Laatste les Bio Week 28

Vogels!
De Grutto
nationale vogel
90<% van wereldpopulatie
broedt in Nederland

Voor de docent:
Check de notities!

Nederland is een echt vogelland. In alle seizoenen zijn er veel soorten waar te nemen in alle soorten en maten. Tot nu zijn in Nederland meer dan 400 soorten waargenomen. Soms zijn het broedvogels, soms trekvogels, maar ook dwaalgasten, zoals een raar eendje dat helemaal uit Noord-Amerika over is gekomen.
1 / 25
next
Slide 1: Slide

This lesson contains 25 slides, with text slides.

Items in this lesson

Vogels!
De Grutto
nationale vogel
90<% van wereldpopulatie
broedt in Nederland

Voor de docent:
Check de notities!

Nederland is een echt vogelland. In alle seizoenen zijn er veel soorten waar te nemen in alle soorten en maten. Tot nu zijn in Nederland meer dan 400 soorten waargenomen. Soms zijn het broedvogels, soms trekvogels, maar ook dwaalgasten, zoals een raar eendje dat helemaal uit Noord-Amerika over is gekomen.

Slide 1 - Slide

Nederland is een echt vogelland. In alle seizoenen zijn er veel soorten waar te nemen in alle soorten en maten. Tot nu zijn in Nederland meer dan 400 soorten waargenomen. Soms zijn het broedvogels, soms trekvogels, maar ook dwaalgasten, zoals een raar eendje dat helemaal uit Noord-Amerika over is gekomen.
Wat maakt een vogel een vogel?
  • Gewervelde dieren
  • 2 poten, warmbloedig, leggen eieren
  • Vleugels en veren
  • Vliegen!
  • Meer dan 10.000 soorten wereldwijd
  • Zeer verspreid: Woestijnen, oceanen, regenwouden, poolgebieden en rond jullie school!

Slide 2 - Slide

This item has no instructions

4 Gram Versus max. 15 Kg!
Wat maakt nou dat deze twee vogels ontzettend goed kunnen vliegen? Het kleinste vogeltje van Europa links (ook rond jullie school) en de grootste ter wereld rechts in Zuid-Amerika.

Slide 3 - Slide

Wat maakt nou dat deze twee vogels ontzettend goed kunnen vliegen? Het kleinste vogeltje van Europa links (ook rond jullie school) en de grootste ter wereld rechts in Zuid-Amerika.

Aanpassingen:
Geen tanden of kiezen
Aangepast urinestelsel . Witte gedeelte = Urinezuur stikstofafvalproducten omzetten zonder waterverlies.
Geslachtsorganen zo klein mogelijk buiten voorjaar
1 eierstok in plaats van 2
Holle beenderen
En…

Slide 4 - Slide

This item has no instructions

De perfecte Longen
Vliegspieren voorzien van voldoende zuurstof
Zuurstofgebrek op grote hoogte voorkomen
Lucht altijd in één richting
Daardoor geen vermenging zuurstofarme en –rijke lucht
Bloedstroom loopt tegengesteld aan luchtstroom
Buffers in de vorm van luchtzakken

Slide 5 - Slide

This item has no instructions

Inademen: lucht verlaat longen
Uitademen: lucht in longen
Posterior: worden groter bij inademen
Anterior: worden kleiner bij uitademen

Slide 6 - Slide

This item has no instructions

Recordhouder aantal kilometers in 1 jaar ooit gemeten:
Noordse Stern

90,000 km!

Slide 7 - Slide

This item has no instructions

Wat valt je op?
En waarom is dat zo?
Met 400 soorten in Europa heeft de evolutie, de natuur ervoor gezorgd dat elke vogel zich heeft gespecialiseerd op ander voedsel. Als alle vogels namelijk zaden zouden eten, zou er nooit genoeg voedsel zijn! Elke snavel is geschikt voor ander voedsel, bijvoorbeeld voor zaden en noten, insecten, vis (Jan van Gent met ‘airbags’ in zijn snavel voor duiken), dennenappels of slakjes. De sterke snavel van de appelvink (ook hier rond de school) kan zelfs een kersenpit breken.
Aan de snavel is dus te zien wat voor soort voedsel een vogel eet en soms tot welke familie hij hoort.

Slide 8 - Slide

Met 400 soorten in Europa heeft de evolutie, de natuur ervoor gezorgd dat elke vogel zich heeft gespecialiseerd op ander voedsel. Als alle vogels namelijk zaden zouden eten, zou er nooit genoeg voedsel zijn! Elke snavel is geschikt voor ander voedsel, bijvoorbeeld voor zaden en noten, insecten, vis (Jan van Gent met ‘airbags’ in zijn snavel voor duiken), dennenappels of slakjes. De sterke snavel van de appelvink (ook hier rond de school) kan zelfs een kersenpit breken.
Aan de snavel is dus te zien wat voor soort voedsel een vogel eet en soms tot welke familie hij hoort.

Schoenbekooievaar
Aan de haak aan zijn snavel
 is te zien dat deze schoenbekooievaar
 een rover is. In de moerassen van 
Afrika vangt deze reus meervallen, 
gigantische vissen.

Slide 9 - Slide

Aan de haak aan zijn snavel is te zien dat deze schoensnavelooievaar een rover is. In de moerassen van Afrika vangt deze reus meervallen, gigantische vissen.

Het perfecte voorbeeld van specialisatie op de Galapagos eilanden. Het begon als één soort vink. Langzaam maar zeker hebben verschillende vogels, verspreid over de eilanden, zich gespecialiseerd op verschillend voedsel. De snavels hebben zich hier op aangepast.

Slide 10 - Slide

Het perfecte voorbeeld van specialisatie op de Galapagos eilanden. Het begon als één soort vink. Langzaam maar zeker hebben verschillende vogels, verspreid over de eilanden, zich gespecialiseerd op verschillend voedsel. De snavels hebben zich hier op aangepast.

Zie notities.

Slide 11 - Slide

Vogels hebben geen tanden. Hoe kunnen ze al dat voedsel dan toch verteren? Ook hier hebben vogels soms ontzettend handige trucjes op bedacht. Deze Lammergier is een aaseter. Ze komen onder andere voor in Afrika, in Ethiopië en zelfs een klein aantal in de Pyreneeën onder Frankrijk. Vorig jaar is deze vogels zelf boven Nederland gezien. Wanneer een Lammergier een dood dier heeft gevonden wacht hij tot de kleine vogels het meeste vlees eraf hebben gegeten. De botten die overblijven eet hij op. Deze bevatten voedzaam beenmerg. Als de botten te groot zijn om door te slikken neemt hij ze mee naar grote hoogte waar hij ze op de rotsen kapot laat vallen. In kleinere stukken kapot gespat slikt hij het door.
Zijn maag bevat maagzuur dat sterker is dan accuzuur. Hierdoor lossen de botten op in zijn maag.

Deze vogel, de fuut, doet ook iets met zijn maag. Terwijl de kleintjes relaxed meevaren op de warme rug van hun moeder pikken ze kleine donsveertjes van haar rug en eten deze op. Deze veertjes beschermen hun nog kwetsbare maagjes tegen de stekeltjes en graatjes van de vis die hun ouders hen voeren.

Slide 12 - Slide

This item has no instructions

De kanoet (die overigens 3 tot 4000 km non-stop naar de Waddenzee vliegt) eet voornamelijk mosselen. Zijn maagspier is zo sterk dat de schaal van de mosselen en schelpjes wordt gekraakt. Op die manier kan hij ze gemakkelijk verteren.

Slide 13 - Slide

This item has no instructions

Vogeltrek – waarom?
Zomergasten
Wintergasten
Dwaalgasten
Standvogels

Welke is welke?
Blauwborst = zomergast. Vliegt naar Afrika.
Smient = wintergast. Komt vanaf de toendra’s in bijvoorbeeld Noord Rusland hier naartoe om te grazen. Jaarlijks zo’n 600.000!
Kroonboszanger = zeer zeldzame dwaalgast uit het verre oosten van Rusland en noord Azië.

Slide 14 - Slide

Welke is welke?
Blauwborst = zomergast. Vliegt naar Afrika.
Smient = wintergast. Komt vanaf de toendra’s in bijvoorbeeld Noord Rusland hier naartoe om te grazen. Jaarlijks zo’n 600.000!
Kroonboszanger = zeer zeldzame dwaalgast uit het verre oosten van Rusland en noord Azië.

Wintergast/Zomergast/Standvogel?
Strikvraag: onze roodborstjes (de meesten) vliegen naar het zuiden, bijvoorbeeld Spanje. Hun soortgenoten uit Scandinavië vinden het daar te koud en overwinteren bij ons. Daarom lijkt het alsof ze hier het hele jaar zijn, maar zie je toch andere individuen.

Slide 15 - Slide

Strikvraag: onze roodborstjes (de meesten) vliegen naar het zuiden, bijvoorbeeld Spanje. Hun soortgenoten uit Scandinavië vinden het daar te koud en overwinteren bij ons. Daarom lijkt het alsof ze hier het hele jaar zijn, maar zie je toch andere individuen.

Koekoek!
Alle koekoeken vliegen naar centraal Afrika. Waar ze ook vandaan komen.
Wat maakt dit bijzonder? Een koekoek legt zijn eieren in het nest van een ander. Een koekoeksjong wordt zo door een andere soort groot gebracht. Deze soort vertelt hem niet waar hij heen moet als de winter nadert.. Toch weet hij de route naar Congo.

Slide 16 - Slide

Alle koekoeken vliegen naar centraal Afrika. Waar ze ook vandaan komen.
Wat maakt dit bijzonder? Een koekoek legt zijn eieren in het nest van een ander. Een koekoeksjong wordt zo door een andere soort groot gebracht. Deze soort vertelt hem niet waar hij heen moet als de winter nadert.. Toch weet hij de route naar Congo.

Standvogels komen aan voedsel door:
  • Het aanleggen van een voorraad
  • Het overstappen op ander voedsel
  • Rondzwerven, op zoek te gaan

Slide 17 - Slide

This item has no instructions

Voorraad aanleggen. Hoeveel?
Tot zo'n 5000!
Een gaai (geen Vlaamse) verstopt eikels. Hoeveel denken jullie maximaal in een winter?
Met experimenten is zelfs aangetoond dat wanneer een gaai in de gaten heeft dat een soortgenoot meekijkt, hij de eikel niet echt verstopt, maar doet alsof! Slim hè!

Slide 18 - Slide

This item has no instructions

Insecten --> Zaden
Baardman
Een voorbeeld van een vogel die overstapt op ander voedsel. In zijn lichaam verandert er ook van alles om dit zonder problemen te kunnen verteren.

Slide 19 - Slide

This item has no instructions

Waarom vogelen?
  • Vogels vertellen ons iets over de conditie van een (natuur)gebied
      (voedsel)
  • Vogels kennen een enorme verscheidenheid aan slimme en handige trucjes/aanpassingen
  • Elke vogel heeft opo deze manier zijn eigen verhaal
  • Uitdaging, zo veel mogelijk verschillende soorten
    zien of vinden
  • Beter worden in determinatie
  • Vogels zingen schitterend! Onderscheiden op geluid

Slide 20 - Slide

This item has no instructions

De mooiste liedjes uit Europa:
Zang in de linkjes:
  • https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/fluiter
  • https://www.xeno-canto.org/species/Emberiza-aureola
  • https://www.xeno-canto.org/species/Porzana-porzana
  • https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/wielewaal

Slide 21 - Slide

This item has no instructions

Een voorbeeld van de grote variatie. ‘Duif’ is niet correct, het zijn verschillende soorten. Soorten zijn te herkennen aan uiterlijk, maar soms makkelijker op geluid.

Slide 22 - Slide

This item has no instructions

Zie jij de verschillen? De roep is in ieder geval heel anders, maar de uiterlijke verschillen tussen deze twee mezensoorten zijn lastig te zien in het veld.
Links glanskop, rechts matkop.

Slide 23 - Slide

This item has no instructions

Een van favortiete families: Loof-/boszangers 
Phylloscopidae
9 verschillende soorten. Bruin klein vogeltje met oogstreep is correct, maar in deze gevallen niet specifiek genoeg. De roep van deze loofzangers (zo heet de familie) is wel heel kenmerkend. Helaas zingen ze buiten het broedseizoen soms erg weinig waardoor uiterlijke kenmerken en gedrag de enige hulp is.

Slide 24 - Slide

This item has no instructions

Aan jullie 
biologieles
geven was
super leuk!
 
Groetjes,
Meester Karel

Slide 25 - Slide

This item has no instructions