Filosofie HV4 les 4: Utopieën en dystopieën: Hoe ziet de ideale wereld eruit?

• Godsdienst
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Filosofie

Hoe ziet de ideale wereld eruit?

Planning vandaag

Uitleg utopia & dystopia

Zelfstandig werken a/h PO

Utopia?

Wel eens gehoord van utopia?

• Woordenboek: 1) Beloofde land 2) Denkbeeldig gelukkige staat 3) Land van volmaaktheid 4) Denkbeeldige heilstaat 5)  Dromenland 7) Paradijs

Kernvraag

Kunnen we een perfecte samenleving maken?

We kijken naar de Bijbel, Plato, Thomas Moore & George Orwell

Wat zegt de Bijbel?

Jesaja 2:4 "Hij zal oordelen tussen de volken en recht spreken over vele naties. Ze zullen hun zwaarden tot ploegscharen smeden en hun speren tot snoeimessen. Geen volk zal tegen een ander volk ten strijde trekken en ze zullen niet meer leren oorlog te voeren."

Denken - delen - uitwisselen:
Welk beeld krijg je bij deze "nieuwe hemel en aarde"?

Utopie vs. dystopie

De ideale wereld van Plato

• Iedereen vervult de taak waar hij of zij het meest geschikt voor is. Alle talenten worden benut
  
• Drie klassen in de samenleving: 
  Werkers: zorgen voor voedsel, huizen en andere praktische zaken. 
  Soldaten: beschermen de samenleving en zorgen voor veiligheid. 
  Filosofen-koningen: zijn de leiders, omdat zij de meeste wijsheid hebben en weten wat goed is voor iedereen 

Filosofen-koningen

• Onderwijs is belangrijk: Maar alleen de slimste en meest deugdzame mensen zouden uiteindelijk filosofen-koningen kunnen worden.
• Gemeenschappelijk bezit: De leiders mogen geen persoonlijk bezit of familie hebben. Dit voorkomt corruptie en zorgt ervoor dat ze alleen werken voor het welzijn van de samenleving. Vrijwillig sober.
• De Idee van het Goede: leiders doen alles wat gericht is op het welzijn van de mensen.

Filosofie

Hoe ziet de ideale wereld eruit?

Deel II

Yayoi Kusama

• Stippen, spiegels en kleur
• Soms zit je hoofd vol, omgaan met stress, onzekerheid
• Sport, kunst, muziek etc.
• Kracht uit het niet perfect zijn
• Wat helpt jou om weer energie te krijgen als je hoofd vol zit?

Yayoi Kusama

Wat helpt jou om weer energie te krijgen als je hoofd vol zit?

Toetsstof maatschappijleer

Hoofdstuk 2: 

• LET OP: De LessonUps zijn het belangrijkste
• Lees je boek ter ondersteuning

Hoofdstuk 5 

• Hoofdstuk 5.1 - 5.6
• Lees de paragrafen goed door
• Pak LessonUp + aantekeningen erbij

Toets: 6 meerkeuze, 11 open vragen

De ideale wereld van Thomas More 

1516: De humanist Thomas More schrijft boek Utopia, over een betere wereld dan de zijn, een ideale samenleving op een fictief eiland 

Ideale samenleving, want publiek belang > eigenbelang

Uitgangspunten Utopia

1. Gelijkheid voor iedereen (behalve voor slaven)

2. Samenwerken is belangrijk, gemeenschappelijk bezit, 6-urige werkweek

3. Rechtvaardige wetten en straffen: anders dan zijn tijd!

4. Religieuze tolerantie (tot op zekere hoogte..): anders dan zijn tijd!

5. Nadruk op onderwijs en cultuur: talenten!

Spiegel voorhouden!

Dystopia

Een wereld waarin sociale, politieke of technologische ontwikkelingen hebben geleid tot onderdrukking, ongelijkheid of chaos.

Een samenleving waarin je absoluut niet zou willen leven dus...

Lijkt je dit een ideale samenleving? Waarom wel of niet

Orwell: 1984

• Totaal toezicht: "Big Brother", privacy bestaat niet
• Controle over de waarheid: De overheid herschrijft de geschiedenis en bepaalt wat "waar" is.
• Onderdrukking van vrijheid: Vrijheid van meningsuiting, liefde en zelfs zelfstandig denken is verboden.  Andersdenkenden worden vervolgd
• Angst en manipulatie: De overheid gebruikt angst (bijvoorbeeld door marteling) en propaganda om mensen gehoorzaam te maken
  
  Waarschuwing tegen totalitaire staten

Overleg: Had George Orwell een goede vooruitziende blik met het boek 1984? Leg kort uit waarom wel of niet.

Antwoord op de kernvraag

• Het maken van een perfecte samenleving is waarschijnlijk niet mogelijk, omdat de menselijke natuur en het verschil aan behoeften en waarden altijd voor problemen zorgen. 
• Er zijn wel ideale samenlevingen bedacht, maar deze bleken onpraktisch of onhaalbaar. 
• Het streven naar verbetering is belangrijk, maar absolute perfectie lijkt onbereikbaar....

Aan de slag met...

PO Godsdienst: Utopia