T2 H1: Hoe onderscheiden verschillende organismen zich van elkaar?
Thema 2, Hoofdstuk 1:
Hoe onderscheiden verschillende organismen zich van elkaar?
Mevr. C. De Bremaecker
Items in this lesson
Thema 2, Hoofdstuk 1:
Hoe onderscheiden verschillende organismen zich van elkaar?
Mevr. C. De Bremaecker
1.1 Wat is een soort?
Canus lupus familiaris
1.1 Wat is een soort?
Equus asinus
Equus caballus
Equus asinus × Equus caballus
soort VS geslacht?
Pan troglodytes
Homo sapiens
VAKTERMEN
GESLACHT: groep van meerdere soorten die op elkaar lijken
SOORT (species): samen voortplanten EN vruchtbare nakomelingen
RAS: onderscheid maken binnen éénzelde soort want VARIATIE
POPULATIE: groep die samenwoont (kudde, kolonie, roedel,…)
Wetenschappelijke naam/ binominale naamgeving:
Geslachtsnaam + typisch kenmerk
Welke dieren zijn verwant?
Zijn deze mensen van dezelfde soort?
Zijn deze schelpdieren van dezelfde soort?
Zijn deze mensen van hetzelfde ras?
OUT OF AFRICA-model
1.4 Waar komt biodiversiteit vandaan?
Variatie binnen de soort dankzij
MILIEU
"Survival of the fittest"
Variatie binnen de soort dankzij ERFELIJKHEID
1.4 Waar komt biodiversiteit vandaan?
! continu nieuwe levende of afgestorven
soorten ontdekt
🡪 Classificatie aanpassen / in vraag stellen
Wie is van hetzelfde geslacht?
Zijn ze van dezelfde soort?
1.3 Hoe kun je organismen overzichtelijk classificeren?
1.3 Hoe kun je organismen overzichtelijk classificeren?
Oplossing: volgens 5 criteria:
Celkern aanwezig?
Één- of meercellig
Pigment aanwezig?
Autotroof of heterotroof?
Celwand aanwezig? Samenstelling?
Vijfrijkensysteem
Het vijfrijkensysteem van Whittaker
In 1969: verschillen tussen de eukaryoten. Dit op basis van hun ecologische functie:
Meercellige producenten= plantenrijk
Meercellige consumenten = dierenrijk
Meercellige reducenten = schimmels
Eencellige eukaryoten = protisten
Prokaryoten = moneren
BYEBYE 5RIJKENSYSTEEM
WELCOME TREE OF LIFE !
MONEREN
MONEREN
PROKARYOTEN: Bacteriën & Archaea
Protisten horen nu in het domein EUKARYOTEN
1.5 Wat is de tree of life?
= evolutionaire tijdschaal van
alle leven op aarde
3 DOMEINEN
EUKARYOTEN
Celkern
Celcompartimentering
Ééncellige OF MEERCELLIGE organismen
Autotroof OF heterotroof
SOMS celwand
Groot (15- 500 µm)
PROTISTEN
= containerbegrip voor ééncellige eukaryoten met een celkern
Verschillen te veel onderling om een 4de rijk te vormen
binnen het domein eukoryoten
PROTISTEN
PLANTENRIJK
DIERENRIJK
RIJK VAN DE FUNGI
BACTERIËN
Prokaryoot
Geen celkern
Geen celcompartimentering
Ééncellige organismen
Autotroof OF heterotroof
Celwand
Klein (1-10µm)
ARCHAEA
Prokaryoot
Geen celkern
Geen celcompartimentering
Ééncellige organismen
Autotroof OF heterotroof
Celwand MAAR ≠BACTERIËN
KleinER (0,1- enkele µm)
Geen ziekteverwerkende bekend
Extreme omstandigheden= pH &T°
Oceanen, heetwaterbronnen, vulkanen, moerassen maar ook …. ??
PROKARYOTEN
EUKARYOTEN
1.3 Hoe kun je organismen overzichtelijk classificeren?
Verwantschap en erfelijk materiaal
Wie is het meest verwant met de oercel: groenwier of kiezelwier?
Wie is het meest verwant met de oercel: zeester of kwal?
Wie is het meest verwant met de oercel: bacterie of archaea?
VIRUSSEN
?????
VIRUSSEN
! NIET LEVEND !
VOLDOET NIET AAN DE 3 KENMERKEN
kunnen NIET zelfstandig voortbestaan
zijn NIET opgebouwd uit één of meerdere cellen
bevatten WEL erfelijk materiaal MAAR NIET (zelfstandig) evolutionair aangepast
