P5_Week 3/4_MC1_Aggregatietoestanden

• Natuurwetenschappen
• Secundair onderwijs

Even herhalen: moleculen

Macroniveau

microniveau

Let op de afmetingen!

1 m, 1 dm, 1 cm....    

1 mm = 0,001 m

1 µm (micrometer) = 0,000001 m

1 nm (nanometer) = 0,000000001 m

1 pm (picometer) = 0,000000000001 m

1 fm (femtometer) = 0,000000000000001 m

Een zuivere stof is

1. opgebouwd uit één soort stof
2. opgebouwd uit zuivere stoffen bij elkaar
3. gezond
4. bestaat uit niet meer dan 2 soorten moleculen

Wat stelt dit deeltjesmodel voor?

1. Zuivere stof
2. Mengsel

Wat stelt dit deeltjesmodel voor?

1. Zuivere stof
2. Mengsel

Zuivere stof of mengsel?

Zuivere stof

Mengsel

Normale lucht = kampvuur

Pure zuurstof = kampvuur + blazer op turbo‑stand

In gewone lucht zit 21% zuurstof.

In een drukfles zit 100% zuurstof én onder hoge druk.

Gevolg:

Dingen die normaal niet branden, kunnen plots wél branden.

Dingen die normaal rustig branden, kunnen explosief branden.

Voorbeelden:

Vet of olie kan spontaan ontbranden in pure zuurstof.

Kleding, hout, rubber… branden veel sneller.

2. Hoge druk = risico op plots vrijkomen

Als een kraan of slang beschadigd raakt:

De zuurstof kan plots ontsnappen.

Dat creëert een zuurstofrijke wolk → één vonk is genoeg voor een felle brand.

De fles zelf kan als een raket wegschieten als de kraan afbreekt.

CO₂ is slecht voor het klimaat omdat het een broeikasgas is dat warmte vasthoudt in de atmosfeer. Hoe meer CO₂, hoe meer warmte blijft hangen → de aarde warmt op → klimaat verandert.

Welke van de twee afbeeldingen is het deeltjesmodel voor mineraalwater?

Deeltjesmodel

1. Een model is een hulpmiddel
2. Je ziet een molecuul als een bolletje. 

Uitgangspunten molecuulmodel:

1. Elke stof bestaat uit kleine deeltjes:   moleculen 
2. Moleculen bestaan uit     atomen    (die "aan elkaar plakken" in het deeltjesmodel).
3. Elke stof heeft zijn eigen soort moleculen.
4. Moleculen zijn eigenlijk altijd in beweging: trillen/rollen/vliegen.
5. Moleculen trekken elkaar aan.

Aggregatietoestanden

Wat is plasma? Plasma wordt gezien als de vierde aggregatietoestand (naast vast, vloeibaar en gas). Het ontstaat wanneer een gas extreem wordt verhit, waardoor elektronen worden losgerukt van hun atoomkernen. Dit creëert een heet, geladen mengsel van vrije elektronen en ionen dat uitstekend stroom geleidt.De vonk: Tijdens onweer bouwt zich statische elektriciteit op in de wolken. Wanneer het spanningsverschil tussen de wolk en de grond (of een andere wolk) te groot wordt, zoekt de elektriciteit de weg van de minste weerstand naar beneden.Transformatie naar plasma: Deze enorme elektrische ontlading verhit de lucht in een fractie van een seconde tot wel 30.000 °C. Door deze extreme hitte verandert het isolerende gas in de lucht direct in een geleidend plasmakanaal. 

Lichtflits: De lichtflits die wij zien als we 'bliksem' zeggen, is niets anders dan de gloed van dit superhete plasma.

faseovergangen

Hoe noem je de overgang van vloeibaar naar vast (denk aan water!)?

1. stollen
2. smelten
3. verdampen
4. condenseren

van vast naar vloeibaar

van vloeibaar naar vast

van gas naar vloeibaar

van vloeibaar naar gas

verdampen

smelten

stollen

condenseren

Eigenschappen

1. Vervormbaarheid

Experimenten + bundel aanvullen

2. Samendrukbaarheid

Experimenten + bundel aanvullen

Deeltjesmodel

Wat is wat?

Bespreek de afstand tussen de deeltjes en de beweging van de deeltjes.

BESLUIT

Vloeibaar

Vast

Gasvormig

Welke fase heeft het water?

1. Gas
2. Vast
3. Vloeibaar
4. IJs

Welke fase heeft het water dat uit de ketel komt?

1. Damp
2. Vast
3. Vloeibaar
4. Gas

In welke fase zit water als het mist?

1. Vast
2. Gas
3. Vloeibaar
4. Damp

Wat is de fase van water
als het 105°C is?

1. Vast
2. Vloeibaar
3. Gas

Wat is de fase van water
als het 65°C is?

1. Vast
2. Vloeibaar
3. Gas

Wat is de fase van water
als het -1°C is en er is zout op gestrooid?

1. Vast
2. Vloeibaar
3. Gas

Zout verlaagd het vriespunt van water (tot soms naar -21°C). IJS ontdooit dus en vormt een waterlaag. 

Gas

Vloeibaar

Vast

Wolk

Stoom

IJsklontje

Zeewater

Sneeuw

vaste vorm

variabele vorm

vast

vloeibaar

gas

samendrukbaar

niet samendrukbaar

vast

vloeibaar

gas

Hoe groot is de afstand tussen de deeltjes?

Vaste stof

Vloeistof

Gas

Groot

klein

Zeer klein

vast

vloeibaar

gas

vliegen

trillen

rollen

Wat is de juiste volgorde?

1. gas - vloeibaar - vast
2. gas - vast - vloeibaar
3. vast - gas - vloeibaar
4. vloeibaar - gas - vast