Paragraaf 10.1 - Man en vrouw [4]

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo g
• Leerjaar 4

10.1 man en vrouw

begrippen

les 1: primaire en secundaire geslachtskenmerken - vruchtbaar- zaadcellen-eicellen- geslachtsorganen -erectie-sperma- zaadlozing.

afbeelding van mannelijk voortplantingsstelsel

10.1 Man en vrouw

Leerdoel(en)

• Je kunt de geslachtskenmerken van jongens en meisjes in verschillende levensfasen beschrijven

10.1 Wat zijn geslachtskenmerken?

Geslachtskenmerken

> kenmerken voor man of vrouw

• Primaire geslachtskenmerken
  - vanaf je geboorte aanwezig
  - jongen > balzak en penis
  - meisje > vagina en schaamlippen
  

• Secundaire geslachtskenmerken
  - ontstaan na begin puberteit (onder invloed van geslachtshormonen!)

10.1 Vruchtbaar

Kinderen kunnen krijgen

In de puberteit worden jongens en meisjes vruchtbaar

• Nu kunnen ze geslachtcellen aanmaken
• Ook wel voortplantingscellen genoemd
• Mannen --> zaadcellen
• Vrouwen --> eicellen
• Voortplantingscellen ontstaan in de geslachtsorganen

10.1 Man en vrouw

Leerdoel(en)

• Je kunt de bouw en werking van de geslachtsorganen van een man beschrijven
  

10.1 Man en vrouw

Hoe werken de geslachtsorganen van een man?

• Zaadcel heeft een kop (met celkern) en een staart (om voort te bewegen)
  - Zaadballen (teelballen) gaan zaadcellen maken (vanaf puberteit)
  - Zaadcellen opgeslagen in bijballen
  - Zaadballen en bijballen liggen in de balzak
  
  
• Zaadcel van een man + eicel van een vrouw = baby

10.1 Man en vrouw

Zaadlozing

• Erectie is een stijve penis
• Bij een erectie gaat extra bloed naar de zwellichamen
• Als een man klaarkomt krijgt hij een zaadlozing
  - Zaadlozing is zaadcellen met vocht
• Route zaadcel: bijbal > zaadleider > langs zaadblaasjes en prostaat > urinebuis

• Zaadblaasjes en prostaat voegen zaadvocht toe aan zaadcellen
• Zaadvocht en zaadcellen samen heet sperma

Weetjes over de Penis

De penis is ..

1. een primair geslachtskenmerk
2. een secundair geslachtskenmerk
3. een tertiair geslachtskenmerk
4. geen geslachtkenmerk

Secundair geslachtskenmerk

Primair geslachtskenmerk

Balzak

Borsten

Baardgroei

Schaamhaar (vrouw)

Penis

Vagina

Eicel

Zaadcel

Heeft een staart

Kan bevrucht worden

Is groter

Is kleiner

Bevindt zich in de eileider

In de penis bevinden zich:

1. teelballen
2. urinebuis en zwellichaam
3. zaadleiders en urinebuis
4. prostaat en zaadblaasjes

Welke functie heeft het zwellichaam in de penis?

1. Doorbloeding van de penis
2. Bescherming van de penis
3. Zorgen voor een erectie
4. Zorgen voor het lozen van zaadcellen

Zaadleider

Balzak

Prostaat

Teelbal

Penis

Zaadblaasje

Bijbal

Urinebuis

Balzak

Pubishaar

Voorhuid/eikel

Penis

Penis

Balzak

Zaadbal

Urinebuis

Bijbal

Zaadleider

Prostaat

Sleep de begrippen naar de juiste omschrijving

een levend wezen

fijn gevoel tijdens klaarkomen

als er sperma uit de penis komt

als de penis stijf wordt

orgasme

zaadlozing

erectie

organisme

1

2

3

4

5

6

Teelballen

Bijballen

Zaadleiders

Langs de prostaat en de zaadblaasjes

Urinebuis

Sperma verlaat het lichaam

Wat zijn follikels?

10.1 man en vrouw

begrippen

les 2: follikels- eisprong/ovulatie- menstruatiecyclus

afbeelding van vrouwelijk voortplantingsstelsel

10.1 Man en vrouw

Leerdoel(en) van deze les:

• Je kunt de bouw en werking van de geslachtsorganen van een vrouw beschrijven

1

2

3

4

5

6

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10.1 Man en vrouw

Hoe werken de geslachtsorganen van een vrouw?

1. In de eierstokken zitten onrijpe eicellen in kleine
   blaasjes > follikels
2. Tijdens rijpen van eicel komt er meer vocht in follikel
   > follikel groeit > eicel groeit ook 
3. Na enige tijd (1x per maand) barst follikel open > eisprong/ovulatie > rijpe eicel komt in eileider

en dan

• eicel kan in eileider worden bevrucht door zaadcel > vlak voor of na eisprong
  
• zaadcellen zwemmen vanuit vagina via baarmoeder naar eileiders
  
• wordt de eicel niet bevrucht > sterft af en wordt afgebroken

gemiddeld 450 keer!!!!!!!

10.1 Man en vrouw

10.1 Man en vrouw

Menstruatiecyclus

1. Menstruatie en rijping van een eicel
   - cyclus begint met menstruatie en duurt gemiddeld 28 dagen
   - een vrouw verliest dan enkele dagen menstruatievocht (slijm met bloed)
   - ondertussen begint in een van de eierstokken een nieuwe eicel te rijpen
2. Baarmoederslijmvlies wordt dikker
   - na menstruatie groeit baarmoederslijmvlies aan
   - baarmoeder wordt geschikt om een baby te laten groeien
3. Eisprong (ovulatie)
   - 14 dagen na begin cyclus (begin menstruatie)
   - eicel blijft 12 tot 24 uur in leven
4. Baarmoederslijmvlies blijft dik
   - eicel niet bevrucht? Baarmoederslijmvlies sterft af en laat los.
   - 2 weken na de eisprong (ovulatie) begint een nieuwe cyclus
   
   

10.1 man en vrouw

begrippen

les 1: primaire en secundaire geslachtskenmerken - vruchtbaar- zaadcellen-eicellen- geslachtsorganen -erectie-sperma- zaadlozing.

afbeelding van mannelijk voortplantingsstelsel

10.1 man en vrouw

begrippen

les 2: follikels- eisprong/ovulatie- menstruatiecyclus

afbeelding van vrouwelijk voortplantingsstelsel

Waar/ onwaar?

Staan is waar

zitten is onwaar

1

2

3

4

5

6

10.1 man en vrouw

begrippen

les 3: soa, voorbehoedsmiddel, pil, pessarium, spiraaltje, sterilisatie, periodieke onthouding, 

10.1 Man en vrouw

Leerdoel(en) van deze les:

• Je kunt uitleggen op welke manieren je een zwangerschap kunt voorkomen

10.1 Man en vrouw

Hoe voorkom je een zwangerschap?

Voorbehoedmiddel > zorgt ervoor dat een vrouw niet zwanger raakt

• Condoom (enige die soa's ook voorkomt)
  - voorkomt dat zaadcellen bij de eicel komen
  
• De pil
  - hormonen zorgen ervoor dat er geen eicellen rijpen
  - hierdoor geen eisprong en kan er geen bevruchting plaatsvinden
  - 3 weken slikken, daarna stopweek (menstruatie)
• Spiraaltje
  - wordt in de baarmoeder geplaatst
  - hormoon of koper spiraal
• Pessarium
  - sluit de baarmoedermond af, zaadcellen kunnen de eicel niet bereiken

10.1 Man en vrouw

Sterilisatie

• Man
  - zaadleiders worden doorgesneden en afgebonden
  - zaadcellen kunnen de penis niet meer verlaten
  - wel een zaadlozing, maar zonder zaadcellen
  

• Vrouw
  - eileiders worden doorgesneden en afgebonden
  - rijpe eicellen kunnen niet meer naar de baarmoeder
  - zaadcellen kunnen de rijpe eicellen niet meer bereiken
  - menstruatie vindt gewoon plaats

10.1 Man en vrouw

Onbetrouwbare methoden

• Periodieke onthouding
  - geen geslachtsgemeenschap in de vruchtbare periode
  - voordeel: geen voorbehoedsmiddelen nodig
  - nadeel: eisprong (vruchtbare periode) is moeilijk te bepalen
  
• Onderbreking van de geslachtsgemeenschap ("voor het zingen de kerk uit")
  - vlak voor de zaadlozing de penis terugtrekken uit de vagina
  - voordeel: geen voorbehoedsmiddelen nodig
  - nadeel: de man is soms te laat met terugtrekken en in het voorvocht kunnen ook zaadcellen aanwezig zijn
  

Huiswerk!

Par 1: 5, 7 t/m 10

Par 1: 13 t/m 18 + 21 t/m 23

Par 1: 21 t/m 23 + 25