Nazi-Duitsland en totalitaire staten (Geschiedenis vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining met vragen over soorten vragen, oorzaken, bronnen en tijd en plaats rond nazi-Duitsland.

INTERBELLUM · 1933-1939

Examentraining

Nazi-Duitsland en totalitaire staten: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Onbekende fotograaf / Bundesarchiv, Bild 102-02982A / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de

INTERBELLUM · 1933-1939

Wat ga je kunnen?

Ik kan vragen over nazi-Duitsland en totalitaire staten goed beantwoorden: het soort vraag herkennen, oorzaken noemen, een bron beoordelen en gebeurtenissen in tijd en plaats zetten.

INTERBELLUM · 1933-1939

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: lees de vraag en let op het vraagwoord: wat, waarom of wat vind je.

• 2. Zoek: zoek in de bron of in je kennis het begrip of jaartal dat past.

• 3. Schrijf: geef een kort antwoord met een begrip uit de les, en leg uit waarom.

INTERBELLUM · 1933-1939

Vraagtype 1: soort vraag herkennen

• Beschrijvend: wat gebeurde er?

• Verklarend: waarom gebeurde het?

• Waarderend: wat vind je ervan?

'Waarom kon Hitler in Duitsland een dictatuur vestigen?' Welk soort vraag?

A

Een beschrijvende vraag

B

Een waarderende vraag

C

Een verklarende vraag

D

Een vraag over een jaartal

Waarom is verklarend. Verwachte fout: beschrijvend omdat het over een gebeurtenis gaat.

'Wat vind jij van het verbranden van boeken?' Welk soort vraag?

A

Een beschrijvende vraag

B

Een verklarende vraag

C

Een waarderende vraag

D

Een vraag over een bron

Wat vind je = mening, dus waarderend. Verwachte fout: beschrijvend.

Verwoeste winkel van een Joodse eigenaar in Magdeburg, november 1938

INTERBELLUM · 1933-1939

Vraagtype 2: aanleiding en oorzaken

• De aanleiding is de directe oorzaak: wat zette het in gang?

• Daarnaast zijn er andere oorzaken, bijvoorbeeld economisch of politiek.

• Voorbeeld: de aanslag in Parijs was de aanleiding van de Kristallnacht.

Image credit: Onbekende fotograaf / Bundesarchiv, Bild 146-1970-083-42 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de

Wat was de aanleiding van de Kristallnacht in 1938?

A

Een aanslag op een Duitse diplomaat in Parijs

B

De Machtigingswet van 1933

C

De Beurskrach van 1929

D

De bezetting van Oostenrijk

De aanslag in Parijs zette het geweld direct in gang. Verwachte fout: de Beurskrach, omdat die ook met Hitlers succes te maken had.

Welke oorzaak van Hitlers succes was economisch?

A

De haat tegen Joden bestond al lang

B

Hitler hield goede toespraken

C

Hindenburg benoemde hem tot kanselier

D

Veel mensen hadden door de crisis geen werk

Werkloosheid door de crisis is economisch. Verwachte fout: de benoeming, die is politiek.

SA-mannen hangen een bord op voor een Joodse winkel in Berlijn, 1 april 1933

INTERBELLUM · 1933-1939

Vraagtype 3: een bron beoordelen

• Bruikbaarheid: past de bron bij jouw vraag?

• Standplaats: wie maakte de bron en met welk doel?

• Bron (oefenbron): een nazi-affiche uit 1933 met de tekst 'Ein Volk, ein Reich, ein Führer'.

• KB en GL/TL: let ook op betrouwbaarheid en representativiteit.

Image credit: Onbekende fotograaf / Bundesarchiv, Bild 102-14468 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de

Waarvoor is de foto van de boycot goed bruikbaar?

A

Om te zien hoeveel winkels er sloten

B

Om te zien hoe Joodse winkels werden gemeden

C

Om te zien wat Hitler persoonlijk dacht

D

Om te zien hoe Duitsland aan de oorlog begon

De foto laat de boycot zien, geen cijfers of motieven. Verwachte fout: aantal winkels, omdat het over winkels gaat.

Waarom is het nazi-affiche weinig betrouwbaar over Hitler? (KB, GL/TL)

A

De nazi's maakten het om steun te winnen

B

Het is te oud om bruikbaar te zijn

C

Het is in het Duits geschreven

D

Er staat geen jaartal op

Het is propaganda met een doel. Verwachte fout: te oud, maar ouderdom maakt een bron niet onbetrouwbaar.

INTERBELLUM · 1933-1939

Vraagtype 4: tijd en plaats bepalen

• Plaats gebeurtenissen in de juiste tijd: 1933 machtsovername, 1938 Kristallnacht.

• Let ook op de plek: de boekverbranding was in Berlijn, Dachau ligt bij München.

Welke gebeurtenis gebeurde het eerst?

A

De Kristallnacht

B

De conferentie van München

C

Hitler wordt kanselier

D

Het niet-aanvalsverdrag met de Sovjet-Unie

Machtsovername in 1933, de rest in 1938 en 1939. Verwachte fout: de Kristallnacht, omdat die bekender is.

Waar lag Dachau, een van de eerste concentratiekampen?

A

Bij Wenen, in Oostenrijk

B

Bij München, in Duitsland

C

Bij Rome, in Italië

D

Bij Moskou, in de Sovjet-Unie

Dachau lag bij München in 1933. Verwachte fout: Wenen vanwege de Anschluss.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Soort vraag herkennen

2

Aanleiding en oorzaken

3

Een bron beoordelen

4

Tijd en plaats bepalen

Herhaal het vraagtype dat de meeste stemmen krijgt.

INTERBELLUM · 1933-1939

Tips voor op het examen

• Let op het vraagwoord: wat, waarom of wat vind je? Dat bepaalt het soort antwoord.

• Koppel elk jaartal aan een gebeurtenis: 1933 Hitler aan de macht, 1938 Kristallnacht, 1939 niet-aanvalsverdrag (GL/TL).

• Bij een bron: denk aan wie het maakte en waarom. Propaganda is geen neutrale informatie.