Topografie Europa 4: West- en Midden-Europa en de Rijn
N
T O P O G R A F I E E U R O P A
West- en Midden-
Europa en de Rijn
van Ierland tot Oostenrijk
LES 4
Lesson duration is: 45 minIntroduction
Items in this lesson
N
T O P O G R A F I E E U R O P A
West- en Midden-
Europa en de Rijn
van Ierland tot Oostenrijk
LES 4
Over deze les: dit is de vierde les van de reeks Topografie Europa, de tweede regio-uitdaging. Uit les 1 kennen de leerlingen Ierland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland, uit les 2 hun hoofdsteden. Vandaag komen Oostenrijk en Tsjechië erbij, met Wenen en Praag, en volgen ze de Rijn van de Alpen naar de Noordzee. De les heeft weer andere werkvormen: zoek de fouten, uitzoomen, twee waarheden en een leugen, buren tellen, raad mijn land in tweetallen en een letterkaart.
Kerndoel: de les sluit aan bij SLO-kerndoel 50: de leerlingen leren omgaan met kaart en atlas en kennen de topografie van Nederland, Europa en de wereld.
Tip: leg blaadjes klaar voor de letterkaart en een atlas voor wie vastloopt. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
drie doelen
Wat leer je vandaag?
Je kan tien landen van West- en Midden-Europa aanwijzen op de kaart.
1
Je kan de hoofdsteden van Oostenrijk en Tsjechië noemen.
2
Je kan de buurlanden van Duitsland noemen en zeggen langs welke landen de Rijn stroomt.
3
Leerdoelen: lees de drie doelen samen voor. Doel 1 oefenen de leerlingen met zoek de fouten, de kijkplaat, uitzoomen en de letterkaart. De letterkaart telt ook als eindtelling voor de kijkplaat. Doel 2 met de uitleg over Oostenrijk en Tsjechië, twee waarheden en een leugen en de exit-check. Doel 3 met de Rijn, buren tellen, raad mijn land en de laatste exit-vraag over de Rijn. De tien landen zijn Ierland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Tsjechië.
Na de les: vraag hoe het ging met de emoji-poll. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
kaartdetective
Zoek de vier fouten
Vier namen staan op het verkeerde land.
Welke? Schrijf ze op.
Verenigd Koninkrijk
Ierland
Nederland
Luxemburg
België
Frankrijk
Duitsland
Zwitserland
Zoek de fouten: op deze kaart staan acht landen uit les 1. Bij vier namen is iets misgegaan. De leerlingen schrijven op een blaadje welke namen fout staan en welk land er echt ligt. Geef ze twee minuten.
Nakijken: klik daarna op de vraagtekens. Bij een goede naam staat "klopt", bij een foute verschijnt de juiste naam in roestrood over de foute heen.
Antwoord: Ierland en het Verenigd Koninkrijk zijn verwisseld, en België en Luxemburg ook.
Hulp: begin bij Nederland en werk vanuit daar. Wat ligt ten zuiden, wat aan de overkant van de zee? Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
kijkplaat
Welke landen ken jij al?
Tien landen in het westen en midden van Europa.
Hoeveel kan jij er al noemen? Schrijf het getal op.
ken je al
nieuw
Kijkplaat West- en Midden-Europa: elke stip is een land. De petrol stippen ken je al uit les 1. De oranje stippen zijn nieuw: Oostenrijk en Tsjechië.
Voorspelling: laat elke leerling op een blaadje schrijven hoeveel van de tien stippen hij of zij nu al kan noemen. Aan het eind van de les komt deze kaart terug. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Tsjechië
Oostenrijk
Praag
Wenen
Duitsland
twee nieuwe landen
Oostenrijk en Tsjechië
Oostenrijk is een Alpenland. De hoofdstad Wenen ligt in het oosten, aan de Donau.
Praag is de hoofdstad van Tsjechië. De Karelsbrug is meer dan 650 jaar oud.
Door Wenen stroomt de Donau, door Praag de Moldau.
Uitleg: twee nieuwe landen. Oostenrijk is een Alpenland: een groot deel van het land ligt in de Alpen. Het ligt ten oosten van Zwitserland en ten zuiden van Duitsland. De hoofdstad is Wenen, in het oosten van het land, aan de rivier de Donau. Op de foto zie je de Stephansdom, een hoge oude kerk midden in de stad.
Tsjechië ligt ten noorden van Oostenrijk en ten oosten van Duitsland. De hoofdstad is Praag, in het midden van het land, aan de rivier de Moldau. Op de foto zie je de Karelsbrug en de burcht van Praag. De Karelsbrug werd in 1357 begonnen en is dus meer dan 650 jaar oud.
Hulp: Wenen ligt in het oosten van Oostenrijk, Praag in het midden van Tsjechië. Laat de klas een eigen ezelsbruggetje bedenken. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0 Image credit: Gerd Eichmann, CC BY-SA 4.0 Image credit: Diliff, CC BY-SA 3.0
uitzoomen
Welk land ligt in de ring?
Met het vergrootglas zoomt de kaart verder uit. Steek je hand op als je het weet.
1
Oostenrijk
Polen
Tsjechië
Zwitserland
Uitzoomen: klik op het vergrootglas 1 onder de kaart, en daarna op vergrootglas 2. Bij elke knop zoomt de kaart verder uit. De leerlingen steken hun hand op zodra ze het land herkennen, en kiezen daarna in LessonUp. Het land ligt steeds in de roestrode ring.
Antwoord: Tsjechië. Het ligt tussen Duitsland, Polen en Oostenrijk. De hoofdstad is Praag.
Hulp: op de laatste kaart zie je Duitsland links en Polen erboven. Welk nieuw land ligt daartussen, ten noorden van Oostenrijk? Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
twee waarheden en een leugen
Welke zin klopt niet?
A Wenen is de hoofdstad van Oostenrijk.
B Oostenrijk ligt ten noorden van Tsjechië.
C Oostenrijk grenst aan Duitsland.
Oostenrijk
Tsjechië
A
B
C
A, B en C zijn juist
Twee waarheden en een leugen: twee zinnen kloppen, één niet. Laat de leerlingen eerst op hun blaadje de leugen verbeteren tot een ware zin, en daarna kiezen.
Antwoord: B klopt niet. Oostenrijk ligt ten zuiden van Tsjechië. De kaart op de slide laat het zien.
Extra uitdaging: laat leerlingen zelf twee waarheden en een leugen bedenken over een land uit les 1. De klas raadt de leugen. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
van de Alpen naar zee
De reis van de Rijn
De Rijn is een van de grootste rivieren van Europa. Hij begint hoog in de Alpen en eindigt in zee.
Klik op de cijfers. In welk land ben je?
De Alpen in Zwitserland
De Rijn: de Rijn is een van de grootste rivieren van Europa en stroomt van de Alpen naar Nederland. Klik op de cijfers, van 1 naar 6. Laat de klas bij elk cijfer eerst raden: in welk land zijn we nu?
Grenzen: de Rijn laat goed zien welke landen buren zijn. Bij het Bodenmeer raken Zwitserland, Oostenrijk en Duitsland elkaar. Verder naar het noorden vormt de Rijn de grens tussen Frankrijk en Duitsland.
Extra uitdaging: welke landen uit deze les liggen aan de Rijn? Antwoord: Zwitserland, Oostenrijk (bij het Bodenmeer), Frankrijk, Duitsland en Nederland. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0 Image credit: Ximonic (Simo Räsänen), CC BY-SA 4.0
Hoeveel buurlanden heeft Duitsland? Typ het getal.
Buren tellen: elke leerling telt op de kaart hoeveel landen aan Duitsland grenzen en typt het getal.
Antwoord: 9. Denemarken, Polen, Tsjechië, Oostenrijk, Zwitserland, Frankrijk, Luxemburg, België en Nederland. Laat de klas ze samen opnoemen, met de klok mee vanaf Denemarken.
Hulp: begin bovenaan bij Denemarken en ga met de klok mee rond Duitsland. Steek bij elk buurland een vinger op.
Extra uitdaging: hoeveel buren heeft Oostenrijk dat je al kent? Duitsland, Tsjechië, Zwitserland en Italië. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
in tweetallen
Raad mijn land
1 Kies in stilte een land van vandaag.
2 Je maatje stelt vragen. Jij zegt alleen ja of nee.
3 Na vijf vragen raadt je maatje het land. Wissel daarna.
4
minute
00
second
Grens je aan Duitsland?
Ja!
Lig je aan zee?
Ierland, Verenigd Koninkrijk, Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Tsjechië
Nee!
Raad mijn land: de leerlingen werken in tweetallen. Leerling A kiest in stilte een van de tien landen van vandaag. Leerling B mag vragen stellen die met ja of nee te beantwoorden zijn, bijvoorbeeld: grens je aan Duitsland? Lig je aan zee? Na vijf vragen raadt B het land. Dan wisselen. Start de klok.
Hulp: onderaan de slide staan de tien landen die meedoen.
Extra uitdaging: noem bij het goede antwoord ook de hoofdstad.
kaartuitdaging
De letterkaart
Schrijf A tot en met J onder elkaar. Welk land hoort bij elke letter?
Daarna kijk je zelf na.
2
minute
00
second
Letterkaart: de nieuwe kaartuitdaging. Op de kaart staan tien letters. De leerlingen schrijven op een blaadje de letters A tot en met J onder elkaar en zetten er het land achter. Geen atlas. Start de klok.
Nakijken: klik na twee minuten op de letters, één voor één. De leerlingen kijken hun eigen blaadje na. Hoeveel had je goed? Vergelijk met je getal van de kijkplaat aan het begin.
Antwoord: A Duitsland, B Ierland, C Zwitserland, D Nederland, E Tsjechië, F Frankrijk, G Luxemburg, H Verenigd Koninkrijk, I Oostenrijk, J België. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Exit-check 1/2: sleep elke hoofdstad naar zijn land
Berlijn
Bern
Brussel
Praag
Wenen
Exit-check 1 van 2: elke leerling sleept zelf. Zo zie je of doel 1 en doel 2 gelukt zijn: de leerling moet Oostenrijk en Tsjechië op de kaart vinden en de goede hoofdstad kiezen. Bern, Berlijn en Brussel horen nergens. Dat zijn hoofdsteden van andere landen.
Nabespreken: wie haalde Wenen en Praag door elkaar? Wenen ligt in Oostenrijk, Praag in Tsjechië. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
exit-check 2/2
Langs welk land stroomt de Rijn níet?
Frankrijk
Zwitserland
Nederland
Luxemburg
Exit-check 2 van 2: dit gaat over doel 3. De Rijn stroomt door of langs Zwitserland, Frankrijk, Duitsland en Nederland. Luxemburg ligt er niet aan.
Hulp: denk aan de reis van de Rijn. Langs welke landen kwamen de zes stops?
Hoe goed ken jij West- en Midden-Europa nu?
Terugblik: elke leerling kiest een gezicht. Hoe goed ken jij West- en Midden-Europa nu? Vraag een paar leerlingen welk land of welke hoofdstad nog lastig is, en leg het naast de uitslag van de exit-check.
V O L G E N D E L E S
Zuid-Europa en de Middellandse Zee
van Portugal tot Griekenland
Welke landen liggen aan de Middellandse Zee? Je ontdekt het zuiden van Europa, met Griekenland erbij.
Volgende les: in Uitdaging Zuid-Europa zoomen de leerlingen in op het zuiden van Europa, langs de Middellandse Zee. Naast Spanje, Portugal en Italië komt Griekenland erbij.
Afsluiting: wil je verder oefenen? Via de link vind je meer lessen over topografie.
