt

▷ het is zoals het is
▷ zo doet hij/zij dat nu eenmaal

Eigen valkuilen

hoe ga je daarmee om?

Wat doe je met je emoties die je op dat moment niet wil voelen?

• accepteren wat je voelt en dat je ze voelt

• mild zijn voor jezelf

• teleurstellingen voelen (even tijdens het gesprek, daarna parkeren voor later)

▷ jammer dat ik het fout heb gedaan
▷ jammer dat hij/zij vindt dat ik het fout heb gedaan
▷ jammer dat hij/zij zo naar doet

▷ het is zoals het is
▷ zo doet hij/zij dat nu eenmaal

Opdracht

• Schrijf de valkuilen op die je van jezelf weet.

• Weet je concrete situaties wanneer je in deze valkuil(en) getrapt bent? Schrijf deze situaties daar dan bij.

• Durf je het aan, bespreek met een collega je valkuilen of deel het met de groep.

Samenvattend

• Vooral luisteren.

• Herhaal de woordjes of zinnen van de ander.
• Stel vragen en vat samen.
• Open of gesloten vragen
• Houd rekening met je eigen valkuilen. Accepteer je eventuele emoties.
• Niet invullen, maar volledig openstaan voor wat iemand zegt.
• Geheel zonder oordelen over wat ze zeggen.
• Oplossing komt van de ander.
• Krijg je een antwoord op je vraag, of is het een rookgordijn?

Exploratief

Middenstuk

Oplossing

Wat vond je van deze training?

Slecht

Matig

Redelijk

Prima

Type hier opmerkingen, tips, of dingen die je waardeert.