COPD: begrijpen en zorgen

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

COPD: begrijpen en zorgen

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat COPD is, hoe COPD ontstaat, wat er in de longen misgaat en welke behandeling en verpleegkundige interventies daarbij passen.

Slide titel

Slide tekst

Wat weet je al over COPD?

Wat is COPD?

COPD is een chronische longziekte waarbij de luchtwegen vernauwd zijn en de longen beschadigd raken. Daardoor stroomt lucht minder makkelijk naar binnen en vooral naar buiten. De klachten zijn meestal niet volledig omkeerbaar.

COPD is een chronische aandoening van de longen

• Mensen met COPD hebben moeite met ademen

• Klachten zijn vaak benauwdheid, hoesten en slijm

• De aandoening heeft invloed op inspanning en dagelijks leven

Noem dat COPD een verzamelnaam is waarbij chronische bronchitis en longemfyseem vaak een rol spelen.

Hoe ontstaat COPD?

Bij COPD raken de longen langdurig geïrriteerd en ontstoken. Door die chronische prikkeling ontstaat blijvende schade aan de luchtwegen en het longweefsel. De belangrijkste oorzaak is roken.

Kenmerken van COPD

Veelvoorkomende klachten

• Chronisch verloop

• Schade aan luchtwegen en longblaasjes

• Periodes van stabiele fase en verergering

• Niet besmettelijk

• Benauwdheid

• Hoesten

• Slijm opgeven

• Verminderde inspanningstolerantie

Belangrijke eigenschappen

Sorteeroefening COPD (in tweetallen)

Sorteer de kaartjes op:

Klachten

Oorzaken

Hoort niet bij COPD

Oorzaken en risicofactoren

Belangrijkste oorzaak

• Fijnstof of schadelijke stoffen op werk

• Luchtvervuiling

• Erfelijke aanleg

• Herhaalde longprikkeling

Andere risicofactoren

• Roken

• Meeroken

• Langdurige blootstelling aan tabaksrook

Noem alleen hoofdlijnen; houd het bij oorzaken die direct bijdragen aan chronische schade aan de luchtwegen.

COPD in het dagelijks leven

• Traplopen of aankleden kan meer moeite kosten

• Slijm en hoesten kunnen hinderlijk zijn

• Vermoeidheid komt vaak voor

Leg de koppeling met individuele zorg: klachten zijn zichtbaar in ADL, mobiliteit, nachtrust en zelfredzaamheid.

Welke uitspraak past het best bij COPD?

A

Besmettelijke longziekte

B

Acute keelontsteking

C

Chronische longziekte

D

Tijdelijke allergie

Toetst de kern uit de slides over wat COPD is. Afleiders sluiten aan bij veelvoorkomende verwarring tussen chronisch, acuut en besmettelijk.

Waarom ontstaat benauwdheid?

• Vernauwde luchtwegen geven meer weerstand

• Slijm belemmert de luchtstroom

• Uitademen duurt langer

• Lucht blijft deels opgesloten in de longen

Luchtwegen en longblaasjes

• Beschadiging van de wand

• Minder elasticiteit

• Minder goed gaswisselingsoppervlak

• Lucht blijft makkelijker achter

In de luchtwegen

• Ontsteking van de wand

• Zwelling

• Meer slijm

• Vernauwing

In de longblaasjes

Verbind dit met chronische bronchitis en longemfyseem als onderliggende beelden binnen COPD.

Wat is de belangrijkste oorzaak van COPD?

A

Luchtvervuiling

B

Erfelijke aanleg

C

Roken

D

Verkoudheid

Roken is volgens de content de belangrijkste oorzaak; de andere opties zijn risicofactoren of onjuist.

Waarom uitademen lastig is

Bij COPD is vooral het uitademen moeilijk. Door vernauwing en verlies van elasticiteit klappen kleine luchtwegen eerder dicht. Daardoor blijft er lucht achter in de longen en voelt de cliënt zich benauwd.

Veel studenten denken vooral aan inademen. Benadruk dat juist uitademen vaak het grootste probleem is.

Ervaar het zelf!!!!

Waar zit de schade bij COPD vooral?

A

Luchtwegen en longblaasjes

B

Neus en keel

C

Hart en bloedvaten

D

Middenrif en spieren

De juiste combinatie komt letterlijk voort uit slides 11 en 12, maar de afleiders zijn anatomisch plausibel voor half-geleerde kennis.

Belangrijke onderdelen van behandeling

Medicatie en ondersteuning

Leefstijl en training

• Luchtwegverwijders

• Soms ontstekingsremmers

• Zuurstof op indicatie

• Vaccinaties

• Stoppen met roken

• Bewegen

• Ademhalingsoefeningen

• Voeding en conditie bewaken

COPD is niet te genezen, maar klachten kunnen wel verminderd worden. De behandeling richt zich op minder benauwdheid, minder exacerbaties en zo veel mogelijk behoud van functioneren

Noem dat stoppen met roken de belangrijkste maatregel is om verdere schade te beperken.

Verpleegkundige aandachtspunten
Observeren en signaleren

• Toename van benauwdheid

• Verandering van sputum

• Minder inspanning mogelijk

• Onrust of vermoeidheid

Waar let je op?

• Ademfrequentie

• Mate van benauwdheid

• Hoesten en slijm

• Saturatie volgens afspraak

Signalen van verslechtering

Benadruk dat observaties altijd in samenhang worden beoordeeld en passen binnen afspraken en protocol van de instelling.

Begeleiden bij zelfzorg

• Medicatie op tijd gebruiken

• Inhalatietechniek controleren

• Stoppen met roken ondersteunen

• Voldoende bewegen en goed eten stimuleren

Maak duidelijk dat verpleegkundige zorg niet alleen lichamelijke observatie is, maar ook coaching en voorlichting.

Wat heb je geleerd van deze les?

Wat vond je van deze les?