BS 2: Voedingsmiddelen en voedingsstoffen

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo k, g, t
• Leerjaar 4

BS 2: Voedingsmiddelen en voedingsstoffen

Leerdoelen

• 2.1.1 Je kunt de functies van voedingsstoffen en voedingsvezel in voedingsmiddelen noemen.
  
• 2.1.2 Je kunt zes groepen voedingsstoffen noemen met hun functies en kenmerken

Planning

1. Hw en absentie
2. Leerdoelen en herhalen bs 1
3. Uitleg basisstof 11.2/10.2
4. Opdrachten maken
5. Wat hebben we geleerd?

Herhaling bs 1

welke manier van conserveren zie je hier?

1. geen
2. luchtdicht verpakken
3. gasverpakken
4. met conserveermiddelen

Welke manier van conserveren zie je hier?

Deze melk staat buiten de koeling

1. Drogen
2. Steriliseren
3. Pasteuriseren
4. luchtdicht verpakken

Welke manier van conserveren zie je hier?

1. Drogen
2. Steriliseren
3. Pasteuriseren
4. luchtdicht verpakken

Waarom kan ik deze
worst buiten de
koelkast bewaren?

1. Hij is gepasteuriseerd
2. Hij is gedroogd
3. Hij is luchtdicht verpakt
4. Hij zit in een conserveringsmiddel

Wat is conserveren?

1. Omstandigheden ongunstig maken voor schimmels en bacteriën
2. Het vermeerderen van schimmels en bacteriën
3. Voedsel opeten
4. Omstandigheden gunstig maken voor schimmels en bacteriën

Hoe werken enzymen?

1. Het enzym bindt aan een voedingsstof

2. Het enzym knipt het voedingsstof in 2en

3. Het enzym laat los

Enzymactiviteit

De enzymactiviteit is de snelheid

waarmee de enzymen werken. 

Dit is afhankelijk van 

- temperatuur

- zuurgraad

Hierbij hoort een optimumkromme met een minimum, een maximum en een optimum

BS 2 

Voeding

Voedingsmiddel:

• Alles wat je eet en drinkt. (plantaardig-dierlijk)

Voedingsstof:

• Bruikbare bestanddelen in voedingsmiddelen.
  

Voedingsvezel:

• Onverteerbare stoffen in plantaardig voedsel.
  

Bekijk deze foto. 

Welk voedingsmiddelen zie je hier?

(Noteer het op de volgende slide)

Dierlijke voedingsmiddelen

Plantaardige voedingsmiddelen

Voedingsvezels

In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen en -vezels.

Vezels zijn onverteerbare stoffen uit planten.
Ze stimuleren de darmwerking (peristaltiek).

Voedingsstoffen

• Dit zijn de bruikbare bestandsdelen van voedingsmiddelen
• Plantaardig voedsel bevat voedingsvezels. Dit zijn onverteerbare stoffen

Functies voedingsstoffen:

• bouwstoffen (vorming van cellen en weefsel bij groei, ontwikkeling en herstel van het lichaam)
• brandstoffen (voor energie)( beweging, lichaamstemperatuur, groei, ontwikkeling en herstel.)
• reservestoffen (bijv. vetreserve)
• beschermende stoffen (tegen ziektes)
  

Voedingstoffen

Deze 6 voedingsstoffen moet je kennen:

1. koolhydraten 

2. vetten

3. water

4. vitaminen

5. mineralen

6. eiwitten

Koolhydraten

• Bouwstof
  
• Brandstof
  
• Reservestof
  

O.a. glucose, suiker, zetmeel

Voorbeelden van voedingsmiddelen

• Pasta - Rijst - Brood

Twee soorten koolhydraten

Enkelvoudige koolhydraten:

• Suiker (bv glucose)
• Meteen op te nemen in bloed
  

Meervoudige koolhydraten:

• Opgebouwd uit ketens glucose
  
• Te groot voor snelle opname in bloed --> eerst verteren

Enkelvoudige koolhydraten

Meervoudige koolhydraten

Eiwitten

• Bouwstof
  
• Brandstof

Bv voor vorming cytoplasma

Voorbeelden van voedingsmiddelen

Kaas - Tofu - Vlees - Ei - Vis

Eiwitten

Eiwitten zijn bouwstoffen

Teveel aan eiwitten? 

Eiwit wordt gebruikt als 

brandstof.

Cytoplasma

Spieren

Vetten

• Brandstof en bouwstof
• Overtollige vetten? Reservestof
• Onverzadigde(bouwstof) en verzadigde vetten(Brandstof) 

Gezonde, vloeibare en plantaardige vetten(vis,noten)

niet gezond, harde, dierlijke vetten

Vetten

• Bouwstof
  
• Brandstof
  
• Reservestof
  

Meer vet eten dan nodig --> opslag in onderhuids bindweefsel

Vetten leveren naast energie ook vitamine A, D en E. Ze zijn daarom belangrijk in een gezond voedingspatroon. Maar te veel verzadigde vetten eten geeft een grotere kans op hart- en vaatziekten. 

Je verlaagt dat risico door voedingsmiddelen met veel verzadigde vetzuren te vervangen door voedingsmiddelen met veel onverzadigde vetten. Bijvoorbeeld: roomboter vervangen door plantaardige margarine.

Water

Water is een bouwstof. Organismen bestaan voor het grootste deel uit water. Het lichaam van een volwassene bestaat voor ongeveer 55 tot 65% uit water.

Water is belangrijk bij het vervoer van stoffen in je lichaam. Bloed en cytoplasma bestaan voor een groot deel uit water. Je lichaam verliest water door bijvoorbeeld zweten of plassen. Dit moet je weer aanvullen. 

Mineralen

Bouwstoffen en beschermstoffen

Voorbeeld: 

zout,Calcium (kalk), ijzer, fluoride

Mineralen (zouten)

• Voor de opbouw van je beenderen (botten) bijvoorbeeld heb je calcium nodig. 
• Fluoride is nodig bij de opbouw van je gebit. 
• Voor de vorming van (gezonde) rode bloedcellen is ijzer nodig.
• Je hebt elke dag maar heel weinig mineralen nodig. In gezonde voeding zitten voldoende mineralen. Van keukenzout (natrium) gebruik je vaak zelfs te veel.

VITAMINES

• Het zijn bouwstoffen.
• Ze werken als beschermende stoffen tegen ziektes
  
• Er zijn dertien verschillende vitamines bekend: vitamine A, de vitamines van het B-complex en vitamine C, D en K zijn de bekendsten.

Vitamines

• Bouwstof
  
• Beschermende stof
  

Te veel of te weinig = ziek!

Worden aangegeven met een letter

Sommige zijn wateroplosbaar, andere vetoplosbaar

Voorbeelden van voedingsmiddelen:

Groente - Fruit - Vlees

Aantonen

Indicatoren

Zetmeel aantonen

Zetmeel is een voorbeeld van een reservestof. Dit kan je aantonen met joodoplossing. Dit kleurt zetmeel blauwzwart.

* Vooral 's nachts wordt het tijdelijk opgeslagen zetmeel omgezet in suiker.

* Zetmeel lost niet op in water dus dat moet eerst worden omgezet in suiker om te kunnen worden vervoerd.

Samenvatting voedingsstoffen

Wat is een voedingsstof?

1. Alles wat je eet en drinkt
2. Bruikbare bestanddelen in voedingsmiddelen
3. Onverteerbare stoffen in plantaardig voedsel
4. Enzymen

Waar hebben we voedingsstoffen voor nodig?

Noem een voedingsmiddel waar veel eiwitten in zitten.

1. Kipfilet
2. Appel
3. Spinazie
4. Olijfolie

Noem een voedingsmiddel waar veel koolhydraten in zitten.

1. Kipfilet
2. Aardappel
3. Spinazie
4. Olijfolie

Door welke stof wordt darmperistaltiek gestimuleerd?

1. Water
2. Vezels
3. Vetten
4. Vitamines

Wat zijn voedingsstoffen?

1. Alles wat je eet en drinkt
2. Stoffen uit planten die je lichaam niet kan verteren
3. Bruikbare bestanddelen uit voedingsmiddelen

Wat is geen voedingsstof?

1. Koolhydraat
2. Water
3. Mineralen
4. Vezels

Sleep het juiste antwoorden naar 'Koolhydraten'

Koolhydraten

    Bouwstof

     Brandstof

  Reserve stof

  Beschermende 

             stof

Deze voedingsstoffen zijn brandstoffen

1. Water en vitaminen
2. Koolhydraten, eiwitten en mineralen
3. Vetten, eiwitten en water
4. Alleen koolhydraten, eiwitten en vetten

Wat voor soort voedingsstof is glucose?

1. Koolhydraat
2. Eiwit
3. Vet
4. Vitamine

Welke 6 voedingsstoffen hebben we vandaag besproken?

Wat hebben we geleerd?

• Welke 4 functies kunnen voedingsstoffen hebben?
• Welke twee soorten koolhydraten zijn er en wat is het verschil hiertussen?
• Welke functie(s) hebben eiwitten?
• Welke twee soorten vetten zijn er en wat is het verschil hiertussen?
• Wanneer word je ziek van vitamines?

Opdrachten maken 

K -BS 11.2: opdrachten 1 tm 7`(4 overslaan)

B-  Bs10.2 Opdrachten: 1 t/m 7