Les 7. C.S. Lewis en de Zin van het Bestaan

• Godsdienst
• Levensbeschouwing
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

 C.S. Lewis (1898-1963)

C.S. Lewis was een invloedrijke Britse schrijver, essayist en apologeet, vooral bekend om zijn werken op het gebied van theologie, literatuurkritiek en fictie. Hij werd geboren op 29 november 1898 in Belfast, Ierland, en overleed op 22 november 1963 in Oxford, Engeland.

Lewis staat bekend om zijn diepgaande verkenning van christelijke thema's en zijn verdediging van het christelijk geloof. Hij wordt vaak geassocieerd met zijn serie van zeven boeken, bekend als "De Kronieken van Narnia", waarin hij christelijke allegorieën combineerde met fantasierijke verhalen voor kinderen.

Naast zijn fictiewerk was Lewis een vooraanstaand apologeet, wat betekent dat hij argumenten presenteerde ter verdediging van het geloof. Zijn boek "Mere Christianity" is een van de meest invloedrijke werken op dit gebied, waarin hij fundamentele christelijke doctrines uiteenzet en argumenten presenteert voor het bestaan van God.

Lewis was ook een vooraanstaand literair criticus en hoogleraar Engelse literatuur, werkzaam aan de Universiteit van Oxford en later aan de Universiteit van Cambridge. Zijn diepgaande kennis van literatuur en zijn christelijke perspectief hebben zijn analyse van literaire werken en zijn invloed op de academische wereld beïnvloed.

Over het algemeen wordt C.S. Lewis herinnerd als een veelzijdige schrijver wiens werk een blijvende impact heeft gehad op zowel de literaire wereld als het religieuze denken, en wiens invloed nog steeds voelbaar is tot op de dag van vandaag.

Leerdoelen

• Weten wie C.S Lewis was.
• Weten wat de term apologetiek inhoudt en je weet wie de eerste apologeet was.
• Kennis nemen van de begrippen:
• Agnosticisme, filosofisch materialisme en Atheïsme.
• Kennis nemen van de Tao en wat dit inhoudt voor de     mensheid.

Jeugd

Jeugd.

Geboren in Belfast in Noord- Ierland. Zijn vader is jurist en zijn moeder is wiskundige.

Als hij tien jaar oud is, overlijdt zijn moeder aan kanker.

Zijn vader stuurde de kinderen een maand later moest naar een kostschool in Engeland.

1

W.T Kirkpatrick

Een vriend van zijn vader neemt hem onder zijn hoede.

Daar krijgt hij les in Griekse, Latijnse Klassieken, Italiaans en Duits. Daarnaast leert hij logisch denken, spreken en schrijven. 

2

Oxford Universiteit

Hij studeerde cum laude af in de klassieke talen, de klassieke filosofie en de Engelse taal- en letterkunde.

Daarna doceerde hij tot 1954 aan deze universiteit.

3

Jeugd

Clive Staples Lewis, bekend als C.S. Lewis, werd geboren op 29 november 1898 in Belfast, Ierland. Hij was de zoon van Albert Lewis, een advocaat, en Flora Hamilton Lewis. Lewis had een broer, Warren, met wie hij een hechte band had gedurende zijn hele leven.

Lewis' jeugd werd gekenmerkt door verschillende uitdagingen en veranderingen. Op jonge leeftijd verloor hij zijn moeder aan kanker, wat een diepgaande invloed op hem had en zijn latere interesse in spiritualiteit en de betekenis van lijden beïnvloedde. 

Na de dood van zijn moeder werd Lewis naar verschillende kostscholen gestuurd, waar hij een liefde ontwikkelde voor literatuur, Griekse mythologie en klassieke talen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende Lewis in het Britse leger, waar hij gewond raakte tijdens de slag aan de Somme in 1917. Na de oorlog studeerde hij aan de Universiteit van Oxford, waar hij een briljante student was en uitblonk in klassieke literatuur. 

Hij werd later hoogleraar in de Engelse literatuur aan Magdalen College, Oxford, waar hij zijn leven lang bleef werken en lesgeven.

Op welke manier was Lewis beïnvloed door Freud?

1. Hij beschouwde geloof in God als een neurose
2. Hij beschouwde geloof in God als onnodig
3. Hij beschouwde geloof in God als onnatuurlijk
4. Hij beschouwde geloof in God als een verleidelijke illusie

Atheïsme

 Ontkent het bestaan van goden, maar gaat er niet noodzakelijk van uit dat er 'niets' is tussen hemel en aarde.

3

 Agnosticisme

Het is niet mogelijk om het bestaan van hogere machten aan te tonen.

1

Het filosofisch materialisme 

Alles kan mn herleiden tot strikt materiële processen, dus oook onze denkprocessen.

2

Atheïst

Lewis was overtuigd dat God niet bestond. Als Hij wel bestond was Hij een God die hij niet wilde kennen.

Mede door zijn christelijke vrienden (Tolkien) werd Lewis later christen.

4

Belangrijke begrippen:

Agnosticisme, filosofisch materialisme en atheïsme zijn drie verschillende perspectieven met betrekking tot de vraag naar het bestaan van goden en de aard van het universum.

Agnosticisme: Agnosticisme is de filosofische positie die stelt dat het bestaan van goden of een goddelijke entiteit niet kan worden bewezen of weerlegd door menselijke kennis, en daarom is het onmogelijk om met zekerheid te weten of goden bestaan. Een agnosticus kan van mening zijn dat het bestaan van goden buiten het bereik van menselijke waarneming of begrip ligt, of dat er gewoonweg niet voldoende bewijs is om een standpunt in te nemen over de vraag of goden al dan niet bestaan.

Filosofisch materialisme: Filosofisch materialisme, ook bekend als materialisme, is de filosofische opvatting dat de enige realiteit die bestaat, materie is, en dat alle fenomenen, inclusief bewustzijn en geest, voortkomen uit materiële processen. Volgens het materialisme is er geen plaats voor transcendente entiteiten zoals goden of bovennatuurlijke krachten. Alles wordt verklaard binnen het kader van fysische wetten en materiële processen.

Atheïsme: Atheïsme is de overtuiging dat er geen goden bestaan. Atheïsten ontkennen het bestaan van goden en verwerpen de ideeën van religie en het bovennatuurlijke. Atheïsme kan gebaseerd zijn op verschillende redenen, waaronder het ontbreken van overtuigend bewijs voor het bestaan van goden, filosofische argumenten tegen het bestaan van goden, of simpelweg een gebrek aan geloof in goden vanwege persoonlijke ervaringen of overtuigingen.

Hoewel deze drie perspectieven allemaal betrekking hebben op de vraag naar het bestaan van goden, verschillen ze in hun benadering en conclusies. Agnosticisme benadrukt de onmogelijkheid van menselijke kennis om definitieve uitspraken te doen over het bovennatuurlijke, terwijl filosofisch materialisme en atheïsme beide standpunten innemen ten gunste van een naturalistische verklaring van de wereld, waarbij goddelijke entiteiten worden verworpen als niet-bestaand.

Alle materialisten zijn bij definitie atheïsten, maar niet alle atheïsten zijn materialisten.

1. Waar
2. Niet waar

Apologetiek (verdediging)

Christelijke apologeten gaan ervan uit dat er een rationele basis is voor het christelijk geloof.

De discussie aangaan met niet-gelovigen en verdedigen het geloof met redelijke (verstandelijke) argumenten.

1

De eerste apologeet was de apostel Paulus.

Bekende apologeten na hem zijn: Augustinus, Thomas van Aquino en Blaise Pascal en natuurlijk C.S Lewis. 

2

Verdedigingsleer

Apologetiek, ook wel bekend als apologie, is een tak van de theologie en filosofie die zich bezighoudt met het verdedigen en rechtvaardigen van het geloof, met name het christelijk geloof. Het woord "apologetiek" is afgeleid van het Griekse "apologia", wat "verdediging" of "rechtvaardiging" betekent.

Apologetiek omvat een verscheidenheid aan benaderingen en argumenten om de geloofwaardigheid en waarheid van het christelijk geloof te ondersteunen en te verdedigen tegen kritiek, twijfel en scepticisme. Dit kan onder meer het gebruik van filosofische redeneringen, historische bewijzen, wetenschappelijke argumenten, logica en persoonlijke getuigenissen omvatten.

Paulus, een van de belangrijkste figuren in het vroege christendom, wordt beschouwd als een bekende apologeet vanwege zijn theologische geschriften en zijn rol in het verspreiden en verdedigen van het christelijk geloof. Als apostel van Jezus Christus heeft Paulus een cruciale rol gespeeld bij de verspreiding van het evangelie in de vroege kerk, vooral onder niet-Joodse bevolkingsgroepen.

Paulus' apologieën komen vooral tot uiting in zijn brieven aan verschillende vroege christelijke gemeenschappen, zoals de Romeinen, de Korinthiërs en de Galaten, waarin hij theologische concepten uiteenzet, doctrines uitlegt en argumenten geeft ter verdediging van het geloof. Zijn geschriften behandelen een breed scala aan onderwerpen, waaronder de aard van de verlossing, de relatie tussen geloof en werken, de betekenis van Jezus' dood en opstanding, en de relatie tussen Joden en niet-Joden in de kerk.

Net als Paulus wordt ook C.S. Lewis beschouwd als een bekende apologeet van het christelijk geloof, hoewel hij leefde in een heel andere tijd en context. Lewis, een Britse schrijver, literair criticus en theoloog, is vooral bekend om zijn boeken waarin hij de rationele basis van het christelijk geloof verdedigt en uitlegt. Zijn meest bekende apologieën zijn misschien wel "Mere Christianity" (Onversneden christendom) en "The Problem of Pain" (Het probleem van het lijden).

De redenen waarom zowel Paulus als C.S. Lewis als bekende apologeet worden beschouwd, zijn divers:

Intellectuele diepgang: Zowel Paulus als Lewis waren intellectueel begaafde individuen die in staat waren om complexe theologische concepten op een toegankelijke manier uit te leggen en te verdedigen.

Begrip van de culturele context: Beiden begrepen de culturele en filosofische context waarin ze leefden en pasten hun apologetiek aan om effectief te communiceren met hun tijdgenoten.

Literaire vaardigheden: Zowel Paulus als Lewis waren begaafde schrijvers en gebruikten hun literaire vaardigheden om hun argumenten krachtig en overtuigend over te brengen.

Persoonlijke ervaringen: Zowel Paulus als Lewis hadden diepgaande persoonlijke ervaringen die hun geloof versterkten en hen inspireerden om anderen te overtuigen van de waarheid van het christelijk geloof.

In essentie waren zowel Paulus als C.S. Lewis meesterlijke apologeet vanwege hun intellectuele scherpte, begrip van de menselijke ervaring en hun vermogen om het christelijk geloof op een overtuigende en toegankelijke manier te verdedigen.

In welk Bijbelboek wordt er over Paulus verteld?

1. Mattheüs
2. Marcus
3. Jakobus
4. Handelingen

“The pilgrems’s regress”

uit 1933 is zijn eerste christelijke boek, waarin hij over zijn bekering tot het christendom schrijft.

The Narnia kronieken

 Meest bekende werk, met meer dan honderd miljoen verkochte exemplaren in 47 talen.

Boeken

C.S. Lewis was een productieve schrijver die een breed scala aan onderwerpen behandelde, variërend van christelijke apologetiek en theologische verhandelingen tot fictie en literaire kritiek. Hier zijn enkele van zijn meest bekende en invloedrijke boeken:

Het eerste boek van C.S. Lewis dat hij schreef na zijn bekering tot het christendom was "The Pilgrim's Regress" (De pelgrimstocht). Dit boek, gepubliceerd in 1933, is een allegorische roman die Lewis' eigen zoektocht naar geloof en spirituele waarheid weerspiegelt. Het is een hervertelling van John Bunyan's "The Pilgrim's Progress" (De Christenreis), maar met een meer filosofische en intellectuele inslag.

In "The Pilgrim's Regress" volgt de lezer het verhaal van John, een jonge man die op zoek is naar het land van zijn verlangen, maar wordt tegengehouden door allerlei filosofische en ideologische obstakels. Het verhaal weerspiegelt Lewis' eigen reis van ongeloof naar geloof, waarbij hij verschillende filosofische stromingen en wereldbeelden onderzoekt voordat hij uiteindelijk het christelijk geloof omarmt.

The Chronicles of Narnia (De Kronieken van Narnia): Een serie van zeven fantasy romans geschreven voor kinderen, maar geliefd bij lezers van alle leeftijden. De boeken, waaronder "The Lion, the Witch and the Wardrobe" (De Leeuw, de Heks en de Kleerkast), bieden allegorische en theologische thema's die parallel lopen met het christelijk geloof.

Mere Christianity (Onversneden Christendom): Een van zijn meest invloedrijke werken op het gebied van apologetiek, waarin Lewis de basisprincipes van het christelijk geloof uiteenzet en argumenten geeft voor het bestaan van God en de betrouwbaarheid van de bijbelse boodschap.

De "Chronicles of Narnia" (De Kronieken van Narnia) van C.S. Lewis zijn vertaald in vele talen over de hele wereld. Het aantal talen waarin de boeken beschikbaar zijn, kan variëren afhankelijk van de editie en de regio, maar het is gebruikelijk dat ze in tientallen talen zijn vertaald, waaronder veelgebruikte talen zoals Engels, Spaans, Frans, Duits, Chinees, Japans, Russisch, Arabisch en nog veel meer.

Wat betreft de verfilmingen, zijn de eerste drie boeken van de Narnia-serie verfilmd:

"The Lion, the Witch and the Wardrobe" (De Leeuw, de Heks en de Kleerkast) - uitgebracht in 2005, geregisseerd door Andrew Adamson.

"Prince Caspian" (Prins Caspian) - uitgebracht in 2008, ook geregisseerd door Andrew Adamson.

"The Voyage of the Dawn Treader" (De Reis van het Drakenschip) - uitgebracht in 2010, geregisseerd door Michael Apted.

bestrijdt Lewis

1. 
   
2. 
   

Boek: De Afschaffing van de mens

1. "Men Without Chests" (Mensen zonder Borst) 

 Hij waarschuwt tegen een toenemende tendens in de samenleving om objectieve morele waarden  te ontkennen, ten gunste van subjectieve opvattingen die zijn gebaseerd op emotie. (Ook in het onderwijs)

Het is belangrijk is dat we niet alleen maar luisteren naar wat we voelen, maar ook nadenken over wat juist en fout is. 

Mensen zonder borst; Menselijke gevoelens en ons verstand samen.

Het deel van ons lichaam waar zowel ons hart als onze gedachten samenkomen. 

Hij waarschuwt dus tegen ethisch en levensbeschouwelijk relativisme

en eigen waarheid.

"De Afschaffing van de Mens" (The Abolition of Man) is een non-fictie boek geschreven door C.S. Lewis, voor het eerst gepubliceerd in 1943. Het boek bestaat uit drie afzonderlijke essays die Lewis schreef als lezingen aan de Universiteit van Durham in 1943. Het wordt beschouwd als een van zijn belangrijkste werken op het gebied van ethiek, filosofie en onderwijs.

In "De Afschaffing van de Mens" onderzoekt Lewis de aard van morele waarden en de rol van onderwijs in de vorming van karakter. 

Hij waarschuwt tegen een toenemende tendens in de moderne samenleving om objectieve morele waarden te negeren of te ontkennen, ten gunste van subjectieve opvattingen die zijn gebaseerd op emotie of pragmatisme. 

Lewis betoogt dat deze trend een gevaarlijke invloed kan hebben op de menselijke waardigheid en vrijheid, en kan leiden tot wat hij beschrijft als de "afschaffing van de mens" - het verlies van essentiële menselijke kenmerken en waarden.

Het boek is opgedeeld in drie delen, waarin Lewis verschillende aspecten van dit thema behandelt:

1. "Men Without Chests" (Mensen zonder Borst): In dit deel bekritiseert Lewis de neiging van moderne onderwijstheorieën om de morele dimensie van het onderwijs te negeren, waardoor studenten worden beroofd van een goed begrip van ethiek en deugd.

• Systeem van objectieve waarden
• Het geweten/ praktische reden
• Onderdeel van de scheppingsorde

Deel 2. De Tao (de weg/ morele codex).

 Morele principes kunnen verschillen afhankelijk van culturele, religieuze en filosofische achtergronden. 

 Vaak toch wel gemeenschappelijke elementen zoals:

eerlijkheid, respect voor anderen, rechtvaardigheid en mededogen.

"The Way" (De Weg): Hierin bespreekt Lewis de universele morele principes die volgens hem ten grondslag liggen aan alle grote religies en filosofische tradities, en waarschuwt hij tegen de neiging om deze principes te negeren ten gunste van persoonlijke of culturele voorkeuren.

Een ander woord voor

"praktische wijsheid"

1. Ataraxia
2. Filosofie
3. Transsubstantiatie
4. Phronèsis

Kennis verkrijgen over de Tao.

1. Openbaring. (o.a de Bijbel)

2. Rede. (verstand)

3. Traditie. (door de eeuwen opgestapelde menselijke praktische wijsheid)

Wie was de bedenker van de deugdethiek?

1. Socrates
2. Aristoteles
3. Jung
4. Marx

Zonder de Tao:

is er geen objectiviteit.

geen vaste waarden.

Dus ethiek bedrijven onmogelijk.

Opvoeding zonder de Tao:

Een kind wordt niet geleerd om gepaste reacties te vertonen

en ongepaste reacties na te laten.

Want die zijn er niet.

   Zonder de Tao  is er  geen referentiepunt om te bepalen wat een goede of fout is.

De Tao is de enige bron van waardeoordeel.

Zonder morele principes als leidraad is het moeilijk om een moreel oordeel te vellen over een bepaalde situatie of handeling. Morele principes fungeren als de basis waarop we onze morele oordelen en acties baseren. Ze helpen ons om te bepalen wat juist en fout is, wat goed en slecht gedrag inhoudt, en hoe we ethisch moeten handelen in verschillende situaties.

Zonder deze morele richtlijnen zouden we geen referentiepunt hebben om te bepalen wat een goede of juiste handeling is. Het is als proberen te navigeren zonder een kompas; we zouden geen duidelijk idee hebben van welke richting we moeten volgen. Morele principes bieden ons een kompas voor het nemen van beslissingen en het beoordelen van gedrag, en ze helpen ons om een ethisch en verantwoordelijk leven te leiden.

Mensen zonder hart.

Verlies van menselijkheid:  Mensen verliezen  hun vermogen om mededogen te tonen en empathie te voelen voor anderen.

 het 'verlies van menselijkheid', Lewis noemt dit  het idee dat het hart niet wordt gevormd of ontwikkeld zoals het zou moeten zijn.

Het hart (het gevoelsleven) is de verbinding tussen verstand en instinct  van de mens.

Lewis spreekt in zijn werk vaak over het belang van het hart en de vorming ervan. Wanneer hij spreekt over het 'verlies van menselijkheid', doelt hij vaak op het idee dat het hart niet wordt gevormd of ontwikkeld zoals het zou moeten zijn.

In "Mensen Zonder Borst" uit "De Afschaffing van de Mens", gebruikt Lewis het beeld van het hart als een symbool voor het morele centrum van een persoon. Hij waarschuwt dat wanneer mensen zich alleen laten leiden door hun emoties of intellect, zonder een balans tussen de twee, ze 'mensen zonder borst' worden, wat betekent dat ze geen innerlijke moraliteit of empathie hebben.

Lewis geloofde dat het hart, of het morele kompas, gevormd moest worden door juist onderwijs en de juiste invloeden. Als mensen niet worden geleid door de Tao, zoals hij het noemt, lopen ze het risico hun menselijkheid te verliezen door gebrek aan morele vorming en gevoel voor juist en fout. Dit kan leiden tot een afname van empathie, mededogen en altruïsme, en een toename van egoïsme en immoraliteit.

De mens

Het hart moet  gevormd worden door juist onderwijs en de juiste invloeden.

 Als mensen niet worden geleid door de Tao,  zullen zij niet de juiste morele vorming en gevoel ontwikkelen.  

Dit kan leiden tot een afname van empathie, mededogen en altruïsme, en een toename van egoïsme en immoraliteit.

Gevolg:

Mens voelt zich moreel autonoom en 

erkent geen hogere gezagsdragers.

Dus erkent God ook niet als hoogste gezagdrager. 

Mensen zonder hart.

Het gevolg als men zich niet laat leiden door de Tao.

De mens laat zich niet langer door traditie of religie voorschrijven hoe hij moet handelen.

Als mensen geen gezag meer erkennen in de maatschappij en niet langer geloven in een hogere autoriteit zoals God, kunnen er verschillende gevolgen optreden:

Maatschappelijke chaos: Een gebrek aan respect voor gezag en autoriteit kan leiden tot sociale wanorde en chaos. Als mensen de regels en wetten niet gehoorzamen en geen respect tonen voor degenen die belast zijn met het handhaven van de wet, kan dit leiden tot een toename van misdaad, wangedrag en sociale onrust.

Verlies van sociale cohesie: Het erkennen van gezag en autoriteit is vaak essentieel voor het handhaven van sociale cohesie en stabiliteit. Als mensen geen respect hebben voor gezaghebbende instituties en elkaar niet langer als gezaghebbend beschouwen, kan dit leiden tot een fragmentatie van de samenleving en een gebrek aan solidariteit en samenwerking.

Moreel relativisme: Als mensen niet geloven in een hogere autoriteit zoals God, kunnen ze geneigd zijn om hun eigen morele code te volgen of te geloven dat er geen objectieve waarheid is. Dit kan leiden tot een staat van moreel relativisme, waarin mensen hun eigen normen en waarden volgen zonder rekening te houden met de gevolgen voor anderen.

Geestelijke leegte: Voor sommige mensen kan het verlies van geloof in God en het ontbreken van erkenning van gezag een gevoel van geestelijke leegte veroorzaken. Ze kunnen zich verloren voelen zonder een hogere betekenis of doel in het leven, wat kan leiden tot gevoelens van angst, eenzaamheid en existentiële crisis.

Kortom, het niet erkennen van gezag in de maatschappij en het verlies van geloof in God kunnen verschillende negatieve gevolgen hebben, zowel op individueel niveau als op het niveau van de samenleving als geheel. Het is belangrijk om gezag te respecteren en een gevoel van spirituele verbondenheid te behouden om sociale stabiliteit, moraal en geestelijk welzijn te bevorderen.

Bron: Sire; Handen af van onze hulpverleners. (YouTube)

Africhters

Gevolg: de moderne cultuur verwerpt de objectieve morele orde. 

Macht ligt bij de "Africhters.

Deze zullen heersen over de hele mensheid. (Nietzsche)

Lewis betoogt dat als de samenleving afstand doet van objectieve morele waarden en in plaats daarvan vertrouwt op subjectieve gevoelens en meningen, er een gevaarlijke situatie kan ontstaan. Hij vreest dat er een klasse van mensen zal opstaan die de controle hebben over het onderwijs en die hun eigen subjectieve opvattingen zullen opleggen aan anderen, zonder rekening te houden met traditionele morele normen of universele waarheden.

Deze "africhters" zouden dan in staat zijn om de publieke opinie en het denken van de massa te manipuleren, en zo de macht te grijpen over de samenleving als geheel. Lewis ziet dit als een bedreiging voor de vrijheid en waardigheid van individuen, omdat het hun vermogen om autonoom te denken en morele keuzes te maken zou beperken.

Hoe noemde Nietzsche de "africhters"?

1. Antichrist
2. Übermensch
3. Ariër
4. Nazi's

Zijn de leerdoelen behaald?

• Ik weet wie C.S Lewis was.
• Ik weet wat de term apologetiek inhoudt en ik weet wie de eerste apologeet was.
• Ik heb kennis genomen van de begrippen: Agnosticisme, filosofisch materialisme en Atheïsme.
• Ik heb kennis genomen van de Tao en wat dit inhoudt voor de mensheid.