5
Bewegen
Paragraaf 5.1
Bewegingen vastleggen
Twee lopers komen bijna tegelijk over de finish. Hoe weet je zeker wie er won?
Gemaakt bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, vmbo-kgt
vmbo-kgt
5
Bewegen
Paragraaf 5.1
Bewegingen vastleggen
Twee lopers komen bijna tegelijk over de finish. Hoe weet je zeker wie er won?
Gemaakt bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, vmbo-kgt
vmbo-kgt
Les bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, hoofdstuk 5 Bewegen, paragraaf 5.1 Bewegingen vastleggen. Ongeveer 40 minuten, leerjaar 2 vmbo-kgt. Image credit: LessonUp Image credit: Omslag Nova NaSk 1|2 deel B vmbo-kgt, Malmberg
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
5.1 Bewegingen vastleggen
Leerdoelen
5.1.1
Je kunt drie manieren noemen om een beweging vast te leggen.
5.1.2
Je kunt een afstand-tijdtabel maken en aflezen.
5.1.3
Je kunt een afstand-tijddiagram tekenen en aflezen.
Practica en vaardigheden
P R A C T I C U M
Een beweging meten met stopwatch en meetlint
V A A R D I G H E I D
Een diagram tekenen
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Startvraag
Wie was het eerst?
Twee lopers komen bijna tegelijk over de finish.
Hoe kun je het best zien wie er won?
Filmen en vertraagd terugkijken
Goed kijken naast de finish
De lopers vragen wie won
Luisteren naar de voetstappen
Een beweging gaat vaak te snel voor je ogen. Met een video kun je hem vertraagd en beeld voor beeld terugkijken. Vraag door: waar heb je dat al eens gezien? Denk aan de videoscheidsrechter bij voetbal. Image credit: Pfc. Kyle Kimble, U.S. Army, Wikimedia Commons (publiek domein)
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Een beweging vastleggen
Een beweging gaat vaak te snel om goed te zien. Daarom leg je hem vast.
Met een video
Je filmt de beweging. Daarna kijk je hem beeld voor beeld terug.
Met een stroboscoopfoto
Het voorwerp staat er steeds opnieuw op, telkens na dezelfde tijd. Zo zie je hoe het bewoog.
Meten en noteren
Met een stopwatch en een meetlint meet je tijd en afstand. Die schrijf je in een tabel.
Laat leerlingen bij elke manier een voorbeeld bedenken: een slow-motionfilmpje op de telefoon, een foto van een stuiterende bal, een tijdmeting bij gym. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Een stroboscoopfoto
Foto: MichaelMaggs, bewerking Richard Bartz (CC BY-SA 3.0)
Op deze foto stuitert een bal. Steeds na dezelfde tijd is de bal vastgelegd. Alle beelden staan samen op één foto.
Beelden ver uit elkaar: de bal ging snel.
Beelden dicht bij elkaar: de bal ging langzaam.
Wijs op de foto aan waar de beelden dicht op elkaar zitten: bovenin de boog. Daar gaat de bal het langzaamst. Image credit: MichaelMaggs, bewerking Richard Bartz, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0) Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Opdrachten Kennis
1
Foto: MichaelMaggs, bewerking Richard Bartz (CC BY-SA 3.0)
Kijk naar de stuiterbal. Waar ging de bal het snelst?
bovenin de boog
vlak boven de grond
overal even snel
Vlak boven de grond liggen de beelden het verst uit elkaar. Daar legt de bal in dezelfde tijd de grootste afstand af, dus gaat hij het snelst. Wie A kiest, denkt: veel ballen bij elkaar is veel beweging. Het is juist andersom. Image credit: MichaelMaggs, bewerking Richard Bartz, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Practicum
Meten hoe snel je loopt
Doel: Je meet hoe lang iemand over 5, 10, 15 en 20 meter doet en zet dat in een tabel.
Je hebt nodig
meetlint
4 stopwatches
krijt of pionnen
pen en papier
Zo doe je het
Zet met krijt een startstreep en om de 5 meter een streep, tot 20 meter.
Bij elke streep staat een leerling met een stopwatch.
Bij het startsein loopt de loper weg en starten alle stopwatches.
Elke tijdmeter stopt als de loper bij zijn streep is.
Zet de afstanden en tijden in een tabel. Doe het daarna nog een keer met hardlopen.
Werk in groepjes van zes: een loper, vier tijdmeters en een schrijver. Bewaar de tabel: die gebruiken leerlingen straks voor het diagram. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Een afstand-tijdtabel
In een afstand-tijdtabel zet je bij elke tijd hoeveel meter er is afgelegd.
Voorbeeld: Noor wandelt. Dit zijn haar metingen:
na 0 s: 0 m
na 10 s: 15 m
na 20 s: 30 m
na 30 s: 45 m
De tijd zet je altijd voorop. Elke 10 seconden komt er bij Noor 15 meter bij.
Laat leerlingen de metingen van Noor als echte tabel in hun schrift zetten, met een kolom tijd (s) en een kolom afstand (m). Image credit: LessonUp
Lees de tabel van Noor af. Vul de getallen in.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Opdrachten Kennis
2
Na 10 s heeft Noor 15 m gewandeld.
Na 30 s heeft Noor 45 m gewandeld.
Als ze zo doorloopt, is ze na 40 s op 60 m.
15 m, 30 s en 60 m. Elke 10 s komt er 15 m bij, dus na 40 s is het 45 + 15 = 60 m. Wie 40 kiest bij de laatste regel, telt 10 erbij in plaats van 15.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Een afstand-tijddiagram
Van een tabel maak je een diagram. Je noemt het ook een (s,t)-diagram.
Zet de tijd op de horizontale as.
Zet de afstand op de verticale as.
Zet bij elke meting een punt.
Verbind de punten met een lijn.
Bij Noor krijg je een rechte schuine lijn. Hoe steiler de lijn, hoe sneller iemand gaat.
Teken het diagram van Noor samen op het bord. Laat leerlingen daarna het diagram van hun eigen practicum tekenen. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Opdrachten Toepassing
3
In een afstand-tijddiagram loopt de lijn een tijdje helemaal horizontaal. Wat betekent dat?
De persoon gaat heel snel
De persoon loopt terug
De persoon gaat steeds sneller
De persoon staat stil
Horizontaal betekent: de tijd loopt door, maar de afstand blijft gelijk. De persoon staat dus stil, bijvoorbeeld voor een stoplicht. Wie A kiest, verwart horizontaal met steil.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Opdrachten Toepassing
★ 4
Sem fietst. Na 10 min is hij 3 km ver, na 20 min 6 km. Hoeveel minuten doet hij over 15 km als hij zo doorfietst?
Steropdracht. Elke 10 minuten komt er 3 km bij. 15 km is 5 x 3 km, dus 5 x 10 = 50 minuten. Leerlingen kunnen de tabel ook verder invullen: 30 min 9 km, 40 min 12 km, 50 min 15 km.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
V E R D E R K I J K E R
De finishcamera
Bij atletiekwedstrijden staat een speciale camera bij de finish. Hij fotografeert alleen de finishlijn, heel veel keer per seconde. Zo ziet de jury wie het eerst over de streep was, ook als het verschil maar een honderdste seconde is.
Dit heet een photo finish. Vraag door: waarom is gewoon kijken bij de finish niet genoeg? Bij een sprint gaan lopers ongeveer 10 meter per seconde, dan is een honderdste seconde ongeveer 10 centimeter. Image credit: Pfc. Kyle Kimble, U.S. Army, Wikimedia Commons (publiek domein) Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
5.1.1 Een beweging vastleggen
5.1.2 Afstand-tijdtabel maken en aflezen
5.1.3 Afstand-tijddiagram tekenen en aflezen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp