Hoofdstuk 10: Op naar een nieuw tijdperk

• New lesson editor
• Mens & Maatschappij
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 1,2

Hoofdstuk 10

Op naar een nieuw tijdperk

Afbeelding:

Noah Buscher

https://unsplash.com/photos/green-plant-x8ZStukS2PM

Ik leerde...

Wat leerde ik vorig hoofdstuk?

• Hoe WOI begon en eindigde

• Over de economische crises tijdens het Interbellum

• Wat globalisering inhoudt

• Over de aanloop naar en het verloop van WOII

• Over de invloed van klimaten op de oorlogsvoering

• Over de impact van WOII op de mondiale economie

Ik leer...

• Hoe het proces van dekolonisatie verliep 

• Over het verloop van de Koude Oorlog

• Hoe de welvaartsgroei invloed had op de samenleving

• Wat geopolitiek is en hoe dit kan leiden tot spanningen

• Het thema duurzaamheid vanuit verschillende perspectieven te bezien

Wat leer ik dit hoofdstuk?

Hoe komen technologie, welvaart en duurzaamheid samen?

Hoe komen technologie, welvaart en duurzaamheid samen?

§1: Dekolonisatie: omstreden kwesties en zwarte bladzijden

Afbeelding:

Clay Banks

https://unsplash.com/photos/person-holding-magnifying-glass-near-desk-globe-b5S4FrJb7yQ

Dekolonisatie

Dekolonisatie

Oorzaken dekolonisatie

• Europese landen bleken niet machtig in de oorlog

• Minder draagvlak voor kolonies

• Nieuwe grootmachten geen voorstander van kolonialisme

Waarom kan gezegd worden dat de VS en de Sovjet-Unie, hoewel ze tegen kolonialisme waren, toch ook aan een vorm van kolonialisme deden?

Waarom kan gezegd worden dat de VS en de Sovjet-Unie, hoewel ze tegen kolonialisme waren, toch ook aan een vorm van kolonialisme deden?

Waarom was de Nederlandse overheid tijdens de Bersiap niet in staat de Nederlanders daar te helpen?

Waarom was de Nederlandse overheid tijdens de Bersiap niet in staat de Nederlanders daar te helpen?

1946-1947

• Maart 1946: Nederland krijgt de macht weer terug

• November 1946: het akkoord van Linggadjati 

• 1947: politionele acties

Wanneer werd de Republiek Indonesië door Nederland erkend?

Wanneer werd de Republiek Indonesië door Nederland erkend?

A

27 december 1949

B

18 februari 1949

C

24 december 1948

D

11 maart 1949

Kan je een voorbeeld geven van een ander land dat na de Tweede Wereldoorlog onafhankelijk werd?

Kan je een voorbeeld geven van een ander land dat na de Tweede Wereldoorlog onafhankelijk werd?

Suez-crisis

De invasie van Frankrijk, Groot-Brittannië en Israël om het Suezkanaal terug in eigen handen te krijgen, nadat het eigendom werd van Egypte.

Waarom was het Suezkanaal zo belangrijk voor de Fransen en de Britten?

Waarom was het Suezkanaal zo belangrijk voor de Fransen en de Britten?

§2: De Koude Oorlog

Afbeelding:

Marek Studzinski

https://unsplash.com/photos/a-bunch-of-bullet-shells-lined-up-on-a-table-z9lg5z0uyI4

De Koude Oorlog

De Koude Oorlog

De Koude Oorlog

Een periode van politieke spanningen en militaire dreiging tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie na de Tweede Wereldoorlog.

Waar kwam de spanning tussen de VS en de SU uit voort?

Waar kwam de spanning tussen de VS en de SU uit voort?

Jozef Stalin

• Dictator Sovjet-Unie 

• Communistische regimes in Oost-Europa

Trumandoctrine

Beleid van de Verenigde Staten tijdens de Koude Oorlog om de verspreiding van het communisme te voorkomen, afgekondigd door president Truman.

Communistisch

Kapitalistisch

Duitse Democratische Republiek (DDR)

Bondsrepubliek Duitsland (BRD)

Kan je verschillen noemen tussen Oost- en West-Berlijn?

Kan je verschillen noemen tussen Oost- en West-Berlijn?

Wapenwedloop

• NAVO: militair bondgenootschap westen 

• Warschaupact: militair bondgenootschap SU

]

Wat vind jij: wie heeft de ruimterace gewonnen?

1

Sovjet-Unie

2

VS

Wat vind jij: wie heeft de ruimterace gewonnen?

Cuba-crisis (1962)

• SU plaatst raketten op Cuba

• Kennedy stelt een zeeblokkade in rondom Cuba

• Na dertien dagen van onderhandelingen: Nikita Chroesjtsjov stemde ermee in om de raketten terug te trekken

Waarom verstoorden de raketten op Cuba het evenwicht van de wapenwedloop van atoomwapens?

Waarom verstoorden de raketten op Cuba het evenwicht van de wapenwedloop van atoomwapens?

Michail Gorbatsjov

Secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie. Zijn poging om de communistische partij te hervormen leidde uiteindelijk niet alleen tot het einde van de Koude Oorlog, maar onbedoeld ook tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie.

Hoewel de Sovjet-Unie ten einde kwam zijn er nog steeds restanten van de Sovjet-Unie. Kan je een voorbeeld bedenken?

Hoewel de Sovjet-Unie ten einde kwam zijn er nog steeds restanten van de Sovjet-Unie. Kan je een voorbeeld bedenken?

§3: Welvaart, protest en samenleven

Afbeelding:

Koshu Kunii

https://unsplash.com/photos/man-in-black-jacket-holding-white-printer-paper-ILpe0MpOYww

Marshallplan

Marshallplan

De wederopbouw

• Economische samenwerking tussen NL, EU en de VS

• Technologische uitwisselingen

• Nederland profiteert van geografische ligging

Waarom is een economische samenwerking gunstig voor de Nederlandse economie?

Waarom is een economische samenwerking gunstig voor de Nederlandse economie?

Verzorgingsstaat

Een staat waarin de overheid verantwoordelijk is voor het welzijn van haar burgers, bijvoorbeeld door middel van sociale voorzieningen en uitkeringen.

Sociaal-economische wetten

Sociaal-economische

 wetten

Spanningen in de jaren '60

• Emancipatiebewegingen 

• Spanningen tussen werkgevers en werknemers

• Ontkerkelijking

• Ontzuiling

Wat zie je tegenwoordig nog van de verzuiling?

Wat zie je tegenwoordig nog van de verzuiling?

Welke van de volgende is géén voorbeeld van een emancipatiebeweging uit de jaren '50 en '60?

Welke van de volgende is géén voorbeeld van een emancipatiebeweging uit de jaren '50 en '60?

A

Jeugdcultuur

B

Burgerrechtenbeweging

C

Feminisme

D

Milieubeweging

Segregatie

Het proces van het scheiden van mensen op basis van ras, etniciteit of andere kenmerken.

Multiculturele samenleving

Oorzaken:

• Dekolonisatieproces

• Welvaartsgroei

Hoe heeft het dekolonisatieproces geleid tot een groei van de multiculturele samenleving?

Hoe heeft het dekolonisatieproces geleid tot een groei van de multiculturele samenleving?

Welke rol speelden gastarbeiders in het ontstaan van een multiculturele samenleving in Nederland na de Tweede Wereldoorlog?

Welke rol speelden gastarbeiders in het ontstaan van een multiculturele samenleving in Nederland na de Tweede Wereldoorlog?

Cityvorming

Het proces waarbij een stad zich ontwikkelt en groeit.

Hier ook weer ff het tekst blokje aanpassen aan de tekst en het lamp symbool (ook bij alle vorige tekstdia's doen)

Gentrificatie

Het proces waarbij de rijkere mensen, die vaak niet uit de eigen buurt komen, de plek overnemen van de armere en originele bewoners.

Noem een voordeel en een nadeel van gentrificatie.

Noem een voordeel en een nadeel van gentrificatie.

§4: Geopolitieke spanningen en verhoudingen in de 20e en 21e eeuw 

Afbeelding:

Engin Akyurt

https://unsplash.com/photos/a-man-pumping-gas-into-his-car-at-a-gas-station-f4UbPVbJcjw

Geopolitiek

Geopolitiek

Olie: wederkerige afhankelijkheid

 De Arabische landen hebben veel olie, maar kunnen daar niet rijk van worden als ze dat zelf consumeren en het Westen heeft de olie juist nodig.

Spanningen

1. Arabië wil een hoge prijs en het Westen een lage prijs

2.  Arabische landen bepalen in grote mate het aanbod en de prijs

3. De culturele waarden en normen van het Westen en Arabië zijn niet hetzelfde

Leg uit hoe olie een politiek drukmiddel kan worden.

Leg uit hoe olie een politiek drukmiddel kan worden.

Op welke manier beïnvloedt OPEC de olieprijs?

Op welke manier beïnvloedt OPEC de olieprijs?

Oliecrisis 1973

• Directe gevolg van oorlog tussen Israël en Arabische landen 

• Steun van Westen aan Israël 

• Olie als wapen om het Westen onder druk te zetten

Gevolgen van de oliecrisis op het dagelijks leven

Gevolgen van de oliecrisis op

het dagelijks leven

Lange termijn gevolgen

• Bewustzijn van de kwetsbaarheid en de eindigheid van fossiele brandstoffen

• Bewustzijn van de afhankelijkheid van olie

• Bewustzijn over hoe gevoelig de olieprijs was voor geopolitieke spanningen 

Hoe droeg de oliecrisis bij aan de versterking van de Europese samenwerking?

Hoe droeg de oliecrisis bij aan de versterking van de Europese samenwerking?

De EMU

Een samenwerkingsverband tussen Europese landen dat tot doel heeft om economische integratie en monetaire stabiliteit te bevorderen. 

Hoeveel van de 27 lidstaten hebben de euro inmiddels ingevoerd?

Hoeveel van de 27 lidstaten hebben de euro inmiddels ingevoerd?

A

18

B

19

C

20

D

21

China

Planeconomie

Socialistische markteconomie

Open en gemengde economie

Nederland is steeds afhankelijker geworden van China. Geef hiervan een voorbeeld.

Nederland is steeds afhankelijker geworden van China. Geef hiervan een voorbeeld.

9/11

9/11

Hoe zouden de geopolitieke verhoudingen veranderd zijn na 9/11?

Hoe zouden de geopolitieke verhoudingen veranderd zijn na 9/11?

Geopolitieke wending

• De Verenigde Staten verloren invloed en prestige door hun beleid

• Extremistische groeperingen probeerden in de chaos hun macht uit te breiden

• Dictators zagen deze oorlogen als een goed moment om interne rekeningen te verheffen

§5: Op naar een duurzaam tijdperk

Afbeelding:

Zbynek Burival

https://unsplash.com/photos/windmills-on-grass-field-at-daytime-4NhqyQeErP8

Duurzaamheid

Duurzaamheid

Industriële revolutie

• Gebruik fossiele brandstoffen

• Bevolkingsgroei neemt exponentieel toe

• Intensieve veehouderij

• Vervuilende vervoersmiddelen

Duurzaamheid gaat over veel aspecten van ons bestaan. Kan je een voorbeeld geven?

Duurzaamheid gaat over veel aspecten van ons bestaan. Kan je een voorbeeld geven?

Club van Rome

Stichting met het doel om de kwantitatieve (hoeveelheid) en kwalitatieve (kwaliteit) samenhang van de wereldproblemen te onderzoeken.

Wereldproblemen

Wereldproblemen

Waarom vormt de plastic soep een bedreiging voor het zeeleven en de mens?

Waarom vormt de plastic soep een bedreiging voor het zeeleven en de mens?

Economische-geografie en duurzaamheid

Het vinden van manieren om economische groei te realiseren zonder natuurlijke hulpbronnen uit te putten of de leefomgeving te schaden. 

“Waarom zouden wij onze rijkdom (olie) in de grond laten zitten, terwijl er in het rijke Westen zoveel kolencentrales zijn?”. Waarom zou een land als Oeganda wel of niet de olie in de grond laten zitten?

“Waarom zouden wij onze rijkdom (olie) in de grond laten zitten, terwijl er in het rijke Westen zoveel kolencentrales zijn?”. Waarom zou een land als Oeganda wel of niet de olie in de grond laten zitten?

Wat heb je geleerd deze les?

Wat heb je geleerd deze les?

Wat vind je nog lastig?

Wat vind je nog lastig?

Ik leerde...

Wat leerde ik dit hoofdstuk?

• Hoe het proces van dekolonisatie verliep
  

• Over het verloop van de Koude Oorlog

• Hoe de welvaartsgroei invloed had op de samenleving

• Wat geopolitiek is en hoe dit kan leiden tot spanningen

• Het thema duurzaamheid vanuit verschillende perspectieven te bezien