Les 4 - 3 maart 2026

• Biologie
• MBO
• Studiejaar 2

Ethiek

Proefdieren

Leerdoelen

Aan het einde van de les kan je..

- uitleggen waarom dieren in onderzoek worden gebruikt.

- verschillende ethische standpunten over proefdieren herkennen en bespreken.

- kritisch nadenken over de morele afweging tussen wetenschappelijk belang en dierenwelzijn.

- een eigen onderbouwd standpunt formuleren over het gebruik van proefdieren.

Proefdieren zijn noodzakelijk en kunnen niet vervangen worden.

Eens/Oneens? Waarom?

Video..

Schrijf op:

- welke argumenten voor én tegen dierproeven zag je in de video?

nos.nl

Welke argumenten voor en tegen dierproeven zag je in de video?

Argumenten voor proefdieren

- Medisch vooruitgang kan niet altijd zonder dieren (denk aan gehele organensysteem) 

- Nieuwe medicijnen en behandelingen worden getest voor veiligheid

- Weten welke chemische stoffen onze gezondheid en milieu bedreigt

Casus vóór proefdieren

Door dierproeven met honden in 1922  is insuline ontdekt. 

Het gebruik van honden in dit onderzoek was gerechtvaardigd omdat het miljoenen mensenlevens heeft gered.

Eens

Oneens

Argumenten tegen proefdieren

• Proefdieren lijden.
• Dieren kunnen geen toestemming geven
• Dieren reageren niet altijd hetzelfde als mensen. Hierdoor zijn resultaten

van dierproeven regelmatig niet bruikbaar voor mensen.

• Er zijn ook alternatieve manieren
  
  

Let op: volgende casus is extreem.

Casus tegen proefdieren

Medicijn ontwikkeld tegen ochtendmisselijkheid in zwangere vrouwen. Werd 5 jaar (!!!!!!!!!!!!!!) gebruikt totdat ze erachter kwamen dat het voor onderontwikkeling en misvorming bij baby's.

Medicijn was alleen getest op normale, niet zwangere proefdieren. Deze lieten geen bijwerkingen zien.

Veel later pas getest op zwangere proefdieren...

Dierproeven alleen zijn onvoldoende om de veiligheid van een medicijn voor mensen te garanderen.

Eens

Oneens

Uit eigen ervaring..

Bij mijn eerste baan in Amsterdam UMC werden proefdieren gebruikt voor het onderzoeken van hartziektes.

Om zo veel mogelijk van het dier te kunnen gebruiken na overlijden, heb ik extra testen uitgevoerd met andere organen (na overleg met professor).

Is het ethisch verantwoord om extra testen uit te voeren op een dier dat al gebruikt is in onderzoek, zodat je zo veel mogelijk uit het dier haalt? Waarom wel of niet?

Argumenten voor en tegen

Argumenten voor:

- Maximaal gebruik van het dier: Het dier heeft al geleden; extra testen kunnen meer wetenschappelijke waarde opleveren zonder extra dieren te gebruiken.
- Mensenlevens en kennis: Kan belangrijke kennis opleveren die ziektes beter laat begrijpen of behandelen.
- Overleg en regels: Als het gebeurt na overleg met een professor en volgens ethische richtlijnen, is het gecontroleerd en verantwoord.

Argumenten tegen:
- Respect voor het dier: Sommige mensen vinden dat een dier, ook na overlijden, met respect behandeld moet worden en niet “extra getest”.
- Ethiek vs. efficiëntie: Wetenschappelijke winst kan niet altijd alle ethische zorgen opheffen; sommige vinden dat het gebruik van een levend wezen al een grens overschrijdt.

Dieren worden niet zomaar gebruikt. De drie V's waar elke lab zich aan moet houden.

Waarom zijn de 3 V's belangrijk?

De drie V's

Ze helpen dieren te beschermen zonder dat de wetenschap stilvalt. Minder dieren betekent minder lijden, terwijl je toch goede wetenschappelijke data krijgt.

Is jouw mening nu veranderd omtrent dierproeven? Waarom wel/niet?

Samengevat proefdieren..

Dieronderzoek blijft een ethische afweging: wetenschap vs dierenwelzijn. De keuzes die we maken moeten altijd goed worden overwogen

Afsluitende vragen..

Waarom worden dieren vaak gebruikt in wetenschappelijk onderzoek?

1. Omdat ze goedkoper zijn dan mensen
2. Omdat hun biologische systemen lijken op die van mensen
3. Omdat dieren geen ethische rechten hebben
4. Omdat experimenten bij dieren sneller verlopen

Wat is een veelgebruikt argument tegen het gebruik van proefdieren?

1. Dieren leveren betrouwbare resultaten op
2. Dierproeven helpen nieuwe medicijnen ontwikkelen
3. Dieren hebben recht op bescherming en welzijn
4. Wetenschappers kunnen alleen dieren gebruiken voor onderzoek

Wat maakt het extra onderzoeken van een overleden proefdier ethisch aanvaardbaar?

1. Het levert meer data op zonder dat een dier extra lijdt
2. Het is goedkoper dan nieuwe dieren gebruiken
3. Het dier is dan onbeschikbaar voor elke test die wetenschappers willen doen
4. Het verhoogt automatisch de betrouwbaarheid van het onderzoek

Welke van de drie V’s betekent dat je zo min mogelijk dieren gebruikt?

1. Vervangen
2. Verminderen
3. Verfijnen
4. Vergelijken

Wat heb je in deze les geleerd?