les 7 wensen en grenzen, geboorteregeling

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

              Startopdracht 

Les 7 – Wensen & grenzen, soa’s, geboorteregeling

Stelling: “Een condoom beschermt altijd tegen soa’s en zwangerschap.” → eens of oneens?

Rollenspel (kort): Schrijf een voorbeeldzin hoe iemand respectvol een grens kan aangeven in een relatie.

Voorspellen: Welke gevolgen kan het hebben als iemand géén grenzen stelt in een relatie?

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Titel van de les

Subtitel

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

Overzicht Periode 1

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Checklist:

• Bepaal welke voorkennis relevant is voor de nieuwe lesstof.
• Ontwerp een terugblik-opdracht die deze voorkennis activeert.
• Overweeg of en hoe thuistalen ingezet kunnen worden om voorkennis te activeren.

Terugblik opdracht

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

           Leerdoelen

1. Je kunt benoemen hoe je wensen en grenzen kunt bewaken en respecteren in een seksuele relatie.
   
2. Je kunt enkele soa’s noemen en uitleggen hoe je die kunt voorkomen.
   
3. Je kunt enkele methoden voor geboorteregeling noemen en hun werking uitleggen.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Dit proces heet?

1. Eisprong
2. Ovulatie
3. Menstruatie
4. Oestrogenatie

Waar vindt bevruchting plaats?

1. Eierstok
2. Eileider
3. Baarmoeder
4. Vagina

Waar vindt de innesteling plaats?

1. Eierstok
2. Eileider
3. Baarmoeder
4. Vagina

Vindt bij een zwangere vrouw menstruatie plaats? En ovulatie?

1. Zowel menstruatie als ovulatie
2. Wel menstruatie maar geen ovulatie.
3. Wel ovulatie maar geen menstruatie.
4. Geen menstruatie en geen ovulatie.

Sonja is in verwachting. De eerste dag van haar laatste menstruatie was op 12 januari.
Bepaal op welke dag ze ‘is uitgerekend’.

1. 18 oktober
2. 14 september
3. 12 november
4. 1 oktober

Een vrouw bij wie de eileiders zijn afgesloten, heeft geen menstruatie

1. Juist
2. Onjuist

In welke fase van de bevalling breken de vliezen?

1. Ontsluiting
2. Uitdrijving

Bij welke ligging kan het kind niet via de vagina worden geboren?

1. Stuitligging
2. Dwarsligging

Na dat het kind geboren is, is de bevalling nog niet klaar, de nageboorte moet nog komen. Wat is dat?

Wensen en grenzen

Vertel wat je wel en niet wilt

Respecteer elkaars grenzen

Grenzen verschillen per persoon

Ongewenst gedrag

- Seksueel grensoverschrijdend gedrag

- Seksuele opmerkingen of seksuele handelingen tegen je wil

Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Iemand maakt seksuele opmerkingen of verricht seksuele handelingen, terwijl jij dat niet wilt.

Seksueel geweld

- Dwingen tot seksueel contact

Aanranding / verkrachting / grooming

Victim blaming

Slachtoffers krijgen schuld van het misbruik

Dader is de schuldige!

SOA's

Besmetting via

- contact geslachtsorganen, mond of anus

Chlamydia

- Bacterie

- Ontsteking aan anus, urinebuis en baarmoedermond

Chlamydia

Bacterie

Merkt niks van de besmetting

wel overdragen

Ontsteking veroorzaken

Ontsteking aan eileiders en bijballen -> onvruchtbaar worden

HPV (virus)

Veroorzaker van baarmoederhalskanker, en kanker aan penis, anus, vagina en mond.

Erg besmettelijk, bijna iedereen krijgt ooit een infectie

- Ruimt lichaam vaak zelf op

- Vaccinatie

HIV - Virus

Seropositief – besmet met hiv

Besmet raken via:

Onveilige seks, Bloed, Sperma, Vaginaal vocht, Voorvocht

Aids – de ziekte veroorzaakt door hiv

Darm-en-longontsteking, huidkanker of meerdere ziektes tegelijk

Anticonceptie

Anti = Tegen

Conceptie = bevruchting

Bevruchting

- Kern zaadcel en kern eicel smelten samen

Anticonceptiemethoden:

• Condoom
  
• Anticonceptiestaafje
  
• Anticonceptiepil
  
• Hormoonspiraal

• Periodieke onthouding
  
• Coïtus interruptus

Vergelijk de anticonceptiemethoden met elkaar op de volgende punten: 

• Hoe werkt het? (zo specifiek mogelijk)
• Hoe veilig is deze methode?
• Beschermt het tegen SOA's

Je werkt in groepjes van 3-4 personen

Opdracht

Periodieke onthouding

Periodieke onthouding

Onbetrouwbaar

- Onregelmatige cyclus

- Niet 100% zeker weten wanneer de eisprong is

Coïtus interruptus

Onderbroken geslachtsgemeenschap

Onbetrouwbaar

- In voorvocht zitten ook zaadcellen

De pil

Hormonen

- Geen ovulatie

- Slijm baarmoederhals dikker

- Invloed op baarmoeder wand

Elke dag nemen

Betrouwbaar tegen zwangerschappen

NIET tegen SOA's

Condoom

Betrouwbaar

- Voorkomt zwangerschappen

- Beschermt tegen SOA's

CE-veiligheidskeurmerk

Noodmaatregelen

Morning-afterpil

- Binnen 72 uur, na onveilige geslachtsgemeenschap. 

- Maar werkt het best binnen 12 uur

Abortus

Mag wettelijk tot 24 weken

Tot 7 weken met abortuspil

Vanaf 8ste week baarmoeder leegzuigen met een zuigpompje

Vanaf 13de week instrumentale abortus

           Instructie

Checklist:

• Interactieve uitleg (responsief): wisbordjes, LessonUp check-vragen, Cornell-methode.
  
• Een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren.
• Meertaligheid functioneel inzetten.
  
• Iedereen bij de les betrekken.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Controle vragen

1. a.
2. b.
3. c.
4. d.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Controle vragen

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

       Voorbeelden

Checklist:

• Dual Coding (woord en beeld combineren)
  
• Concrete voorbeelden
• Herkenbare voorbeelden gerelateerd aan de leefwereld van de leerlingen

5. Concrete en herkenbare voorbeelden

De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip van de lesstof te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven. 

Aan de slag

Checklist:

• Expliciete instructie voor toepassingsopdracht: wat, hoe, hoe lang, klaar?
• Afwisseling in oefentypes (herkneden van de lesstof)
• Eerst voordoen, daarna begeleidt inoefenen, vervolgens zelfstanding en weer samen (ik--wij-jij/jullie-wij)
• Het leren zichtbaar maken (zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode )
• Differentiëren waar nodig: heterogeen en flexibel.

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen.

Controle vragen

1. a.
2. b.
3. c.
4. d.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Controle vragen

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Controle vragen

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Terugkijken 

op de leerdoelen

1. Je kunt benoemen hoe je wensen en grenzen kunt bewaken en respecteren in een seksuele relatie.
   
2. Je kunt enkele soa’s noemen en uitleggen hoe je die kunt voorkomen.
   
3. Je kunt enkele methoden voor geboorteregeling noemen en hun werking uitleggen.

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

           Begrippen
           uit deze les

• consent, wensen, grenzen, gevoelens, communicatie, signalen, instanties, seksueel geweld,
  
• seksueel grensoverschrijdend gedrag, ongewenste intimiteit, aanranding, verkrachting, incest, victim blaming
  
• soa, geslachtsziekten, chlamydia, genitale wratten, herpes genitalis, HPV
  
• geboorteregeling, anticonceptiemiddel, condoom, vrouwencondoom, anticonceptiepil, anticonceptie-staafje, hormoonspiraal, periodieke onthouding, coïtus interruptus, morning-afterpil, abortus

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Exit ticket

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Eindslide

Ruimte voor een afsluitend woord.