parasiteren

Les 4: Parasiteren
DEEL 1
1 / 36
next
Slide 1: Slide
Begrijpend lezenBasisschoolGroep 8

This lesson contains 36 slides, with interactive quizzes, text slides and 1 video.

Items in this lesson

Les 4: Parasiteren
DEEL 1

Slide 1 - Slide

This item has no instructions

 
       Weet je meer over parasieten.    

       Heb je kennisgemaakt met 10
       nieuwe woorden.
     Aan het eind van dit deel van de les:

Slide 2 - Slide

This item has no instructions

de introductie op de tekst
de introductie
de woordenschat
terugblikken en vooruitkijken

Slide 3 - Slide

This item has no instructions

parasieten
Je hebt het woord vast wel eens gehoord: parasiet. Maar wat is dat nou eigenlijk? Is het een mens of een dier? Is het iets vervelends of juist iets goeds?


In de volgende dia kun je invullen wat jij al weet over parasieten.
de introductie
de woordenschat
terugblikken en vooruitkijken

Slide 4 - Slide

This item has no instructions

Introductie op de tekst
Vóórdat je in deel 2 van de les de tekst gaat lezen, ga je dit filmpje bekijken.
In het filmpje wordt uitgelegd wat parasieten zijn en hoe ze ziektes kunnen veroorzaken.

Klik op de link onder de afbeelding om het filmpje te starten.
de introductie
de woordenschat
terugblikken en vooruitkijken

Slide 5 - Slide

This item has no instructions


Hoe komt het dat een dier kan verzwakken als het parasieten heeft?
de woordenschat
de introductie
terugblikken en vooruitkijken

Slide 6 - Open question

Hier is het denk ik handig dat de criteria uit het filmpje ge/benoemd worden!

Wat zouden mensen in die verre tropische landen kunnen doen 
om besmetting met parasieten te voorkomen, denk je?
de introductie
de woordenschat
terugblikken en vooruitkijken

Slide 7 - Open question

This item has no instructions

woordenschat
de introductie
de woordenschat
terugblikken en vooruitkijken

Slide 8 - Slide

This item has no instructions

verpoppen
de cocon
de larf
hersenspoelen
de parasiet
In de tekst die je in deel 2 van deze les gaat lezen, leer je 10 nieuwe woorden.
Hier zie je alvast de eerste 5:
Woord: de cocon
Betekenis: het omhulsel dat de pop van insecten beschermt
Voorbeeldzin: De rups wikkelt zich in draden die een cocon vormen, zodat hij een soort beschermde omgeving heeft om uit te groeien tot een vlinder.
4
Woord: hersenspoelen
Betekenis: dwingen om bepaalde ideeën te hebben
Voorbeeldzin: In oorlogstijd worden gevangen soms gehersenspoeld om ervoor te zorgen dat ze voor de vijand gaan vechten.
1
Woord: de parasiet
Betekenis: het organisme dat zich voedt met de cellen van een ander organisme
Voorbeeldzin: Een parasiet heeft een ander dier nodig om te leven, waardoor dit dier ziek kan worden.
2
Woord: de larf
Betekenis: het soort wormpje dat een insect met vleugels wordt
Voorbeeldzin: Een meelworm is een larf van een vlieg.
3
Woord: verpoppen
Betekenis: veranderen van een larve in een pop
Voorbeeldzin: Het maken van een cocon noemen we verpoppen.
5
Klik op het nummer bij het woord om
de betekenis van het woord en een
voorbeeldzin te laten verschijnen.
Klik op het geluidsfragment om het woord te beluisteren.
de introductie
de woordenschat
terugblikken en vooruitkijken

Slide 9 - Slide

This item has no instructions

de oriëntatie
afscheiden
de vitale organen
aantasten
het virus
En hier de tweede helft van de nieuwe woorden:
Woord: het virus
Betekenis: het ziekteverwekkende organisme dat nog kleiner is dan een bacterie
Voorbeeldzin: In de winter hebben veel mensen last van een verkoudheidsvirus.
6
Woord: aantasten
Betekenis: een beetje kapot maken
Voorbeeldzin: Zijn ogen zijn aangetast. Hij ziet niet meer zo goed.
7
Woord: de oriëntatie
Betekenis: het bepalen op welke plaats je bent
Voorbeeldzin: Voor een goede oriëntatie heb je een kaart en een kompas nodig.
8
Woord: afscheiden
Betekenis: een vloeistof aanmaken en achterlaten
Voorbeeldzin: De uiers van de koe scheiden melk af. 
9
Woord: de vitale organen
Betekenis: de organen zonder welke je niet kunt leven
Voorbeeldzin: Je vitale organen, het hart, de longen en de hersenen, heb je nodig om te blijven leven.
10
Klik ook hier op het nummer bij het woord om de betekenis van het woord en een voorbeeldzin te laten verschijnen.
Klik op het geluidsfragment om het woord te horen.
de introductie
de woordenschat
terugblikken en vooruitkijken

Slide 10 - Slide

This item has no instructions

Les 4: Parasiteren
DEEL 2

Slide 11 - Slide

This item has no instructions

                
                Weet je meer over neuroparasitologie.
      
                 Kun je de 10 nieuwe woorden in de tekst plaatsen.
     Aan het eind van dit deel van de les:

Slide 12 - Slide

This item has no instructions

de tekst


Er wordt flink gehersenspoeld in het insectenrijk 
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 13 - Slide

This item has no instructions

Eerst even scannen!
Klik op de tekst om hem te vergroten en scan hem even kort door. Wil je weten hoe je dat doet? Klik dan op de button ‘scannend lezen’.
In de volgende dia's gaan we de alinea's een voor een langs.
bron
Bron: Trouw, de Verdieping, 2 juni 2018 
Gemaakt/bewerkt voor onderwijsdoeleinden door: IdZ

scannend lezen
Scannen, hoe doe je dat?
  • Je leest eerst de titel, de inleiding en de kopjes van de alinea’s
  • Je kijkt naar de afbeeldingen in de tekst
  • Je bekijkt de 10 woorden die in de kantlijn zijn uitgelegd
  • Zijn er nog andere opvallende dingen in de tekst?
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 14 - Slide

This item has no instructions


Wat ga je in deze tekst lezen over 'neuroparasitologie', denk je?
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 15 - Open question

This item has no instructions

de inleiding
Er wordt flink gehersenspoeld in het insectenrijk
Parasieten kunnen niet alleen het lichaam van hun gastheer in bezit nemen, maar ook zijn geest. Insecten laten daarvan voorbeelden zien die in een nog jonge wetenschap worden bestudeerd: de neuroparasitologie.  
Klik hier en luister mee!
Klik hier voor de betekenis van deze woorden.
hersenspoelen
Betekenis: dwingen om bepaalde ideeën te hebben
de parasiet
Betekenis: het organisme dat zich voedt met de cellen van een ander organisme 
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 16 - Slide

This item has no instructions


De laatste zin luidt: "Insecten laten daarvan voorbeelden zien die in een nog jonge wetenschap 
worden bestudeerd." Wat wordt er bedoeld met 'jonge wetenschap', denk je?
Klik hier en luister mee!
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 17 - Open question

This item has no instructions

de eerste alinea
Draagmoeder en babysitter 
Met een simpel steekje brengt de Glyptapanteleswesp haar eitjes in het lijf van de rups. Die merkt het nauwelijks en gaat door met zijn dagelijkse bezigheden, eten vooral. Maar uit de tientallen eitjes die de wesp in zijn lijf heeft gelegd, komen al snel larven, die zich voeden met hun gastheer. Na twee weken verlaten ze zijn lijf om te verpoppen (zie figuur 1, klik op de afbeelding om in te zoomen). Maar een of twee blijven er achter in de rups. Die leeft nog altijd, maar die paar achtergebleven larven zijn hem de baas; ze weten zijn gedrag te sturen en laten de rups wild heen en weer bewegen om gretige rovers weg houden van hun verpoppende broers en zusters. De rups is voor de parasitaire wesp dus niet alleen draagmoeder maar ook babysitter.  

verpoppen
Betekenis: veranderen van een larve in een pop
de larf
Betekenis: het soort wormpje dat een insect met vleugels wordt
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 18 - Slide

This item has no instructions


Wat wordt er bedoeld met het kopje van deze alinea 'draagmoeder en babysitter'?
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 19 - Open question

This item has no instructions


AANPASSEN
het nieuws
de tekst
terugblikken

A
omdat het niet in het woordenboek staat
B
omdat de kunstkenners het ook niet zeker weten
C
omdat het te maken heeft met smaak
D
omdat het allebei schijnkunst is

Slide 20 - Quiz

This item has no instructions

Hieronder zie je een wesp. Hoe ziet de wesp eruit voordat hij een volledige wesp is? 
En hoe ziet hij er uit als hij geboren wordt? Klik op de afbeelding om dat goed te bekijken.  
het nieuws
de tekst
terugblikken

erna
ervoor
tussendoor

Slide 21 - Slide

This item has no instructions


Leg hier de cyclus van de wesp uit.
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 22 - Open question

This item has no instructions

Lees de eerste alinea nog eens goed. Zet in de goede volgorde:
het nieuws
de tekst
terugblikken

Stap 1
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Met een simpel steekje brengt de Glyptapanteleswesp haar eitjes in het lijf 
van de rups.
Uit de eitjes komen larven die zich voeden met hun gastheer.
Na twee weken verlaten ze zijn lijf om te verpoppen.
Een of twee larven blijven achter in de rups en ze weten zijn gedrag te sturen om rovers weg te houden van hun verpoppende broers en zusters.

Slide 23 - Drag question

This item has no instructions

de tweede alinea
Parasitaire kunsten 
Hoe de Glyptapanteleswesp het voor elkaar krijgt de gehele controle over een nog levende rups over te nemen, is nog niet duidelijk. Maar het doet denken aan een ander geval: de wesp Dinocampus coccinellae, die haar parasitaire kunsten niet loslaat op een rups maar op een lieveheersbeestje. De Dinocampus injecteert niet tientallen maar slechts één eitje in het lijf van het lieveheersbeestje. Is de larve groot genoeg dan komt die naar buiten en bouwt een cocon tussen de pootjes van zijn gastheer. Het lieveheersbeestje gaat nu, net als de rups hierboven, wild heen en weer bewegen en houdt zo rovers weg bij de verpopte wespenlarve. Hoe krijgt de parasiet dat voor elkaar terwijl hij de gastheer al verlaten heeft? Dat heeft de wetenschap voor dit geval al wél kunnen achterhalen. De wesp geeft haar eitje bij injectie in de gastheer een virus mee. Is de larve groot genoeg om het lijf van het lieveheersbeestje te verlaten, dan wordt dat virus razendsnel vermeerderd en achtergelaten in de gastheer. Het virus tast diens zenuwstelsel aan. Zijn wild heen en weer bewegen komt dus door een zenuwaandoening. 
de cocon
Betekenis: het omhulsel dat de pop van insecten beschermt
het virus
Betekenis: het ziekteverwekkende organisme dat nog kleiner is dan een bacterie
aantasten
Betekenis: een beetje kapot maken
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 24 - Slide

This item has no instructions


Wat wordt er denk je door je zenuwstelsel allemaal geregeld?
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 25 - Open question

This item has no instructions

Hoe brengt de wesp Dinocampus haar eitje in het lieveheersbeestje, denk je?
Sleep het juiste antwoord naar de wesp toe.
het nieuws
de tekst
terugblikken

ze injecteert het eitje
met de punt van haar achterlijfje

ze injecteert het eitje
met een injectiespuit
ze prikt een gaatje met een boortje en legt dan het eitje

Slide 26 - Drag question

This item has no instructions


Wat zijn de parasitaire kunsten uit het kopje?
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 27 - Open question

This item has no instructions

de derde alinea
Opgeloste puzzels
Deze puzzel lijkt opgelost. Door snelle ontwikkeling van techniek hopen onderzoekers dat er snel meer van dit soort puzzels zullen worden opgelost. Bijvoorbeeld die van de paardehaarworm. Deze brengt zijn jeugd door in het lijf van een krekel. De opgroeiende parasiet weet het oriëntatievermogen van de krekel zo te verdraaien dat die het water in duikt. In water kan de worm zich vermeerderen, maar voor de krekel is het zijn dood. Hij mijdt water normaal. Dat hij er nu wel in duikt, komt waarschijnlijk door chemische stoffen die de worm heeft afgescheidenDe gastheer wordt dus naar een plek gedirigeerd die ideaal is voor de voortplanting van de parasiet. 

de oriëntatie
Betekenis: het bepalen op welke plaats je bent
afscheiden
Betekenis: een vloeistof aanmaken en achterlaten
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 28 - Slide

This item has no instructions


Hoe zou de parasiet in de krekel terecht komen, denk je?
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 29 - Open question

This item has no instructions


Normaal mijdt de krekel het water. Wat betekent 'mijden', denk je?
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 30 - Open question

This item has no instructions


Misschien heb je wel eens gehoord van een dirigent bij een orkest.
Wat zou hier in deze alinea het woord 'dirigeren' betekenen denk je?
het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 31 - Open question

This item has no instructions

Lees de derde alinea nog eens goed. Zet daarna in de goede volgorde:
het nieuws
de tekst
terugblikken

Stap 1
Stap 2
Stap 3
Stap 4
De paardehaarworm groeit op in het lichaam van de krekel.
De opgroeiende paardehaarworm weet het oriëntatievermogen van de krekel zo te verdraaien dat die het water in duikt.
In water kan de worm zich vermeerderen, maar voor de krekel is het zijn dood.
De krekel wordt dus naar een plek gedirigeerd die ideaal is voor de voortplanting van de paardehaarworm.

Slide 32 - Drag question

This item has no instructions

de laatste alinea
de vitale organen
Betekenis: de organen zonder welke je niet kunt leven
De mier als gastheer 
Meester in deze vorm van misbruik is de paddenstoel Cordyceps. Deze paddenstoel dringt binnen in de luchtwegen van mieren. Eenmaal binnen groeien de schimmeldraden van Cordyceps in alle lichaamsdelen van de gastheer behalve in diens vitale organen. De schimmel produceert vervolgens een chemische stof die ervoor zorgt dat de mier doet wat hij anders nooit doet: hij klimt de boom in en klemt zich met zijn kaken vast aan takjes en bladeren. Als voor Cordyceps de tijd is gekomen zijn sporen te verspreiden verorbert hij als toetje de hersenen van de mier. Uit de dode mier komen daarna de vruchtlichamen van Cordyceps. Die vruchtlichamen verspreiden sporen die met enig geluk belanden op een nieuwe mier, waarmee de kringloop van dit leven rond is.

het nieuws
de tekst
terugblikken

Slide 33 - Slide

This item has no instructions

Zet in de goede volgorde:
het nieuws
de tekst
terugblikken

Stap 1
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Deze paddenstoel dringt binnen in de luchtwegen van mieren.
Eenmaal binnen groeien de schimmeldraden van Cordyceps in alle lichaamsdelen van de gastheer behalve in diens vitale organen.
De schimmel produceert een chemische stof die ervoor zorgt dat de mier de boom in klimt en zich vastklemt aan takken en bladeren.
Daarna verorbert de paddenstoel de mier als toetje de hersenen van de mier. Uit de dode mier komen daarna vruchtlichamen van Cordyceps.

Slide 34 - Drag question

This item has no instructions

Wil je wat leren van Freek Vonk? Heb je een sterke maag? Kan je tegen enge beelden? Kijk dan naar de video op de volgende slide. 

...... Maar je mag de video ook overslaan!!!!!!!!

Je ziet dan: 


Klik op:

Slide 35 - Slide

This item has no instructions

Slide 36 - Video

This item has no instructions