H6 leerstof

• Economie
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 4

H6 samen in de wereld

H6.1 leven in armoede

• ontwikkelingslanden
• ondervoeding
• analfabetisme
• inkomensverdeling
• koopkracht
• werkloosheid
• vicieuze cirkel  

• Een ontwikkelingsland is een
    land waar de inkomens en
    productie laag zijn. 

Ontwikkelingsland

Ontwikkelingslanden

Economische achterstand bij ontwikkelingslanden:

• Gebrek aan scholing
• Slechte infrastructuur
• Protectiemaatregelen van rijkere landen
• Hoge schulden

Ontwikkelingslanden

De kenmerken van een ontwikkelingsland zijn:

1. Armoede
2. Slechte gezondheidszorg
3. Weinig onderwijs

Koopkracht

Koopkracht -> De hoeveelheid producten die je kunt kopen

Je koopkracht hangt af van:

- je inkomen: hoe hoger je inkomen, hoe groter je koopkracht.

- de prijzen van producten: hoe hoger de prijzen, hoe kleiner je koopkracht.

Eén van de grootste oorzaken van armoede is armoede. Ontwikkelingslanden zitten vaak vast in de vicieuze cirkel van armoede.

Oorzaken van armoede 

voorbeeld

Armoede is het gevolg van armoede. Het bevind zich in een vicieuze cirkel.

Vicieuze cirkel

• Armoede leidt tot armoede 
• Een situatie waar je op eigen kracht niet uit kunt komen. Veel ontwikkelingslanden zitten in zo'n cirkel. 

Vicieuze cirkel

Armoede is vaak de oorzaak van andere problemen.

Wanneer het één de oorzaak is voor een ander probleem, noem je dit een vicieuze cirkel. 

De cirkel doorbreken? Hier is hulp van buitenaf voor nodig.

6.2 bevolkingsgroei en welvaart

• nationaal inkomen
• nationaal inkomen per hoofd van de bevolking
• immigratie
• emigratie
• zelfvoorziening
• inkomensverschillen
• bevolkingsgroei 

OverdrachtsinkoOmens (worden verdiend in het productieproces)

WELVAART= de mate waarin je in je behoeften kan voorzien.

Dus meer geld= voorzien in meer behoeften. Dus welvaart stijgt

De welvaart van een land wordt gemeten door het BBP te delen door het aantal inwoners=

BBP per inwoner. Als dit toeneemt in een jaar dan STIJGT de welvaart dus!!!

• Nationaal inkomen is het totaalbedrag van alle inkomens in een land bij elkaar opgeteld.
  
  
• Het nationaal inkomen per hoofd van de
   bevolking is het gemiddeld jaarinkomen
    per inwoner in een land.

Nationaal inkomen (per hoofd van de bevolking)

Economische groei - samenvatting

• Vraag neemt toe door stijging bevolking
• Vraag neemt toe --> productie stijgt
• Dan is er sprake van economische groei

Kenmerken van ontwikkelingslanden

1. Ondervoeding
   
2. Analfabetisme (door geen/slecht onderwijs)
   
3. Hoog percentage werkloosheid
   
4. Lage economische groei
   
5. Hoog sterftecijfer
   
6. Hoog geboortecijfer
   
7. Ongelijke inkomensverdeling
   
8. Weinig voorzieningen / slechte infrastructuur 
   
9. Enz...
   

Welvaart tussen landen vergelijken

De welvaart tussen landen vergelijken doe je altijd met een getal:

- geboortecijfer

- sterftecijfer

- aantal artsen per 1000 inwoners

- aantal analfabeten per 1000 inwoners

- aantal scholen per 1000 inwoners

- en nog andere zaken

geboortecijfer

Beroepsbevolking 

migratiecijfer

invloed

sterftecijfer

6.3 oorzaken van armoede

• infrastructuur
• invoerrechten
• protectie
• welvaart 

Infrastructuur

= alle voorzieningen die nodig zijn voor vervoer en communicatie.

Voorbeelden infrastructuur

Ontwikkelingslanden

Landen met een economische achterstand, mede doordat:

- er te weinig scholing is

- er een slechte infrastructuur is

- protectiemaatregelen van andere landen

- hoge schulden

Invoerrechten

Invoerrechten zijn een belasting op importproducten.

De importproducten worden hierdoor duurder.

• Door invoerrechten is er minder
   welvaart in ontwikkelingslanden,
   maar juist meer behoud van
   werkgelegenheid in de EU.

Waarom zijn invoerrechten slecht voor ontwikkelingslanden?

Protectie = bescherming

De Europese Unie probeert de eigen economie en

werkgelegenheid te beschermen = (protectie).

Dit doen ze met protectiemaatregelen:

1. Invoerrechten
2. Contingentering
3. Invoerverbod
4. Exportsubsidies (export bevorderen)

• Vrijhandel betekent de
    invoer en uitvoer zonder
    belemmering door
    protectie.

Vrijhandel

6.4 handel in grondstoffen

• monocultuur
• ruilvoet
• grondstoffenfonds
• vraag en aanbod
• wereldmarkt 

Monocultuur: Een land is voor exportinkomsten grotendeels afhankelijk van slechts een of enkele producten.

MONOCULTUUR

• Veel ontwikkelingslanden hebben een monocultuur.
  
• Vaak zijn ze afhankelijk van landbouwproducten zoals katoen, rijst, koffie- en cacaobonen.
  
• Risico’s:
  
• Prijsdaling op de wereldmarkt
  
• Mislukte oogst  → groot deel van de inkomsten vallen weg.
• toegevoegde waarde van deze landbouwproducten is laag
• waardoor lage exportinkomsten
  

• De ruilvoet is de verhouding tussen de gemiddelde exportprijzen en de gemiddelde importprijzen.

Ruilvoet

Ruilvoet

• Lagere ruilvoet 
• Minder import omdat opbrengst van export afneemt
• Welvaart daalt

Doel grondstoffenfonds

De overheid/instelling koopt de grondstoffen zelf van haar boeren.

 
Door een stabielere prijs van een grondstof, wordt er voor meer stabiliteit gezorgd in de inkomens. 

Grondstoffenfonds

Doel: De prijzen stabiel houden door

vraag en aanbod op de markt te beïnvloeden

Ingreep A: De overheid (grondstoffenfonds)

koopt vlees van haar boeren voor minimumprijs.

(meer vraag, hogere marktprijs)

Ingreep B: Als de wereldmarktprijs voldoende

is gestegen, verkoopt het grondstoffenfonds

het vlees weer door (meer aanbod,

lagere marktprijs)

6.4: handel in grondstoffen

Wereldmarkt

De wereldmarkt is het totaal van vraag en aanbod van producten in de wereld. 

• Buffervoorraden aanleggen om prijsschommelingen tegen te gaan --> productie groter dan vraag --> dus voorraad aanleggen
  

Wereldmarkt

• Export: koffiebonen
  
• Prijs bepaald door wereldmarkt (vraag en aanbod)

Rekentrainer paragraaf 4

6.5 een land in ontwikkeling

• multinational
• investeringen
• schulden
• rente
• aflossing
• IMF 

Multinationals

• Grote bedrijven vestigingen in veel landen
• Ze gaan ook naar ontwikkelingslanden, want lage lonen
• Daardoor verdienen gezinnen inkomen door multinationals

Een land in ontwikkeling

Multinationals (bedrijven die in vele landen zijn gevestigd) hebben vaak ook fabrieken in ontwikkelingslanden omdat de lonen hier een stuk lager zijn. Hierdoor stijgt de werkgelegenheid in die landen. Helaas ontwijken die grote bedrijven de belasting in die langen waardoor de overheid te weinig geld heeft voor de noodzakelijke voorzieningen.

Hulp en handel

Steeds vaker combineert de Nederlandse overheid

ontwikkelingssamenwerking met handel.

De overheid geeft subsidies aan Nederlandse bedrijven die in ontwikkelingslanden investeren in fabrieken of andere bedrijven.

Hulp bij de handel

De Nederlandse overheid combineert ontwikkelingssamenwerking met handel:

Subsidies aan Nederlandse ondernemingen die in ontwikkelingslanden investeren.

                    Een Nederlandse onderneming begint een bedrijf in een ontwikkelingsland.

                    Dit levert werkgelegenheid en inkomsten op voor de inwoners.

Fairtrade

Fairtrade biedt boeren in ontwikkelingslanden een gegarandeerde prijs voor hun producten Door een minimumprijs + een premie.

Zo kunnen boeren investeren in betere productiemethodes.

Boeren moeten zich organiseren in coöperaties. Samen

• bepalen ze waarin zij investeren
  
• onderhandelen ze met afnemers.
  

Europa bestrijdt armoede via:

De Verenigde Naties (VN)

De Wereldbank

Het internationaal Monetair Fonds (IMF)

Wereldbank

- Onderdeel van de Verenigde Naties 

- Helpen ontwikkelingslanden met leningen. 

- Lage rente

Doel: de economie in ontwikkelingslanden laten groeien. 
(investeren in onderwijs, infrastructuur, gezonheidszorg)

Internationaal Monetair Fonds (IMF)

• Bevorderen wisselkoersstabiliteit
• Vrij internationaal betalingsverkeer
• Geld lenen aan landen in financiele problemen

Schulden en rente

Als overheden geld lenen voor voorzieningen:

• dan betaalt ze rente over de schuld.
  
• moet ze de schuld altijd terugbetalen.

Ontwikkelingslanden moeten soms zoveel rente en aflossing betalen dat er geen geld meer is voor de noodzakelijke voorzieningen.

Armoede leidt tot schulden, die weer tot armoede leiden.              

Rekentrainer paragraaf 5

6.6 ontwikkelingssamenwerking

• noodhulp
• gebonden hulp
• ongebonden hulp
• structurele hulp
• bilaterale hulp
• WTO (WHO) 

Hulp via internationale instellingen

Rechtstreeks aan landen

1. Noodhulp
2. Structurele hulp
3. Gebonden hulp
4. Ongebonden hulp
5. Bilaterale hulp

Soorten ontwikkelingssamenwerking

Soorten hulp

Structurele hulp - Deze hulp is erop gericht de oorzaken van armoede aan te pakken. Hulp voor de langere termijn.

Noodhulp - Bij een natuurramp, extreme voedseltekorten of oorlog geven rijke landen dit vaak. Noodhulp is altijd hulp op korte termijn.​

Bilaterale hulp - het ene land helpt rechtstreeks het andere land.

Bilaterale hulp kan op twee manieren

Gebonden 

Ongebonden

8.3 Hoe boekt een land vooruitgang?Soorten ontwikkelingshulp

Bilaterale hulp = Hulp rechtstreeks van het ene land aan het andere land.

• Nederland bouwt scholen in Ghana.

2 vormen

Gebonden hulp = Hulp waaraan voorwaarden zijn verbonden

• Bijvoorbeeld dat het in Nederland moet worden aangeschaft bij een bedrijf.

Ongebonden hulp = Is hulp zonder voorwaarden

• Nederland geeft een miljoen aan de VN tegen armoede. 

DOEL WTO

HOOFDDOEL: 

de handel tussen landen

vrijer en eerlijker te laten verlopen. 

HOE DOEN ZE DAT:

De WTO controleert of de

afspraken over het afschaffen van invoerrechten worden nagekomen.

Fairtrade  

Fairtrade staat voor eerlijke handel. Dit betekent dat fairtrade producten zijn gemaakt onder goede omstandigheden, voor een eerlijk loon. 

WTO staat voor World Trade Organisation. De WTO bekijkt of men zich aan de gemaakte afspraken houdt.

6.7 (n)iets voor jou?

• Fairtradekeurmerk
•  microkrediet

Wat is een microkrediet?

Een microkrediet is een kleine lening die verstrekt wordt aan kleine ondernemers in ontwikkelingslanden die niet kunnen lenen bij traditionele banken. 

-

Rekentrainer paragraaf 7