4. De Sociale Kwestie

• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 3,4

Burgers en stoommachines

De Sociale Kwestie

(Deze les sluit aan bij Feniks 5.4)

Leerdoel

Aan het eind van deze presentatie:
*  kan ik herkennen en uitleggen wat de sociale kwestie is.
* weet ik hoe politieke stromingen dachten over een oplossing

Wat is de Sociale Kwestie? (1)

• Een kwestie is een probleem
  

• De slechte woon- en werkomstandigheden van de arbeiders zijn duidelijk zichtbaar.
  

• Eind 19e eeuw.

• Vooral in de steden.
  

Wat is de Sociale Kwestie? (2)

• ‘De rijken worden rijker, de armen worden armer’

• Alleen ‘de rijken’ mogen stemmen

• Hierdoor blijven ‘de rijken’ aan de macht

Welke item past bij het liberalisme?

1. Verplichte solidariteit
2. Gemeenschappelijk bezit
3. Individuele vrijheid en rechten
4. Religieuze autoriteit

Wat is een kenmerk van het socialisme?

1. Gelijkheid en sociale rechtvaardigheid
2. Religieuze waarden
3. Vrije markt economie
4. Persoonlijke verantwoordelijkheid

Welke item hoort bij het confessionalisme?

1. Individuele vrijheid
2. Sociale gelijkheid
3. Collectieve belangen
4. Kerken en geloofsgemeenschappen

Let op: De weekinkomsten van een mannelijke arbeider

was ongeveer 900 cent (9 gulden)

Wie helpt de arbeiders? (1)

• Sommige fabrikanten gaven de arbeiders wél wat extra's (soms ook uit eigen belang: een fittere arbeider werkt harder...)

• Arbeiders gaan staken: dit werkt alleen als iedereen gaat staken, en dat was moeilijk vol te houden

• Arbeiders gaan samenwerken in vakbonden.

Wie helpt de arbeiders? (2)

• Nederland kent drie grote politieke groepen: socialisten (links), confessionelen (midden) en liberalen (rechts)

• Deze politieke groepen hebben allemaal een andere oplossing voor de Sociale Kwestie, maar ook allemaal eigen belangen

Liberalen

• Nachtwakersstaat: overheid zorgt alleen voor orde en veiligheid

• Economie helemaal vrij laten

• Sociale wetten kosten teveel geld

• Rechts in de politiek

Confessionelen

• Confessie=geloof (Protestant/Rooms-katholiek)

• Ongelijkheid omdat God het zo wil

• Goede christenen helpen elkaar

• Werkgevers en werknemers moeten er samen uitkomen

Socialisten

• Overheid moet er alles aan doen om arbeiders te beschermen

• Betere arbeidersomstandigheden (o.a. meer loon)

• Om dit te bereiken: strijd voor algemeen kiesrecht (ook met stakingen en demonstraties)

• Links in de politiek

Feminisme

• Vrouwen die opkomen voor de (gelijke) rechten van de vrouw
• Zoals kiesrecht en het worden toegelaten op universiteiten

Vereeniging voor 

Vrouwenkiesrecht (VVVK)

Wilhelmina Drucker
Aletta Jacobs

Tegenstanders

• 'Onfatsoenlijk'
  

• 'De rol van de vrouw is binnenshuis'

• 'De vrouw is een moeder'

• 'Politiek is geen plek voor vrouwen'

Langzaam verbetering

• Eerste sociale wetten vanaf 1874: Kinderwetje van Van Houten
  

• Leerplichtwet (1900), Woningwet (1901)

• 1917: Algemeen Kiesrecht voor mannen

• 1919: Algemeen kiesrecht voor vrouwen

Begrippen uit deze les

• Sociale kwestie
• nachtwakersstaat
• Liberalen
• sociaal-democraten
• confessionelen
• feminisme

Personen uit deze les

• Samuel van Houten
• Alette Jacobs

Jaartallen uit deze les

• 1874: Kinderwetje van Van Houten
• 1900: Leerplichtwet
• 1901: Woningwet
• 1917: Algemeen Kiesrecht voor mannen
• 1919: Algemeen kiesrecht voor vrouwen

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen