Les 5: Leefstijlprogramma

• Verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Les 5: 

Deel 1

45 minuten

Aanwezigheidsregistratie

Aanwezigheid zal door de docent geregistreerd worden. Aanwezigheid kan meerdere malen tijdens de les worden gedaan. Bij vroegtijdig verlaten van de les, zonder geldige reden, zal je op 'ongeoorloofd afwezig' staan.

Ben je te laat? Geef dit dan door aan het einde van de les aan de docent. Dit is jouw verantwoordelijkheid.

Programma

Activiteit	Tijd in minuten
Intro, AWR en lesdoelen	10
Terugblik vorige les	5
Theorie + opdrachten	30
Intro les 2	5
Theorie + opdrachten	30
Evaluatie en afsluiten les	10

Lesdoelen

Aan het einde van de les:

- Kunnen de studenten de relevante wetten omtrent medicatie herkennen. (O)

- Kunnen de studenten uitleggen waarom een medicatiebeleid voor een organisatie van belang is. (B)

- Kunnen de studenten medicatie met een verslavende werking herkennen. (O)

Relevantie: 

Medicatie heeft invloed op je lichaam, denken en voelen. Als MZ'ers hebben we de taak om hier dus secuur mee om te gaan. Op je stage ga je zien wat de invloed is van medicatie op de levens van je cliënten. In deze les krijg je kennis om zo het gesprek je cliënt over medicatie aan te kunnen gaan. 

Terugblik

Voedingsstoornissen

Wat weet jij nog van PICA, ARFID, Ruminatiestoornis:

Hoe kan dit invloed hebben op de 6 dimensies van positieve gezondheid?

Slaap- en waakstoornissen?

Wat weet jij hier nog van? Voorbeelden? 

Hoe kan dit invloed hebben op de 6 dimensies van positieve gezondheid?

PICA: Eten van niet-eetbare zaken

ARFID: Vermijden van of niet geïnteresseerd zijn in, voedingsmiddelen

Ruminatiestoornis: Voedsel vanuit de maag weer naar de mond terug laten stromen

 Soorten slaap-waak stoornissen

- Insomnia (problemen met in slaap vallen, doorslapen of goede slaap)

- Narcolepsie (plotseling slaapaanvallen, zonder waarschuwing, gaat samen met kataplexie, verlies van spierspanning)

- Slaapgebonden ademhalingsstoornis (apneu)

- Pavor nocturnus (nachtelijke paniekaanvallen die leiden tot abrupt ontwaken, komt vooral bij kinderen voor)

- Somnambulisme (slaapwandelen)

- Nachtmerriestoornis

Gevolgen van een slaap-waak stoornis

Zowel korte- als lange termijnproblemen, variërend van overdag vermoeidheid, prikkelbaarheid en concentratieproblemen tot ernstigere zaken als een verhoogd risico op depressie, angststoornissen, hartziekten, diabetes type 2, overgewicht en geheugenproblemen.

Het lichaam en de hersenen herstellen onvoldoende. 

Dit beïnvloedt de alertheid, het immuunsysteem en het algehele functioneren en kan gevaarlijk zijn in het verkeer. 

Hoe zou medicatie invloed kunnen hebben op de 6 dimensies van een positieve gezondheid?

Om tot een diagnose te komen doet de arts of ggz-psycholoog onderzoek.
Hoe heet dit vraaggesprek met de cliënt?

1. MDO
2. anamnese
3. Consult
4. classificatie

Wat zijn hoofdtaken van een psychiater?

1. Geeft therapie en gaat in gesprek over trauma's
2. Behandelt ernstige psychische stoornissen en schijft behandelplannen.
3. Behandelt ernstigere aandoeningen en mag medicatie voorschrijven.
4. Voert gesprekken met de cliënt en regelt de administratie

Begeleidingsactiviteiten zijn alle handelingen die gericht zijn op het ondersteunen van de cliënt bij...

1. Zelfzorg, wonen en participatie.
2. Wonen, schoonmaken en lichamelijke verzorging.
3. Participatie, zelfredzaamheid en motivatie.
4. Participatie, eigenaarschap en wonen.

Les over medicatie

Relevante wetten omtrent medicatie

Als begeleider mag je niet zomaar medicijnen verstrekken, adviseren of toedienen. 

Je hebt rekening te houden met de geldende wetgeving en de afspraken die gelden binnen de instelling. Deze afspraken zijn vastgelegd in het medicatiebeleid van de organisatie.

In het medicatiebeleid is ook te vinden wanneer je bevoegd en bekwaam bent om medicatie te verstrekken. 

Iedereen die iets doet met medicatie moet zich hieraan houden aan deze wetten:

• Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG)
  
• Geneesmiddelenwet
  
• Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).

Wet beroepen in de gezondheidszorg

BIG is de afkorting van Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg. 

De wet is gericht op individuele beroepsbeoefenaren. 

Bijvoorbeeld: verpleegkundigen, artsen, apotheek en fysiotherapeut. 

Het gaat in deze wet voornamelijk om beroepen in de gezondheidszorg. 

Welzijnsberoepen, zoals begeleider in de maatschappelijke zorg, worden niet genoemd.

Mantelzorgers zijn geen beroepsbeoefenaren en vallen daarom niet onder deze wet. 

Geneesmiddelenwet

In deze wet wordt aangegeven welke middelen als geneesmiddel mogen worden aangemerkt. De wet gaat ook in op de rol van de arts en de apotheker en op de vraag welke geneesmiddelen door bijvoorbeeld een drogist verkocht mogen worden. 

Voedingssupplementen, zoals vitaminen en mineralen, zijn geen geneesmiddelen volgens deze wet. De verkoop daarvan is daarom aan minder strenge regels gebonden.

In de Geneesmiddelenwet is vastgelegd voor welke medicijnen een recept nodig is.

Hierin zijn vier categorieën te onderscheiden:

Medicijnen die alleen onder toezicht van een bekwaam beroepsbeoefenaar gebruikt mogen worden, door de verhoogde kans op bijwerkingen.

Medicijnen waarbij verslaving kan optreden.

Medicijnen die nog niet lang op de markt zijn. Deze medicijnen worden onder toezicht geplaatst omdat de precieze werking en de mogelijke bijwerkingen nog niet bekend zijn.

Medicijnen die via een injectie toegediend moeten worden.

Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)

Organisaties moeten kwalitatief goede zorg leveren in een veilige omgeving voor de cliënt. Deze zorg moet verleend worden door zorgverleners die deskundig zijn. Dit wordt geregeld in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg. 

Kan je melatonine bij een drogist kopen of moet je dan naar de apotheek?

1. Drogist
2. Apotheek

Medicatiebeleid instelling

Het medicatiebeleid van een organisatie omvat alle regelingen en protocollen op het gebied van medicatie. Hierin staan de verantwoordelijkheden en taken van artsen, apothekers en andere beroepsbeoefenaren (BIG). Ook de  procedures voor bestellen, bewaren, distributie en toedienen van medicijnen staat hierin. Daarbij de procedures voor het melden van medicatie-incidenten. 

Verstrekken van medicatie

Om medicatie te verstrekken moet je bekwaam zijn, dan moet je kennis hebben over: 

• het medicatiebeleid van de organisatie
  
• de werking en bijwerkingen van de meest gebruikte medicijnen
  
• bewaarcondities
  
• de verschillende toedieningsvormen en toedieningswijzen
  
• het distributiesysteem
  
• protocollen over medicatiebeleid, vooral de melding van medicatie-incidenten.

Waarom is een medicatiebeleid voor een organisatie van belang is

Waarom is een medicatiebeleid voor een organisatie van belang is

5 J's: checklist voor het veilig medicatie verstrekken

1. Juiste medicijn
2. Juiste cliënt
3. Juiste tijdstip
4. Juiste manier van toedienen
5. Juiste dosis

Waar vind je op deze afbeelding de 5j's? 

1. Juiste medicijn
   
2. Juiste cliënt
   
3. Juiste tijdstip
   
4. Juiste manier van toedienen
   
5. Juiste dosis.

Medicatie met een verslavende werking herkennen

Bij een medicijnverslaving is iemand geestelijk en lichamelijk afhankelijk geworden van een medicijn. Dit lijkt in veel opzichten op een verslaving aan drugs of alcohol. 

Bij een medicijnverslaving is er net als bij gewenning een steeds hogere dosering nodig om het gewenste effect te bereiken. 

Bekende voorbeelden van verslavende medicatie zijn:

• slaap- en kalmeringsmiddelen: benzodiazepinen en barbituraten
  
• pijnmedicatie die gebaseerd is op opiaten: tramadol, oxycodon en fentanyl
  
• anti-epilepticum: lyrica.
  

Zowel bij gewenning als verslaving mag alleen een arts de dosis verminderen.

Praktijksituatie 

De situatie: Een cliënt met medicatieverslaving komt bij jou (begeleider woongroep) zijn slaapmedicatie ophalen. Waar let jij op dat jij de medicatie veilig verstrekt? 

Tijd: Max. 10 minuten 

Hoe: In een groepje van 3/4 studenten bespreek je waar jullie op letten. 1 student schijft mee. 

Hulp: Elkaar, denk aan de 5J's en internet/AI

Uitkomst: Jullie hebben van elkaar geleerd hoe je een cliënt in deze situatie begeleid. 

Klaar: Ga verder met je eindopdracht 

Wat: Als groepje bespreek je waar je op moet letten als je medicatie geeft aan iemand met een verslaving voor dit middel.

Nabespreken opdracht

Je let op de 5 J's!

Je let erop dat de medicatie wordt ingenomen:

• De client kan medicatie onder zijn tong/of in de mond verstoppen en zo medicatie opsparen. 
• De cliënt kan de medicatie aannemen en in zijn mouw verstoppen. 
• De cliënt kan medicatie in zijn sok/schoen verstoppen. 

Belangrijk is dus dat je de juiste dosering geeft aan deze cliënt en erop let dat zij daadwerkelijk de medicatie doorslikken. 

Soms kan het zelf protocol zijn dat de cliënt na het innemen van medicatie zijn mond open doet en zijn tong uitsteekt. 

Lesdoelen check 

Aan het einde van de les:

- Kunnen de studenten de relevante wetten omtrent medicatie herkennen. 

- Kunnen de studenten uitleggen waarom een medicatiebeleid voor een organisatie van belang is.

- Kunnen de studenten medicatie met een verslavende werking herkennen. 

Les 5: 

Deel 2

45 minuten

Lesdoelen 

Aan het einde van de les: 

- Kunnen de studenten beschrijven hoe ze op de juiste wijze medicatie toedienen. (O)

- Kunnen de studenten herkennen welke soort medicatie bij welk psychisch probleem wordt toegepast en wat de werking is. (O)

Relevantie:

Medicatie heeft invloed op je lichaam, denken en voelen. Als MZ'ers hebben we de taak om hier dus secuur mee om te gaan. Op je stage ga je zien wat de invloed is van medicatie op de levens van je cliënten. In deze les krijg je kennis om zo het gesprek je cliënt over medicatie aan te kunnen gaan. 

Je kunt de studenten laten dobbelen met een dobbelsteen of de studenten een nummer laten trekken.

thema 12 Mensen

Werkzame stof en hulpstof

Een medicijn of geneesmiddel is een chemische stof die invloed uitoefent op het lichaam en de processen die hierin plaatsvinden. De chemische stof bestaat uit een  werkzame stof en hulpstoffen om de werkzaamheid te bevorderen. 

De naam van een medicijn is niet altijd de chemische naam. De naam kan op 3 manieren worden gegeven. 

Soort naam	Voorbeeld
chemische naam	2-acetoxy-benzoëzuur.
stofnaam	acetylsalicylzuur
merknaam	Aspirine

Op de juiste wijze medicatie toedienen

Op de juiste wijze medicatie toedienen

Medicatie komt in verschillende vormen: tablet, dragee, capsule, drankje, poeder enz.

Dit komt omdat medicatie op verschillende manieren kan worden toegediend: via neus, mond, oor, anaal, oog, huid enz.

De reden van toedienen kan anders zijn omdat de medicatie op een bepaalde plek in het lichaam een bepaald probleem moet oplossen. 

12.2. Onderverdeling van medicijnen

Medicijnen kun je op verschillende manieren onderverdelen:

Indeling op basis van gebruik: met welk doel wordt het medicijn gebruikt? Preventief, genezend, symptoombestrijding, herstellend of aanvullende van tekorten.

Indeling op basis van werkingsgebied: op welke manier en waar in het lichaam werkt het medicijn?(pijnstillers, antibiotica, orgaanspecifieke medicijnen, psychofarmaca, hormonen, slaapmiddleen)

Welke soort medicatie bij welk psychisch probleem wordt toegepast en wat de werking is.

Psychofarmaca is de overkoepelende naam voor medicatie bij psychische problematiek. 

De medicatie beïnvloed het: denken, voelen en handelen. 

Deze medicijnen mogen alleen worden voorgeschreven door een arts of psychiater.

Er zijn vier hoofdgroepen:

• kalmerende medicijnen
  
• stimulerende medicijnen
  
• medicijnen die de stemming beïnvloeden
  
• antipsychotische medicijnen.

Welke soort medicatie bij welk psychisch probleem wordt toegepast en wat de werking is. 

Soort medicijn	Voorgeschreven bij:
Kalmerende medicijnen	Angststoornissen en slaapstoornissen.
Stimulerende medicijnen	ADHD en narcolepsie.
Antidepressiva en stemmingsstabilisatoren.	Depressie, angststoornissen en bipolaire stemmingsstoornis
Antipsychotica	Psychose: wanen, hallucinaties en denkstoornissen. Schizofrenie

Herkennen welke soort medicatie bij welk psychisch probleem wordt toegepast en wat de werking en bijwerking is!

Opdracht: we gaan de tabel van de vorige slide verder aanvullen met 'werking' en 'bijwerkingen'. Elk groepje krijgt 1 soort medicijn en zoekt de werking en de bijwerking daarvan op!

Tijd: Max. 15 minuten

Hoe: In tweetallen/ drietallen.

Hulp: Elkaar, internet en AI. 

Uitkomst: Jullie weten wat deze medicijnen doen en wat de bijwerkingen zijn. 

Klaar? Ga je kort werken aan de eindopdracht.

Wat: Met elkaar bespreken we de werking en bijwerking van de verschillende medicijnen

Herkennen welke soort medicatie bij welk psychisch probleem wordt toegepast en wat de werking en de bijwerking is. (O)

Bespreking opdracht klassikaal: 

1. Van welk medicijn wist je al bepaalde (bij)werkingen?

2. Benoem één soort medicatie waar je vandaag iets over hebt geleerd m.b.t. (bij)werkingen? 

Lesdoelen check 

Aan het einde van de les: 

- Kunnen de studenten beschrijven hoe ze op de juiste wijze medicatie toedienen. 

- Kunnen de studenten herkennen welke soort medicatie bij welk psychisch probleem wordt toegepast en wat de werking is. 

Controle vragen: 

- Benoem 3 manieren hoe je medicatie kan innemen en 3 vromen van toediening.

- Benoem de 4 hoofdgroepen psychofarmaca.  

Vragen?