Internationale conflicten
Internationale conflicten
Ruzies tussen verschillende landen
Lesson duration is: 50 minItems in this lesson
Internationale conflicten
Ruzies tussen verschillende landen
This item has no instructions
Groenland
& Amerika
De president van de Verenigde Staten wil dat Groenland Amerikaans wordt.
Hij sluit zelfs militair ingrijpen niet uit.
Ja
Nee
Een beetje
Heb jij dit nieuws al gezien of gehoord?
Start de les met deze poll om te peilen wat leerlingen al weten.
Laat leerlingen kort toelichten waar ze het nieuws hebben gezien (tv, social media, ouders)
Wat weet jij al over het nieuws van
Groenland & Amerika ?
Laat leerlingen woorden of korte zinnen opschrijven in het woordweb.
Hulpvragen:
Welke landen spelen een rol?
Welke gebeurtenissen herinner je je uit het nieuws?
Moedig aan om feiten en meningen te scheiden.
Wat is jouw gevoel bij dit nieuws?
Waarom voel je je zo bij dit nieuws?
Laat leerlingen een emoji kiezen die hun gevoel laat zien. Bespreek dat gevoelens bij nieuws kunnen verschillen en dat dit oké is.
Aan het eind van
deze les kun je . . .
uitleggen wat er speelt rond Groenland, de Verenigde Staten en Denemarken
toelichten waarom Groenland zo belangrijk is in de wereldpolitiek
benoemen wie de belangrijkste betrokken landen en leiders zijn
Lees de leerdoelen kort voor. Probeer het te verbinden met eerdere kennis over landen, politiek of wereldnieuws.
Laat de video zien en geef aan dat leerlingen vooral moeten letten op de kern van het nieuws: wie, wat, waar, wanneer, waarom.
Pauzeer eventueel bij moeilijke stukken voor uitleg.
Wat is er aan de hand?
Wat?
De president van de Verenigde Staten heeft gezegd dat hij graag Groenland wil laten horen bij de VS.
Waar?
Het gaat om Groenland, een groot eiland en autonoom* gebied dat nu deel uitmaakt van Denemarken.
Wanneer?
Op zaterdag
10 januari deelde Trump dit nieuws in een persconferentie
in het Witte Huis.
Bespreek samen de kernpunten.
Achtergrond
De VS is al heel lang aanwezig
in GroenlandEr staat een Amerikaanse
militaire basisStrategische ligging: vanuit Groenland kan de VS raketten volgen
Door smeltend ijs worden grondstoffen beter bereikbaar
Ook China en Rusland willen hierom meer invloed
Leg uit wat “strategische ligging” betekent, en hoe grondstoffen en macht met elkaar te maken hebben.
De VS is al heel lang aanwezig in Groenland
- Wist je dat de VS al sinds de Tweede Wereldoorlog bases in Groenland heeft? Ze wilden toen voorkomen dat Duitsland het eiland zou gebruiken voor militaire doelen. Dat laat zien dat Groenland al heel lang strategisch belangrijk is.
Er staat een Amerikaanse militaire basis
- De belangrijkste basis heet Pituffik Space Base. Vanuit daar kan de VS raketten volgen die misschien uit Rusland of Europa komen. De VS mag de basis uitbreiden, maar moet de Groenlanders wel informeren. Zo zie je dat landen soms afspraken maken over veiligheid.
Vanuit Groenland kan de VS raketten volgen
- Door de hoge ligging kunnen ze raketten van ver weg detecteren. Dit helpt de VS en hun bondgenoten bij de verdediging. Dit is een goed voorbeeld van hoe geopolitiek werkt in de praktijk.
Door smeltend ijs komen grondstoffen beter bereikbaar
- In Groenland zitten zeldzame mineralen en uranium, belangrijk voor technologie en wapens. Door het smeltende ijs zijn deze makkelijker bereikbaar, maar het blijft lastig vanwege de infrastructuur. Dit is een reden waarom landen hier strategisch belang bij hebben.
Ook China en Rusland willen hierom meer invloed
- Niet alleen de VS wil Groenland; ook China en Rusland zijn geïnteresseerd in invloed en grondstoffen. Dit laat zien dat wereldpolitiek vaak gaat over macht, veiligheid én economische belangen tegelijk.
Waarom denk
jij dat dit belangrijk nieuws is?
Laat leerlingen kort hun mening geven.
Wat betekent dit voor…
Nederland?
Spanningen in de NAVO.
Nederland werkt samen met andere landen
om conflicten te voorkomen.
Jongeren?
Grondstoffen uit Groenland zitten in telefoons, laptops en tablets.
Dagelijks leven?
Groenland ligt
op belangrijke scheepvaartroutes
en beïnvloedt
handel en spullen.
This item has no instructions
Wat zou een gevolg kunnen zijn?
Laat de leerlingen beredeneren waarom ze dit denken. Er is op deze vraag geen goed of fout antwoord.
- Er komt een werkgroep (VS/Den) om op hoog niveau over te situatie te blijven praten
- Verschillende landen sturen militairen naar het gebied
Kernbegrippen
Groenland
Groot eiland, hoort bij Denemarken, belangrijk door ligging en grondstoffen.
Autonomie
De inwoners mogen veel zelf beslissen.
Grondstoffen
Een grondstof is een materiaal dat gebruikt wordt om iets te maken.
Strategische ligging
Belangrijke plek voor veiligheid, scheepvaartroute en/of macht.
This item has no instructions
Welke vraag heb jij nog over dit nieuws?
Laat leerlingen vragen formuleren over wat ze nog niet begrijpen.
Iran in protest
Opnieuw zijn er grote protesten in Iran. In meerdere steden komen Iraniërs in actie, terwijl de regering hard ingrijpt.
Ja
Nee
Een beetje
Heb jij dit nieuws al gezien of gehoord?
Start de les met deze poll om te peilen wat leerlingen al weten.
Laat leerlingen kort toelichten waar ze het nieuws hebben gezien (tv, social media, ouders)
Wat weet jij al over het nieuws van
de protesten in Iran ?
Laat leerlingen woorden of korte zinnen opschrijven in het woordweb.
Hulpvragen:
Welke personen spelen een rol?
Welke gebeurtenissen herinner je je uit het nieuws?
Moedig aan om feiten en meningen te scheiden.
Wat is jouw gevoel bij dit nieuws?
Waarom voel je je zo bij dit nieuws?
Laat leerlingen een emoji kiezen die hun gevoel laat zien. Bespreek dat gevoelens bij nieuws kunnen verschillen en dat dit oké is.
Aan het eind van
deze les kun je . . .
uitleggen waarom er op dit moment protesten zijn in Iran
toelichten waarom het bijzonder is dat ook bazaar-winkeliers meedoen aan de protesten
uitleggen waarom het moeilijk is om betrouwbare informatie uit Iran te krijgen
toelichten hoe de protesten zo uit de hand konden lopen
Lees de leerdoelen kort voor. Probeer het te verbinden met eerdere kennis over landen, politiek of wereldnieuws.
Laat de video zien en geef aan dat leerlingen vooral moeten letten op de kern van het nieuws: wie, wat, waar, wanneer, waarom.
Pauzeer eventueel bij moeilijke stukken voor uitleg.
Wat is er aan de hand?
Wat?
Winkeliers sloten hun winkels uit protest tegen inflatie* en armoede.
De regering slaat de protesten hard neer.
Waar?
De protesten in Iran begonnen deze keer in de bazaar van Teheran.
Wanneer?
Op 28 december sloten de handelaars van de Grand Bazaar in Teheran hun zaken en trokken de straat op.
Bespreek samen de kernpunten.
Wat?
Een bazaar is een grote markt met veel kleine winkeltjes. De winkeliers op de bazaar zijn belangrijk in Iran, omdat zij:
- vroeger vaak de regering steunden
- een grote rol spelen in de economie
Nu sloten veel van deze winkeliers hun winkels uit protest. Dat is bijzonder, omdat het laat zien dat niet alleen jongeren of arme mensen protesteren, maar ook mensen die eerst trouw waren aan de regering.
Dit betekent dat de ontevredenheid heel breed is in de samenleving.
Wanneer?
Eind december 2025 begonnen de protesten in Teheran’s grand bazaar. Winkeliers sloten hun winkelsomdat ze ontvreden waren over de sterk gedaalde munt (de rial) en torenhoge inflatie. Voor veel mensen werd hun levensonderhoud daardoor onbetaalbaar.
Achtergrond
Religieus regime
Sinds 1979 wordt Iran bestuurd door een streng religieus regime. De opperste leider (ayatollah Ali Khamenei) beslist de belangrijkste dingen.
Politieke vrijheid
In Iran is weinig vrijheid. Mensen mogen niet demonstreren en kritiek op de regering kan gevaarlijk zijn. Vrouwen hebben minder rechten en moeten zich aan strenge kledingregels houden.
Economie
Door hoge prijzen en inflatie is het leven duurder geworden, en basisproducten zijn moeilijk te betalen. Samen met het gebrek aan vrijheid zorgt dit voor veel onrust in het land.
Religieus regime:
De demonstraties tegen de stijgende kosten van levensonderhoud verergerd tot rellen door Mossad agenten
Politieke vrijheid:
Iraanse vrouwen horen bij de meest hoogopgeleide ter wereld.
Economie:
Er zijn verschillende oorzaken voor de inflatiecrisis in Iran:
Sancties: Sancties van de Verenigde Staten en hun bondgenoten hebben Iran geïsoleerd. Daardoor kon Iran minder olie verkopen en moeilijker aan buitenlands geld komen. Dit maakte import duurder.
Waardeverlies van de rial: De Iraanse munt werd minder waard. Hierdoor werden ingevoerde producten duurder en stegen de prijzen in het hele land.
Begrotingstekorten: De overheid gaf meer geld uit dan ze had en loste dit op door extra geld te drukken. Dit zorgde voor meer inflatie.
Slecht bestuur: Corruptie en slechte regels ontmoedigen investeringen en zorgen ervoor dat er te weinig producten zijn, waardoor prijzen hoog blijven.
Gebruik van dollars: Mensen vertrouwen de rial niet meer en sparen liever in dollars of goud. Dit maakt de rial nog zwakker en laat de prijzen verder stijgen.
Eerdere protesten
2009
Groene beweging Mensen protesteren tegen oneerlijke verkiezingen.
2017
2022
2025
Protesten omdat de mensen boos zijn over hoge prijzen en weinig werk.
Na de dood van Jina Amini ontstonden protesten over vrijheid en rechten, vooral voor
vrouwen.
De protesten gaan over waterschaarste, ernstige economische crisis en over de politiek.
Tijdlijn: Protesten in Iran
2009
Groene Beweging
- Veel mensen zijn boos over de presidentsverkiezing.
- Ze denken dat de uitslag oneerlijk is.
- Mensen protesteren in de steden, de overheid reageert met geweld.
2017
- Mensen in Iran zijn boos omdat alles duurder wordt en er weinig werk is.
- Protesten beginnen in verschillende steden.
- Mensen roepen ook dat ze het niet eens zijn met de regering.
2018–2021
De problemen worden niet echt opgelost.
Er blijven af en toe protesten komen.
Mensen voelen zich niet gehoord.
2022–2024
In 2022 wordt Jina Amini gearresteerd omdat ze haar hoofddoek niet volgens de regels zou dragen. Kort daarna sterft zij.
Haar dood maakte veel mensen boos en verdrietig. De mensen begonnen te protesteren voor vrijheid en rechten, vooral voor vrouwen.
De overheid treedt streng op.
2025–nu
Protesten komen terug.
Redenen: hoge prijzen, weinig water, weinig vrijheid.
Mensen zijn bozer dan eerst en vragen om grote veranderingen.
De politie treeds met harde hand op.
Wat is de link?
De problemen van 2017 zijn nooit opgelost.
Daarom blijven mensen protesteren.
De huidige protesten bouwen voort op wat toen begon.
Het loopt uit de hand
28 december
2025
Start van de protesten in Teheran als gevolg van de inflatie.
8 januari
2026
9 januari
2026
21 januari
2026
De overheid zet een internet- en telefoonstop in.
Steeds meer mensen protesteren. De overheid slaat de protesten met harde hand neer.
Ayatollah Kahmenei erkent 'duizenden doden' bij het neerslaan van de protesten.
Waarom liepen de protesten in Iran zo uit de hand?
- Het begon met problemen over geld.
Eerst waren mensen vooral boos omdat alles heel duur werd en ze moeilijk rond konden komen. Ze protesteerden tegen de hoge prijzen en de zwakke munt.
- Steeds meer mensen deden mee.
Nadat de bazaar‑winkeliers en andere groepen hun steun gaven, begonnen ook studenten en gewone mensen mee te doen. Ze protesteerden niet alleen tegen de prijzen, maar ook tegen hoe de regering het land leidt.
- De regering reageerde hard.
De politie en het leger gingen met geweld tegen de demonstranten optreden. Daardoor werden er steeds meer gewonden en doden gemeld.
- Communicatie werd moeilijker
De regering sloot het internet en telefoons af zodat mensen elkaar niet goed konden bellen of berichtjes konden sturen. Dat maakte het moeilijk om rustig nieuws te delen en zorgde voor meer spanning.
Internet- en
communicatiestops
De overheid wil niet dat mensen met elkaar kunnen praten of het nieuws kunnen delen. Daarom hebben ze het internet en de telefoon afgesloten tot de protesten voorbij zijn.
Media-censuur
De regering bepaalt wat op tv en in kranten mag staan. Nieuws over protesten wordt vaak verboden of verkeerd genoemd, waardoor het moeilijk is om betrouwbare informatie te krijgen.
.
Controle over informatie
Buitenlandse journalisten mogen niet vrij in het land werken. Daarom maken ze vaak gebruik van berichten van mensen die meedoen aan protesten of van social media. Zo is het soms lastig om zeker te zijn of alles klopt
Waarom geen betrouwbare informatie?
This item has no instructions
Waarom denk
jij dat dit belangrijk nieuws is?
Laat leerlingen kort hun mening geven.
Wat betekent dit voor…
De wereld?
Iran speelt een grote rol in het Midden-Oosten en heeft relaties met veel landen, zoals de VS, Europa en buurlanden. De onrust kan voor al die gevolgen hebben, dus daarom blijft de wereld de toestand in Iran volgen..
Jongeren?
In Iran doen vooral jongeren mee aan de protesten. Zij willen een betere toekomst, meer vrijheid en meer kansen op werk en opleiding. In Nederland gaan jongeren door dit nieuws nadenken over vrijheid en mensenrechten.
Dagelijks leven?
We merken het vooral om het in het nieuws komt, er protesten in Nederland zijn en de regels van de overheid over reizen en veiligheid worden aangescherpt voor Iran.
Waarom kijkt de rest van de wereld zo aandachtig mee?
1. De schaal en ernst
De protesten worden gezien als de grootste uitdaging voor de Iraanse leiding in jaren.
Er zijn meldingen van hoge aantallen doden en arrestaties, wat wereldwijd shockeert en tot zorgen leidt.
2. Mensenrechten en geweld
Organisaties zoals Amnesty International en andere landen richten zich op hoe de protesten worden neergeslagen en of mensenrechten worden geschonden.
Die rapporten trekken veel internationale aandacht omdat regeringen en mensenrechtenorganisaties hierover publiekelijk praten.
3. Geopolitieke gevolgen
Iran speelt een grote rol in het Midden-Oosten en in relaties met andere landen zoals de VS, Europa en buurlanden. Stabiliteit of instabiliteit in Iran kan gevolgen hebben voor de hele regio, en daarom blijven veel landen volgen wat er gebeurt.
Samengevat
- De huidige protesten zijn groter en breder dan veel eerdere protestgolven.
- Ze komen niet alleen door één gebeurtenis — ze combineren economische frustratie en politieke onvrede.
- De internationale wereld let goed op vanwege de grote impact, de ernstige reactie van de overheid en de gevolgen voor de regio.
Wat zou een gevolg kunnen zijn?
This item has no instructions
Kernbegrippen
Teheran
Hoofdstad van Iran, waar veel van de protesten plaatsvinden.
Inflatie
Prijzen stijgen en met hetzelfde geld kan je steeds minder kopen.
Internet- en mediastops:
Maatregelen van de overheid om te voorkomen dat nieuws gedeeld wordt.
Protest:
Acties waarbij de mensen laten zien dat ze het oneens zijn met het regime.
This item has no instructions
Welke vraag heb jij nog over dit nieuws?
Laat leerlingen vragen formuleren over wat ze nog niet begrijpen.
Aanval
op Iran
This item has no instructions
Ja
Nee
Een beetje
Heb jij dit nieuws al gezien of gehoord?
This item has no instructions
Wat weet jij al over het nieuws van
de aanval op Iran?
This item has no instructions
Wat is jouw gevoel bij dit nieuws?
This item has no instructions
Aan het eind
van deze les
kun je uitleggen waarom de Verenigde Staten en Israel Iran hebben aangevallen
kun je uitleggen waarom conflicten in het Midden-Oosten invloed hebben op de rest van de wereld
This item has no instructions
Wat is er aan de hand?
Wat?
De Verenigde Staten en Israël hebben militaire aanvallen op Iran gedaan.
Waar?
De aanvallen zijn gedaan op Iran, een groot land in het Midden-Oosten.
Wanneer?
De aanvallen zijn begonnen op 28 februari 2026 en gaan nog steeds door.
This item has no instructions
De hoofdrolspelers
VS
President Trump wil al lang een einde maken aan het kernwapen-programma van Iran en het regime van het land.
Israël
Premier Netanyahu ziet Iran, met kernwapens, als een groot gevaar voor het bestaan van zijn land.
Iran
Ayatollah Khamenei zei dat het geen kernwapens wil maken en sprak van een aanval op zijn land. Hij kwam om bij de aanval.
This item has no instructions
Achtergrond
Wat moet je weten om dit te begrijpen?
Iran werkt al jaren aan nucleaire technologie. Andere landen vrezen dat Iran een kernwapen wil maken.
Israël ziet Iran als een grote bedreiging.
De VS en Iran hebben al lange tijd spanningen.
Eerdere pogingen om afspraken te maken over het kernprogramma liepen vast.
De VS wil een einde maken aan het regime in Iran.
This item has no instructions
This item has no instructions
Wat we weten...
Wat weten we zeker?
Er zijn aanvallen uitgevoerd op Iran door de VS en Israël.
Er zijn raketten door Iran gelanceerd op landen in het Midden-Oosten.
De VS roept het volk van Iran het regime af te zetten.
De Iraanse ayatollah Khamenei is omgekomen
Steeds meer landen raken betrokken
Iran blokkeert de Straat van Hormuz
Wat weten we nog niet?
Hoe groot de schade precies is in Iran.
Hoe lang de aanvallen gaan duren.
Of de bevolking van Iran de macht grijpt en het regime afzet.
Wie de opvolger van ayatollah Khamenei is.
This item has no instructions
Waarom denk
jij dat dit belangrijk nieuws is?
This item has no instructions
Belangrijk nieuws?
Waarom is dit belangrijk nieuws?
Het gaat om een conflict tussen landen met sterke legers.
Het Midden-Oosten is een belangrijke regio voor olie en handel.
Het Midden-Oosten is voor veel religies belangrijk.
In het Midden-Oosten is het al jaren onrustig.
Als meer landen betrokken raken, kan het conflict snel groter worden.
This item has no instructions
Wat betekent dit voor…
Wat zijn mogelijke gevolgen?
Oorlog of dreiging kan invloed hebben op energieprijzen en reizen.
Het laat zien hoe snel spanningen tussen landen kunnen oplopen.
Het Midden-Oosten is voor veel godsdiensten een belangrijk gebied. Een conflict in dit gebied maakt veel emoties los.
Veel Iraniërs in Nederland zijn blij met de aanval. Zij zijn vroeger gevlucht voor het regime.
This item has no instructions
Wat zou een gevolg kunnen zijn?
This item has no instructions
Kernbegrippen
Regime
De regering of het leiderschap van een land.
Preventieve aanval
Een aanval bedoeld om te voorkomen dat een dreiging groter wordt.
Kernwapenprogramma
Onderzoek en ontwikkeling van wapens met kernsplitsing of kernfusie.
Ayatollah
Hoogste geestelijke islamitische leider van Iran.
This item has no instructions
Welke vraag heb jij nog over dit nieuws?
This item has no instructions
Video: derde wereldoorlog?
Komt er een derde wereldoorlog?
00:10 minuten - OO:30 minuten
This item has no instructions
This item has no instructions
