Digitale balans en je reflexbrein

• New lesson editor
• Mediawijsheid
• Burgerschapsonderwijs
• +1
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-3

Introduction

Thema 6: Zorg goed voor jezelf Digitale balans en je reflexbrein

Instructions

Dit thema gaat over de impact van smartphone en (sociale) media op ons brein en lichaam en hoe we daar het beste mee kunnen omgaan. Alle lessen worden klassikaal gegeven, via het digitale schoolbord. 

Het doel is dat leerlingen ondanks alle digitale verleidingen en afleidingen, toch grip krijgen op hun mediagebruik en geen nadelige gevolgen voor gezondheid en welzijn ondervinden.

Het thema bestaat uit vier lessen die een geheel vormen. Bij voorkeur worden ze als serie gegeven. In de eerste twee lessen staat centraal hoe en waarom ons brein zo makkelijk afgeleid wordt door onze smarpthone en sociale media. Deze lessen bevatten breinkennis waardoor je bijvoorbeeld begrijpt wanneer je wel en wanneer niet kunt multitasken. Met die kennis wordt onderzocht hoe je grip kunt krijgen op je eigen mediagebruik.

De derde en vierde les bevatten tips over het optimaal leren benutten van je hersenen: hoe kun je het beste focussen? En hoe kun je juist ont-focussen, wat net zo belangrijk is? Een rode draad door de lessen is het nadenken over mensen die topprestaties leveren en waar jongeren bewondering voor hebben, zoals topsporters, bekende artiesten maar ook influencers of wetenschappers.

Digitale balans en

je reflexbrein 

Les 1

Deze lessen kunnen geheel op het digitale schoolbord worden gegeven: het is dus niet de bedoeling dat leerlingen antwoorden gaan geven met hun eigen telefoon. De vragen worden klassikaal beantwoord.

Thema 6

Lespakket over online veiligheid en digitaal burgerschap

Zorg goed 

Reflecteren op je digitale balans

voor jezelf

Dit thema gaat over de impact van smartphone en (sociale) media op ons brein en lichaam en hoe we daar het beste mee kunnen omgaan. Het doel is dat leerlingen zich bewust worden van alle digitale verleidingen en afleidingen, en leren hoe ze grip kunnen krijgen op hun mediagebruik om zo min mogelijk nadelige gevolgen voor gezondheid en welzijn ondervinden.

Het thema bestaat uit vier lessen die een geheel vormen. Bij voorkeur worden ze als serie gegeven. 

In de eerste twee lessen staat centraal hoe en waarom ons brein zo makkelijk afgeleid wordt door onze smartphone en sociale media. Deze lessen bevatten breinkennis waardoor je bijvoorbeeld begrijpt wanneer je wel en wanneer niet kunt multitasken. Met die kennis wordt onderzocht hoe je grip kunt krijgen op je eigen mediagebruik.

De derde en vierde les bevatten tips over het optimaal leren benutten van je hersenen: hoe kun je het beste focussen? En hoe kun je juist ont-focussen, wat net zo belangrijk is? 

Een rode draad door de lessen is het nadenken over mensen die topprestaties leveren en waar jongeren bewondering voor hebben, zoals topsporters, bekende artiesten maar ook influencers of wetenschappers.

Elke les bevat een of twee instructievideo’s met ‘cognitieve fitness’-oefeningen. Cognitieve Fitness, een bewezen effectieve methode, combineert fysieke beweging met cognitieve uitdagingen om het brein beter te laten functioneren. Zo kunnen leerlingen leren over hun brein en lichaam door zelf te ervaren.

De oefeningen zijn fysieke uitdagingen; ze zorgen regelmatig voor hilariteit en dat is ook prima! Door de oefeningen te doen, word je geconfronteerd met je grenzen: je hersens kunnen nu eenmaal niet alles. Je kunt veel leren met training, maar ook dat is niet onbeperkt. 

• Je denkt na over telefoonverslaving en digitale balans.

• Je herkent de digitale triggers die ons vaak afleiden en naar onze telefoon doen grijpen.

• Je leert over het reflexbrein, dat voortdurend en onbewust reageert op digitale triggers. 

• Je reflecteert op gezondheidsklachten door gebruik van (sociale) media en smartphone. 

• Je ontdekt in hoeverre jij bestand bent tegen flinke afleiding, door te aan den lijve te ervaren hoe je letterlijk, fysiek in balans blijft.

Lesdoelen

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Welke dingen moeten in evenwicht zijn?

Leg uit wat ‘balans’ is aan de hand van het idee van een weegschaal (in het Engels: balance): iets is in balans als de ene schaal van de weegschaal ongeveer even hoog hangt als de andere schaal. 

Stel de vraag: Welke dingen moeten in evenwicht zijn? (Wat ligt er in de schalen?)

Laat ruimte voor antwoorden die je niet verwacht. Denk aan: offline versus online. Maar ook: scrollen door je timeline op social media tegenover huiswerk maken. Of: Netflix tegenover met je ouders praten. Of: met je vrienden iets doen tegenover samen gamen. 

De leerlingen kunnen hun antwoorden invoeren via hun device, maar uiteraard is dat niet noodzakelijk.

Les 1

Digitale balans en je reflexbrein

1

Gezond -

Zorg goed voor jezelf

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Les 2

Multitasken en je denkbrein

2

Les 3

Hoe kun je beter focussen? 

3

Les 4

Je hoofd leeg en geen stress, hoe dan? 

4

Introduceer de vier lessen uit dit thema: Gezond – Zorg goed voor jezelf. 

Leg uit dat je kennis over de werking van je hersens krijgt, dat je leert wat dat te maken heeft met het gebruik van je smartphone en over wat dat doet met stress en schoolsucces. 

Ook leer je hoe je beter kunt focussen en we gaan staand oefeningen doen om aan den lijve te voelen hoe dat werkt. 

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Als ik met vrienden ben en ik krijg een notificatie, 

dan kijk ik direct op mijn telefoon.

Vraag 1

We doen nu een quiz om te kijken hoe verslaafd je bent aan je telefoon. Breng het speels. (Noem het eventueel anders: gehecht, afhankelijk, of je nog zonder kunt). 

Instructie: Schrijf op een blaadje de cijfers 1 t/m 10 onder elkaar. Beantwoord elk van de tien vragen met een cijfer op een schaal van 1 t/m 5, waarbij 1 staat voor ‘totaal niet herkenbaar’ en 5 voor ‘heel herkenbaar!’ (Of gebruik het werkblad - beschikbaar november 2022.)

Eventueel kunnen de leerlingen gebruik maken van hun device en vervolgens hun score opschrijven. 

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Als ik ‘s nachts wakker word, 

dan check ik altijd mijn telefoon.

Vraag 2

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Als ik me even verveel, 

dan pak ik meteen mijn telefoon.

Vraag 3

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Ik voel me onrustig als ik mijn telefoon 

niet kan gebruiken.

Vraag 4

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Ik zit vaak veel langer te scrollen,

dan ik van plan ben.

Vraag 5

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Ook tijdens het huiswerk maken, 

blijf ik ondertussen bezig op mijn telefoon.

Vraag 6

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Als ik online een post heb geplaatst, dan check ik daarna voortdurend mijn telefoon (om te zien of er reacties en likes zijn)

Vraag 7

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Ik ga vaak te laat slapen, 

omdat ik nog op mijn telefoon bezig ben.

Vraag 8

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Ik krijg vaak te horen dat ik 

te veel op mijn telefoon zit.

Vraag 9

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

Ik zou best willen minderen met telefoongebruik, maar dat lukt niet.

Vraag 10

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Score 10 t/m 25:

Je hoeft je geen zorgen te maken. Je mobiel speelt geen overheersende rol in je leven en je bent zeker niet telefoonverslaafd. Je zou net zo makkelijk in de 19e eeuw kunnen leven. 

Score 36 t/m 50:

Ok, joh! Overleef jij wel zonder mobiel? Je laat je voortdurend afleiden door je telefoon en daardoor heb je moeite met focussen, ga je vaak te laat slapen en voel je waarschijnlijk ook regelmatig stress. Minderen gaat lastig worden, maar het kan wel! Als je zover bent, heb je heel veel aan de tips in deze lessen.

Score 26 t/m 35:

Het gaat nog goed. Je hebt grip op je telefoongebruik en sociale media. Maar let wel op dat het niet erger wordt. Vooral op momenten dat je moe bent, je verveelt, depressieve gevoelens of stress ervaart, heb je de neiging om nog vaker je telefoon erbij te pakken.

Score 10 t/m 25:

Je hoeft je geen zorgen te maken. Je mobiel speelt geen overheersende rol in je leven en je bent zeker niet telefoonverslaafd. Je zou net zo makkelijk in de 19e eeuw kunnen leven.

Laat nu iedereen zijn score optellen en noteren. Lees de uitkomsten voor.

Bespreek kort (een aantal van) de volgende vragen:

Wat vind je van de uitkomst, had je die verwacht?

Welke app of game vind jij het meest ‘verslavend’?

Is er een verschil tussen digitale verslavingen en verslaving aan drugs of gokken?

In hoeverre is ‘verslaafd’ telefoongebruik erg, of is het normaal geworden?

Denk je wel eens over iemand anders: 'Ja, díe heeft echt een probleem'?

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

In hoeverre denken jullie dat topsporters en 

top-perfomers verslaafd aan hun telefoon zijn? 

Bespreek de vergelijking met bekende mensen die topprestaties leveren (top performers). Deze vergelijking loopt als een rode draad door de lessen. 

Hoe gaan top performers om met hun telefoon en sociale media?

Laat de leerlingen een sporter, artiest, influencer, wetenschapper of succesvol ondernemer noemen waar ze tegenop kijken. 

Vraag: In hoeverre denken jullie dat zij verslaafd aan hun telefoon zijn? 

Aan welke kant van de schaal van 1 t/m 5 zitten zij? 1 = helemaal geen probleem 5 = zij kunnen ook niet meer zonder.

Leg uit dat topprestaties leveren alleen kan als je focust. Top performers kunnen het zich niet permitteren om zich te laten afleiden door sociale media of je smartphone. Hoe lossen zij dat op, denk je? Leg uit dat topsporters extra trainen op concentratie, focus en zelfbeheersing. Toppresteerders hebben vaak een heel strak dagschema.

Vertel dat we in deze lessen vaker zullen verwijzen naar toppresteerders. Je gaat begrijpen hoe het komt dat je zo gemakkelijk wordt afgeleid door sociale media, maar ook hoe je de grip kunt terugkrijgen op het gebruik ervan, en waarom dat zo belangrijk is: om goed te presteren moet je kunnen focussen, net als topsporters en topartiesten. Talent is maar één ding. Het echte succes komt van weten wat je wilt en doorzettingsvermogen.

Activiteit: bekijk samen met de klas het filmpje van de website Onder de duim (van NOSop3)

Alleen het filmpje: https://youtu.be/HBbtqzXzxiU

De hele website: https://lab.nos.nl/projects/telefoonverslaving/index.html

Tip: Stuur oudere leerlingen of klassen van hogere niveaus naar de hele website van NOSop3, waar ze ook de tekst kunnen lezen over dopamine-aanmaak en telefoonverslaving.

Welke digitale triggers kun jij het minst goed weerstaan? Welke werken bij jou het beste, waardoor je steeds weer naar je smartphone getrokken wordt?

Bespreek aan de hand van het filmpje welke digitale triggers leerlingen kennen in populaire apps, die gemaakt zijn om jouw aandacht zo lang mogelijk vast te houden en te zorgen dat je telkens weer de app wilt openen. 

Denk aan:

Het systeem van pull and refresh – waardoor je steeds je timeline ververst en daardoor blijft scrollen;

De teruglopende teller voordat de volgende video automatisch begint;

Notificaties (rode bolletjes, blauwe vinkjes) en pushmeldingen (geluidjes);

Variabele beloning: je weet niet wat en wanneer je reactie krijgt (likes en comments), maar de mogelijkheid dat het iets leuks is, zorgt er al voor dat naar je mobiel grijpt;

Score opbouwen: bijvoorbeeld streaks onderhouden. Je investeert in de app, waardoor je minder gauw je interesse verliest. Als je ergens moeite voor gedaan hebt, of geld voor betaald hebt, geef je namelijk minder snel op dan wanneer je die investering niet gedaan hebt.

Bespreek: welke digitale triggers kun jij met beste weerstaan en welke juist niet?

Met devices:

De leerlingen kunnen deze vraag via hun device beantwoorden.

Zonder devices:
De leerlingen beantwoorden de vraag klassikaal.

Genot: alles wat lekker is, daar wil je reflexbrein meer van. Je krijgt er dopamine door en dat geeft een gevoel van beloning. Je gaat op zoek naar plezier.

G

Het Reflexbrein reageert op de ‘4 G’s’  

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Gewoontes: dingen die je al gewend bent te doen waardoor je er niet over na hoeft te denken. Lekker efficiënt!

G

Gevaar: is er iets aan de hand? Iets of iemand heeft je nodig. Denk aan onverwachte prikkels die je aandacht vragen, zoals het huilen van een baby, daar reageert iedereen direct op. 

G

De Groep: hoor ik bij de groep of val ik erbuiten? Belangrijke informatie voor je veiligheid en overleving.

G

Kennisoverdracht: de werking van ons reflexbrein

Een van de belangrijkste redenen dat we ons zo makkelijk laten afleiden door telefoon en sociale media is dat we in ons brein een netwerk hebben dat voortdurend ‘aan’ staat. Dit deel van onze hersens reageert direct op binnenkomende prikkels, zonder dat we dat doorhebben. Daar nemen we dus ook geen bewuste beslissing over. Dit deel noemen we ons ‘reflexbrein’. 

Het reflexbrein helpt ons al duizenden jaren met overleven. Zodra er gevaar is, handelen we vanuit ons reflexbrein: zonder erover na te denken, zorgen we voor veiligheid. 

Maar het reflexbrein zit ons aardig in de weg als we ons voor langere tijd ergens op moeten concentreren. Er hoeft maar één melding op je mobiel te klinken (alarm!) of je reflexbrein is alweer in actie. En weg is je focus…

Uit onderzoek weten we dat je niet goed kunt leren als je je niet veilig voelt. En nu weet je hoe dat komt: als je niet veilig bent, kan je reflexbrein niet tot rust komen en kun je je niet concentreren op schoolwerk. En andersom geldt ook: als je je langere tijd moet concentreren, moet je zorgen dat je je veilig voelt (zorgen dat je niet gestoord kan worden, niemand je lastig valt, geen honger hebt, enz.).

Het Reflexbrein reageert op de 4 G's - Genot, Gewoontes, Gevaar en De Groep. 

Genot: dit werd ook genoemd in het NOSop3-filmpje, je wilt dat beloningsgevoel steeds hebben en dus ga je op je telefoon op zoek naar bepaalde content of comments of post je iets in de hoop op leuke reacties.

G

Sociale media en 

de ‘4 G’s’  

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Gewoontes: je telefoon pakken zonder erbij na te denken, steeds je timeline verversen.  

G

Gevaar: er zijn allerlei signalen die relexbrein triggeren. Je telefoon trilt of piept en haalt je uit je concentratie. De rode (alarm!) bolletjes, enz.

G

De Groep: denk aan likes of comments die maar door je hoofd blijven spelen – word ik nog gezien? -- of de aandrang om iets te kopen wat influencers aanbieden – iedereen heeft het

G

Leg uit: Sociale media worden bewust zo gemaakt dat deze ‘4 G’s’ geprikkeld worden bij ons. Zodat je zonder te denken (als in een automatische reflex) aandacht besteedt aan de app.

Om dat niet te doen, moet je heel bewust ingaan tegen die reflex. En dat is moeilijk. Ook voor volwassenen.

Negatieve lichamelijke gevolgen: 

last van je ogen

slecht en weinig slapen

oorsuizingen (te veel harde muziek op je oortjes)

last van je pols, schouder, nek

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Negatieve mentale gevolgen:

moeite met concentreren

snel afgeleid

gevoelens van stress (onrustig gevoel) en overprikkeld zijn

sombere gevoelens

onzeker over jezelf of je uiterlijk

Kennisoverdracht: wat gebeurt er als je digitaal uit balans bent?

Ons reflexbrein kan dus maar moeilijk weerstand bieden aan al die verleidelijke apps! Die apps zijn erop gemaakt om ons denkbrein te omzeilen. Daardoor kies je te weinig zelf wat je doet. Gevolg: we scrollen te lang door of pakken te vaak onbewust onze telefoon erbij. Het probleem is alleen, dat je daar gezondheidsklachten van kunt krijgen.

Benoem de lichamelijke én mentale gevolgen. (Mentaal = geestelijk of psychisch).

1

Ja

2

Nee

3

Weet ik niet

Heb jij wel eens wat gemerkt van deze 

negatieve gevolgen?

Bespreek:

Heb jij wel eens iets gemerkt van deze negatieve gevolgen?

Hoe voelt het als je juist wel digitaal in balans bent? En hoe houd je dat zo?

Activiteit: Probeer in balans te blijven -- drie staande oefeningen met video

We gaan het eens uitproberen. Met een oefening waarbij je gaat proberen om letterlijk in balans te blijven. Hoe goed kunnen jullie, terwijl je wordt afgeleid, goed blijven staan en helder blijven nadenken? Om dit te ervaren gaan we in tweetallen een balansoefening doen. We gaan staan.

Bekijk samen de drie instructievideo’s met Edward van de balansoefening, ontwikkelaar van de cognitieve fitnessmethode. Doe de oefeningen die daarin gedemonstreerd worden.

Hoe ging het?

Bespreek na: Hoe ging het? Wat is jullie opgevallen? Wat dacht je, wat voelde je? Hoe ga je om met de afleiding? Blijf je makkelijk in balans of juist helemaal niet? Wat kun je doen om beter in balans te blijven?

Bij drie van de vragen kunnen de leerlingen gebruik maken van hun devices, maar dat is niet noodzakelijk: het kan ook middels een klassikaal gesprek.

Blijf je makkelijk in balans of juist helemaal niet? 

Bespreek:

Wie heeft wel eens een van deze negatieve gevolgen gemerkt?

Hoe voelt het als je juist wel digitaal in balans bent? En hoe houd je dat zo?

Wat kun je doen om beter in balans te blijven?

Met devices:

De leerlingen kunnen deze vraag via hun device beantwoorden.

Zonder devices:
De leerlingen beantwoorden de vraag klassikaal.

Houd met een app je schermtijd bij op je smartphone. Noteer dat op een lijst en zet erbij welke apps je het meest gebruikt. 

1

Extra: 

Opdrachten voor thuis

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Bezoek de website digitalebalans.nl en bekijk de weetjes en tips die bij de drie onderdelen staan. Welke tips kende je al, en welke zijn nieuw voor je?

3

Tel op een dag hoeveel keer je je mobiel pakt zonder doel, gewoon uit verveling. 

2

Teken een cirkel die staat voor de 24 uur in een dag. Vul in de vorm van taartpunten de tijden in die je besteedt aan je normale dagelijkse activiteiten: eten, school, sport, afspraken, huiswerk, (sociale) media. Doe dit voor minstens 4 dagen. Wat valt op?

4

Voor de docent:

Onderzoek naar het eigen mediagebruik kan worden verdiept en uitgebreid door een of meer van de volgende opdrachten te geven voor thuis.

• We hebben gezien hoe telefoonverslaving in elkaar zit. Dat dit te maken heeft met het deel van onze hersens dat reflexbrein heet: het is actief bij Genot, Gewoontes, Gevaar en Groepsgevoel (de 4 G’s), en daarmee omzeilt het ons denkbrein. De apps op onze smartphone zijn expres zo gemaakt dat ze werken op ons reflexbrein. Daarom is weerstand bieden aan sociale media en onze mobiel zo moeilijk. Niet alleen voor jongeren, maar voor iedereen. 

• En daarom moeten we allemaal, óók volwassenen, bewust omgaan met ons mediagebruik. En heel bewust proberen om een digitale balans te houden. Voor iedereen ligt de balans weer anders, en hoeveel last je ervan hebt als er geen balans is, is voor iedereen ook weer anders. We hebben besproken dat je er zowel in je kop (mentaal) als in je lijf (lichamelijk) schadelijke gevolgen van kunt krijgen. 

Samengevat

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Afronding: 

We hebben gezien hoe telefoonverslaving in elkaar zit en dat dat te maken heeft met het deel van onze hersens dat reflexbrein heet: het is actief bij Genot, Gewoontes, Gevaar en Groepsgevoel (de 4 G’s) en daarmee omzeilt het ons denkbrein. De apps op onze smartphone zijn expres zo gemaakt dat ze werken op ons reflexbrein. Daarom is weerstand bieden aan sociale media en onze mobiel zo moeilijk. Niet alleen voor jongeren, maar voor iedereen.

En daarom moeten we allemaal, óók volwassenen, bewust omgaan met ons mediagebruik. En heel bewust proberen om een digitale balans te houden. Voor iedereen ligt de balans weer anders, en hoeveel last je ervan hebt als er geen balans is, is voor iedereen ook weer anders. We hebben besproken dat je er zowel in je kop (mentaal) als in je lijf (lichamelijk) schadelijke gevolgen van kunt krijgen.

Dus één ding is duidelijk: het is belangrijk dat je probeert zo veel mogelijk bewust je keuzes te maken en te proberen om weerstand te bieden aan alle afleiding. Dat kunnen we leren van succesvolle mensen als topsporters, artiesten en topondernemers: zij managen hun tijd heel strak.

• Dus één ding is duidelijk: het is belangrijk dat je probeert zo veel mogelijk bewust je keuzes te maken en te proberen om weerstand te bieden aan alle afleiding. Dat kunnen we leren van succesvolle mensen als topsporters, artiesten en topondernemers: zij managen hun tijd heel strak. 

• Top performers trainen om te focussen, om weerstand te bieden aan afleiding. Alleen dan haal je het beste uit jezelf.

Samengevat

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Afronding:

We hebben gezien hoe telefoonverslaving in elkaar zit en dat dat te maken heeft met het deel van onze hersens dat reflexbrein heet: het is actief bij Genot, Gewoontes, Gevaar en Groepsgevoel (de 4 G’s) en daarmee omzeilt het ons denkbrein. De apps op onze smartphone zijn expres zo gemaakt dat ze werken op ons reflexbrein. Daarom is weerstand bieden aan sociale media en onze mobiel zo moeilijk. Niet alleen voor jongeren, maar voor iedereen.

En daarom moeten we allemaal, óók volwassenen, bewust omgaan met ons mediagebruik. En heel bewust proberen om een digitale balans te houden. Voor iedereen ligt de balans weer anders, en hoeveel last je ervan hebt als er geen balans is, is voor iedereen ook weer anders. We hebben besproken dat je er zowel in je kop (mentaal) als in je lijf (lichamelijk) schadelijke gevolgen van kunt krijgen.

Dus één ding is duidelijk: het is belangrijk dat je probeert zo veel mogelijk bewust je keuzes te maken en te proberen om weerstand te bieden aan alle afleiding. Dat kunnen we leren van succesvolle mensen als topsporters, artiesten en topondernemers: zij managen hun tijd heel strak.

Top performers trainen om te focussen, om weerstand te bieden aan afleiding. Alleen dan haal je het beste uit jezelf.

Aandacht: hersenproces dat ervoor zorgt dat we ons bewust kunnen concentreren op bepaalde dingen.

Digitale balans: een goed evenwicht balans tussen offline- en online leven, zowel fysiek, mentaal als sociaal. 

Digitale trigger: iets op je scherm wat jou afleidt en ervoor zorgt dat je je mobiel er weer bij pakt, bijvoorbeeld een pushmelding van een app. 

Focus: volgehouden, gerichte aandacht. Focussen: iets doen met je volle aandacht en dat vasthouden. 

Reflexbrein: het onbewuste deel van je hersenen dat direct reageert op prikkels, vanuit bestaande overtuigingen en gewoontes.

Woordenlijst

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Telefoonverslaving: te weinig controle hebben over je eigen telefoongebruik en daar last van ondervinden.

Variabele beloning: de beloning is onvoorspelbaar – de ene keer wel komt de beloning wel, de andere keer niet. Daardoor blijf je steeds doorgaan om te kijken of de beloning nu wel komt (denk aan een gokmachine).

Woordenlijst

Les 1

Digitale balans en 

je reflexbrein

Help ons de lessen verbeteren.

Geef uw feedback via [e-mail]

Help ons de lessen verbeteren.

Geef uw feedback op via [e-mail]