Organische zuren
Sch-3-21
Organische zuren
Sch-3-21
Organische zuren 3-21
Organische zuren zijn een groep verbindingen die veel verschillende toepassingen kent, ook in de procesindustrie.
Je komt ze tegen in schoonmaakmiddelen, levensmiddelen, vetten en oliën.
Als organische zuren zijn opgelost in water vertonen ze de volgende eigenschappen:
Ze smaken zuur
Ze tasten onedele metalen aan
Ze bijten op de huid
Ze kleuren lakmoes rood
Ze hebben een pH tussen 0 - 7
Organische zuren 3-21
Alkaanzuren
Alkaanzuren zijn afgeleid van de alkanen en hebben als functionele groep de carboxylgroep
Organische zuren 3-21
Alkaanzuren vormen een homologe reeks
Ze worden wel carbonzuren of vetzuren genoemd
Ze hebben allemaal de –COOH groep (de carboxylgroep)
De algemene formule is CnH2n+1COOH
Alkaanzuren kun je bereiden door oxidatie van alkanolen en alkanalen m.b.v. zuurstof
Organische zuren 3-21
Alkaanzuren en hun triviale naam:
Organische zuren 3-21
Toepassingen van alkaanzuren
Methaanzuur = mierenzuur
Het is de afweerstof van mieren, bijen, hommels en brandnetels
Het is kleurloos, heeft een sterke geur en is corrosief
Wordt bereid uit methanol, water en koolstofmonoxide
Wordt toegepast in schoonmaakmiddelen, textielindustrie en levensmiddelen industrie
Organische zuren 3-21
Ethaanzuur = azijnzuur
Het is een kleurloze vloeistof met een kenmerkende geur
Het wordt bereid uit methanol en koolstofmonoxide of oxidatie van alcohol
Het wordt gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie, voor de bereiding van aspirine en bij de productie van kunststoffen
Organische zuren 3-21
Propaanzuur = propionzuur
Het is kleurloos en heeft een hele onaangename geur
Het zit in vetten, harde kaas soorten, zweet
Het wordt gebruikt als conserveermiddel in levensmiddelen
Organische zuren 3-21
Butaanzuur = boterzuur
Het is kleurloos en heeft een onaangename geur
Het komt voor in boter en komt vrij als boter ranzig wordt, het zit in sterk ruikende kazen en ook in zweet. Het ruikt naar zweetsokken
Het wordt voornamelijk gebruikt voor de productie van andere verbindingen, vooral esters
Organische zuren 3-21
Pentaanzuur = valeriaanzuur
Een kleurloos zuur met een onaangename geur
Het wordt gebruikt als natuurlijk rustgevend middel onder de naam valeriaan
Het wordt gebruikt voor de productie van esters
Hexaanzuur = capronzuur
Een kleurloos zuur, olieachtige substantie, komt voor in dierlijke vetten en plantaardige olien
Palmetinezuur en stearinezuur
Zijn vaste stoffen en worden gebruikt voor de productie van kaarsen
Organische zuren 3-21
Eigenschappen alkaanzuren
Bij kamertemperatuur zijn de eerste 9 alkaanzuren uit de homologe reeks vloeibaar
Alkaanzuren hebben net als water een polaire groep (-COOH) en lossen daardoor tot en met de eerste 4 alkaanzuren goed op in water en andere polaire verbindingen, ze kunnen waterstofbruggen vormen
Alkaanzuren reageren als ze worden opgelost in water zuur, ze splitsen dan een waterstof ion af. Het zijn zeer zwakke zuren.
Organische zuren 3-21
Als je een sterke base toevoegt aan een oplossing van azijnzuur in water, zullen de OH–- ionen reageren met ongesplitste ethaanzuur moleculen. Sterke basen zijn kaliumhydroxide (KOH) en natriumhydroxide (NaOH).
CH3COOH + OH–→CH3COO– + H2O (l)
Na de reactie van natriumhydroxide met ethaanzuur, zijn in de oplossing nog Na+- en CH3COO–-ionen aanwezig. Als je deze oplossing droog dampt, blijft er een witte vaste kristallijne stof achter. Deze stof is natriumethanoaat.
Na+ (aq) + CH3COO– (aq) → CH3COONa (s)
Organische zuren 3-21
Natrium en kaliumzouten van alkaanzuren groter dan C15 worden toegepast als zeep